Үйл явдал
Нийгмийн даатгалын маргаан — хөдөлмөрийн хортой нөхцөлөөр ажилласан хугацааг тооцож, хөнгөлөлттэй нөхцөлөөр тэтгэвэр тогтоох. Нэхэмжлэгч нь шатахуун түгээх станцын операторчин, нярав зэрэг албан тушаалаар ажилласан хугацаагаа хөдөлмөрийн хортой нөхцөлөөр тооцож, хөнгөлөлттэй тэтгэвэр тогтоож өгөхийг шаардсан. Хариуцагч байгууллага нь тухайн ажил мэргэжил нь хөдөлмөрийн хортой нөхцөлд хамаарах жагсаалтад заасан нефть боловсруулах үйлдвэрийн ажил биш тул тэтгэвэр тогтоох боломжгүй гэж үзсэн.
Талуудын байр суурь
- Нэхэмжлэгч: Ажлын байрны нэршил өөрчлөгдсөн ч бодит байдал дээр шатахуун түгээх, нефть хангамжтай холбоотой ажил хийж ирсэн тул хөдөлмөрийн хортой нөхцөлд хамаарах ёстой гэж үзсэн.
- Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Нэхэмжлэгчийн ажилласан ажил мэргэжил нь Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайдын тушаалд заасан "нефть боловсруулах үйлдвэрийн" ажил биш, харин шатахуун түгээх станцын ажил тул хортой нөхцөлд тооцох боломжгүй гэж үзсэн.
Шийдвэр ба үндэслэл
Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж, хариуцагчийн татгалзсан шийдвэрийг хууль бус гэж тогтоосон. Учир нь Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайдын 2004 оны А/77 болон 2023 оны А/221 тушаалын хавсралтаар батлагдсан жагсаалтад заасан "нефть хангамжийн операторчин", "нярав" зэрэг ажил мэргэжил нь зөвхөн нефть боловсруулах үйлдвэрт хязгаарлагдахгүй, Монгол Улсад нефть боловсруулах үйлдвэр ашиглалтад ороогүй үед нефтийн төрлийн бодистой харьцдаг шатахуун түгээх станцын ажил мэргэжил нь зорилгын хүрээнд хөдөлмөрийн хортой нөхцөлд хамаарах ёстой. Мөн нэхэмжлэгч нь хуульд заасан ажилласан хугацаа болон нөхцөлийн шаардлагыг хангасан тул хөнгөлөлттэй тэтгэвэр тогтоох эрхтэй (Нийгмийн даатгалын сангаас олгох тэтгэврийн тухай хууль 5.1.4, 10.1).
Хууль зүйн гол дүгнэлт
- Хөдөлмөрийн хортой нөхцөлд хамаарах ажил мэргэжлийн жагсаалтыг хэрэглэхдээ тухайн ажил мэргэжлийн бодит агуулга, зорилго, хэрэгжих боломжийг харгалзан үзэх ёстой, учир нь жагсаалтад заасан нэршил нь зөвхөн тодорхой үйлдвэрлэлд хязгаарлагдахгүй, түүнтэй ижил шинж чанартай бусад салбарын ажил мэргэжлийг хамрах ёстой.
- Ажил мэргэжлийн нэршил өөрчлөгдсөн ч бодит байдал дээр хөдөлмөрийн хортой нөхцөлд хамаарах үйл ажиллагааг гүйцэтгэж байсан бол түүнийг хөнгөлөлттэй нөхцөлөөр тооцох үндэслэл болно.
- Нийгмийн даатгалын байгууллага нь ерөнхий газрын зөвлөмжийг баримтлах нь эрх зүйн акт, хууль тогтоомжийг баримтлах үүргээс дээгүүр тавих ёсгүй.