Улсын дээд шүүхийн Шүүх хуралдааны тогтоол

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

• Үйл явдал: П.Д нь 1986 онд 15 жилийн хорих ялаар шийтгүүлж, 1992 онд өвчний улмаас үлдсэн ялаас чөлөөлөгдсөн. 23 жилийн дараа буюу 2015 онд түүнийг дахин хорих ангид шилжүүлэн ял эдлүүлсэн бөгөөд 2017 онд Улсын Дээд шүүхээс ял эдлүүлэх хугацаа хэтэрсэн тул ялаас чөлөөлсөн. П.Д нь хууль бусаар хоригдсон хугацааны гэм хорын хохирол болон өмгөөлөгчийн хөлсөнд нийт 9.128.000 төгрөгийг төрөөс нэхэмжилжээ.
• Нэхэмжлэгч: П.Д нь 2015 оны 5 сарын 22-ны өдрөөс 2017 оны 2 сарын 24-ний өдөр хүртэл 642 хоног буюу 21 сар хууль бусаар ял эдэлсэн тул хууль бусаар ял эдэлсэн хугацааны хохирол болох 4.128.000 төгрөг, өмгөөлөгчийн хөлс 5.000.000 төгрөг нийт 9.128.000 төгрөгийг төрөөс гаргуулах.
• Хариуцагч: Прокурор нь П.Дыг хорих ял эдлэхээс санаатайгаар зайлсхийсэн бөгөөд хорих байгууллагад хандаагүй, хаяг тодорхойгүй байсан тул 2015 онд ялыг эдлүүлсэн нь хууль зөрчөөгүй. Мөн Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 45.2 дугаар зүйлд заасан хохирол нөхөн төлүүлэх үндэслэлд хамаарахгүй тул нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгох.

🏛️ АНХАН ШАТ

• Өдөр: 2017-10-16, Дугаар: 1062
• Шийдвэр: П.Дын төрөөс 9.128.000 төгрөг гаргуулахыг хүссэн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон.
• Үндэслэл: Иргэний хуулийн 498.4.

🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ

• Өдөр: 2017-11-13, Дугаар: 170
• Гомдлол гаргагч: Нэхэмжлэгч
• Гомдлолын шалтгаан: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрсөн.
• Шийдвэр: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн 1 дэх заалтыг өөрчилж, 9.128.000 төгрөгийг Төрийн сангаас гаргаж нэхэмжлэгч П.Дд олгохоор шийдвэрлэсэн.
• Үндэслэл: Иргэний хуулийн 498.4.

⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ

• Өдөр: 2018-01-29, Дугаар: 00130
• Гомдлол гаргагч: Прокурор
• Гомдлолын шалтгаан: Давж заалдах шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, П.Дын ялыг эдлүүлсэн нь хууль зөрчөөгүй, хөөн хэлэлцэх хугацаа зогссон байсан.
• Шийдвэр: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, прокурорын гомдлыг хангахгүй орхисон.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

• П.Дын хорих ялыг биечлэн эдлүүлэх асуудлыг шийдвэрлэхдээ Эрүүгийн хуулийн 76 дугаар зүйлд заасан тогтоол биелүүлж болох хугацаанд шийдвэрлээгүй нь тогтоогдсон.
• Улсын Дээд шүүхийн Эрүүгийн хэргийн шүүх хуралдааны 2017 оны 6 дугаар сарын 12-ны өдрийн 165 дугаар тогтоолоор “Эрүүгийн хуулийн 76 дугаар зүйлд заасан тогтоол биелүүлж болох хугацаа өнгөрсөн байхад ялыг эдлүүлж болохгүй гэсэн заалтыг зөрчсөн, Монгол Улсын Үндсэн хуулийн Арван зургадугаар зүйлийн 13 дахь хэсэг, Хүний эрхийн түгээмэл тунхаглалын 9 дүгээр зүйлийг зөрчсөн” гэж дүгнэсэн.
• Шийтгэх тогтоолыг биелүүлэх хөөн хэлэлцэх хугацаа өнгөрсөн талаар шүүх хууль зүйн дүгнэлт хийсэн тул “П.Д нь оршин суугаа хаягаа мэдэгдээгүй, эрэн сурвалжлагдаж байсан, хөөн хэлэлцэх хугацаа зогссон” гэх прокурорын гомдол үндэслэлгүй.
• Иргэний хуулийн 498.4-т зааснаар “Хууль бусаар ял шийтгүүлсэн этгээдийн зөрчигдсөн эрхийг сэргээсэн тохиолдолд түүнд учирсан хохирлыг хэрэг бүртгэгч, мөрдөн байцаагч, прокурор болон шүүгчийн буруутай эсэхээс үл хамааран төр хариуцан арилгана” гэж заасан тул нэхэмжлэгч нь учирсан хохирлыг арилгуулах эрхтэй.
• П.Дыг хууль бусаар ял эдлүүлсэн явдал тогтоогдсон тул энэ талаар мэтгэлцэх шаардлагагүй, хариуцагч оролцохгүй онцгой ажиллагааны журмаар шийдвэрлэсэн нь үндэслэлтэй.
• Нэхэмжлэгч нь хууль бусаар хоригдсон хугацааны хохирол болон өмгөөлөгчийн хөлсийг нотолсон тул нийт 9.128.000 төгрөгийг гаргуулах үндэслэлтэй.
• Давж заалдах шатны шүүх Иргэний хуулийн холбогдох зохицуулалтыг зөв тайлбарлан хэрэглэж, хэрэгт байгаа баримтын хэмжээнд П.Дд учирсан хохирол 9.128.000 төгрөгийг гаргуулахаар шийдвэрлэсэн нь хууль зөрчөөгүй.