Тогтоол №685·Захиргаа · Хяналт шат
### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- **Үйл явдал**: Байгаль орчин, ногоон хөгжил, аялал жуулчлалын сайдын “Зэт Эм Эл” ХХК болон “Хүлэгт хаадын зам” ХХК-д газар ашиглах зөвшөөрөл олгосон тушаалууд нэхэмжлэгч нарын оршин суудаг газартай давхацсан эсэх маргаан.
- **Нэхэмжлэгч**: Б.Хонгорзул нарын 9 иргэн. Тэдний оршин суугаа газартай давхацсан хэсгийг хүчингүй болгуулж, өөрсдөдөө газар ашиглах эрх олгохыг сайдад даалгахыг хүссэн.
- **Хариуцагч**: Байгаль орчин, ногоон хөгжил, аялал жуулчлалын яамны сайд. Тушаалууд нь хуульд нийцсэн, иргэдийн газар ашиглах эрх үүсээгүй байсан тул нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгохыг хүссэн.
### 🏛️ АНХАН ШАТ
- **Өдөр**: 2016-10-07, **Дугаар**: 756
- **Шийдвэр**: Сайдын 2014 оны А-337, 2015 оны А/433 дугаар тушаалуудаас нэхэмжлэгч нарын оршин суудаг газартай давхацсан хэсгийг хүчингүй болгож, тэдэнд газар ашиглах эрх олгохыг сайдад даалгасан.
- **Үндэслэл**: Газрын тухай хуулийн 4.1.3, 45.1, Тусгай хамгаалалттай газар нутгийн тухай хуулийн 12.5, 33.1, 38.1, 39.1, 35.1, Газрын тухай хуулийн 31.3.
### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ
- **Өдөр**: 2016-12-13, **Дугаар**: 221/МА2016/0783
- **Гомдлол гаргагч**: Гуравдагч этгээд “Хүлэгт хаадын зам” ХХК.
- **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий биш гэж үзсэн.
- **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн 1, 2 дахь заалтыг нэгтгэн өөрчилж, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн.
- **Үндэслэл**: Газрын тухай хуулийн 4.1.3, 31.3, 44.8, Тусгай хамгаалалттай газар нутгийн тухай хуулийн 33.1, 35.1, 36.1.
### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ
- **Өдөр**: 2017-02-13, **Дугаар**: 210/МА2017/00109
- **Гомдлол гаргагч**: Гуравдагч этгээд “Хүлэгт хаадын зам” ХХК, Хариуцагч.
- **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүх хуулийг буруу хэрэглэж, нотлох баримтыг буруу үнэлсэн.
- **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон.
### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- Байгаль орчин, ногоон хөгжлийн сайдын 2014 оны А/337, 2015 оны А/433 дугаар тушаалууд нь Тусгай хамгаалалттай газар нутгийн тухай хуулийн 33.1, 36.1-д нийцсэн, захиргааны байгууллагын эрх хэмжээний хүрээнд гарсан шийдвэр байна.
- “Зэт Эм Эл” ХХК нь “Хүлэгт хаадын зам” ХХК-тай хамтран ажиллах гэрээ байгуулж, газар ашиглах эрхийг шилжүүлэх хүсэлтээ холбогдох байгууллагад гаргасны үндсэн дээр шийдвэрлэгдсэн нь нэхэмжлэгч нарын эрх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг зөрчөөгүй.
- Тусгай хамгаалалттай газар нутгийн тухай хуулийн 11 дүгээр зүйлээр дархан цаазат газрын хамгаалалтын бүсэд иргэдэд гэр бүлийн хэрэгцээний зориулалтаар газар ашиглах, эзэмших эрх олгохыг зөвшөөрөөгүй.
- Монгол Улсын Засгийн газрын 2015 оны 03 дугаар сарын 23-ны өдрийн хуралдааны тэмдэглэл нь 1994 оноос өмнө тусгай хамгаалалттай газарт суурьшин амьдарч эхэлсэн иргэдийн эрх зүйн байдлыг дордуулахгүйн үүднээс тэдний хашааны газрыг цаашид ашиглах эрхийг баталгаажуулах зорилготой байсан.
- Нэхэмжлэгч нар нь Зайсангийн аманд (өөр хаягт) гэр бүлийн хамт оршин сууж байсан нь тогтоогдсон боловч, маргаж буй “Соёмботын 1 дүгээр гудамжны 50, 51, 52А, 52Б” гэх байршилтай газарт “он удаан жил (30 жил)” амьдарсан нь тогтоогдохгүй байна.
- Нэхэмжлэгч нар Засгийн газрын шийдвэрийн хүрээнд өөр газарт шинээр хашаа хатган газар ашиглах эрхтэй гэж маргаж байгаа нь үндэслэлгүй.
- Нэхэмжлэгч нар “Зэт Эм Эл” ХХК-д газар ашиглах эрх олгогдохоос өмнө тусгай хамгаалалттай газар нутгийн хамгаалалтын захиргаа болон Байгаль орчин, ногоон хөгжлийн яаманд газар ашиглах тухай хүсэлт гаргаж байгаагүй.
- Бусдын хууль ёсоор ашиглаж байгаа газрыг нэхэмжлэгч иргэдэд ашиглуулахыг шүүхээс хариуцагчид даалгах, энэ үндэслэлээр маргаан бүхий захиргааны актын гуравдагч этгээд нарт холбогдох хэсгийг хүчингүй болгох үндэслэлгүй.
ХуульTech