Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Ашигт малтмалын тусгай зөвшөөрлийн талбайг улсын тусгай хэрэгцээнд авсны улмаас нөхөх олговор болон дүйцүүлэн өөр талбай олгох асуудал. Тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч компани нь өөрийн хөрөнгөөр геологийн судалгаа хийж, нөөцийг тогтоосон байсан боловч тухайн талбайг дархан цаазат газар болгон хамгаалалтад авсны улмаас ашиглах боломжгүй болсон тул хариуцагч байгууллагууд нөхөх олговор болон өөр талбай олгохгүй байгааг хууль бус гэж үзэн шүүхэд хандсан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Улсын төсвийн хөрөнгөөр хайгуул хийж нөөцийг тогтоосон эсвэл өөрийн хөрөнгөөр судалгаа хийсэн талбайг дүйцүүлэн нөхөх олговор болон өөр талбайд тусгай зөвшөөрөл олгохгүй байгаа нь хууль бус тул тусгай зөвшөөрөл олгохыг даалгах.
• Хариуцагч (захиргааны байгууллага): Тусгай зөвшөөрөл олгох, нөхөх олговор шийдвэрлэх нь Засгийн газрын сонгох эрх, бүрэн эрхэд хамаарах асуудал тул шүүхээс шууд тусгай зөвшөөрөл олгохыг даалгах боломжгүй.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хангаж, хариуцагч байгууллагын эс үйлдэхүй хууль бус болохыг тогтоож, нөхөх олговор авах хүсэлтийг хуульд заасан журмын дагуу шийдвэрлэхийг даалгаж шийдвэрлэв. Хариуцагч нарын эс үйлдэхүй хууль бус тул нэхэмжлэгчийн хүсэлтийг зохих журмын дагуу шийдвэрлэх ёстой, учир нь тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч нь тусгай хэрэгцээнд авсны улмаас ашигт малтмал эрэх, хайх боломжгүй болсон бол нөхөх олговор шаардах эрхтэй (Ашигт малтмалын тухай хууль 9.1.13, 14.4). Гэвч шүүх хариуцагч нарт шууд тусгай зөвшөөрөл олгохыг даалгах боломжгүй, учир нь нөхөх олговор болон өөр талбай олгох нь захиргааны байгууллагын сонгох боломж буюу Засгийн газрын бүрэн эрхэд хамаарч байдаг (Захиргааны ерөнхий хууль 42.1). Мөн Ашигт малтмал, газрын тосны газарт холбогдох шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгов, учир нь тусгай зөвшөөрөл олгох эрх нь зөвхөн Засгийн газрын шийдвэрлэх бүрэн эрхэд хамаардаг (Ашигт малтмалын тухай хууль 9.1.13).

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Тусгай хэрэгцээнд авсны улмаас ашигт малтмал эрэх, хайх, ашиглах боломжгүй болсон тохиолдолд тусгай зөвшөөрөл эзэмшигч нь нөхөх олговор эсвэл дүйцэх өөр талбай шаардах эрхтэй (Ашигт малтмалын тухай хууль 9.1.13, 14.4).
• Захиргааны байгууллагын сонгох эрх, бүрэн эрхэд хамаарах асуудлаар (жишээ нь: нөхөх олговрын хэлбэр, талбай сонголт) шүүх нь тухайн актыг гаргахыг шууд даалгах бус, харин хүсэлтийг хуульд заасан журмын дагуу шийдвэрлэхийг даалгах ёстой (Захиргааны ерөнхий хууль 42.1, Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хууль 106.3.4).
• Захиргааны актыг гаргахаас татгалзсан эсвэл гаргахгүй байгаа эс үйлдэхүй нь хууль бус бөгөөд түүний улмаас эрх, ашиг сонирхол нь зөрчигдсөн бол тухайн актыг гаргахыг даалгах нь зүйтэй (Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хууль 106.3.4).