Улсын дээд шүүхийн Шүүх хуралдааны тогтоол

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

• Үйл явдал: Нэхэмжлэгч Н.С нь 2008 оны 10 дугаар сарын 24-ний өдрөөс 2009 оны 12 дугаар сарын 09-ний өдрийг хүртэл 295 хоног хууль бусаар цагдан хоригдсон бөгөөд 2010 оны 07 дугаар сарын 23-нд прокурорын тогтоолоор түүнд холбогдох эрүүгийн хэргийг гэмт хэргийн бүрэлдэхүүнгүй гэж хэрэгсэхгүй болгосон.
• Нэхэмжлэгч: Н.С нь хууль бусаар цагдан хоригдсон 295 хоногийн хөдөлмөрийн хөлсийг тухайн үеийн хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээ (108,000 төгрөг)-өөр тооцож 31,860,000 төгрөг, өмгөөллийн хөлс 3,000,000 төгрөг, архивын лавлагааны хуулбар 18,000 төгрөг, замын зардал 25,000 төгрөг, нийт 34,903,000 төгрөгийг төрөөс гаргуулахыг шаардсан.
• Хариуцагч: Хэнтий аймгийн Прокурорын газар нь Н.С-т холбогдох хэргийг 2010 онд Өршөөлийн хуулиар хэрэгсэхгүй болгосон нь нотлогдож байгаа тул гэм хорын хохирлыг төрөөс гаргуулах үндэслэлгүй гэж үзсэн.

🏛️ АНХАН ШАТ

• Өдөр: 2018-07-05, Дугаар: 156/ШШ2018/00481
• Шийдвэр: Монгол Улсын Засгийн газрын нөөц сангаас 4,444,605 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгч Н.С-т олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас 30,433,395 төгрөг нэхэмжилсэн хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон.
• Үндэслэл: Иргэний хуулийн 497.1, 498.4.

🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ

• Өдөр: 2018-10-31, Дугаар: 226/МА2018/00018
• Гомдлол гаргагч: Нэхэмжлэгч Н.С
• Гомдлолын шалтгаан: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь хохирлын хэмжээг буруу тооцсон.
• Шийдвэр: Анхан шатны шүүхийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтад “4,444,605 төгрөг” гэснийг “4,524,785 төгрөг” болгож, “30,433,395 төгрөг” гэснийг “30,378,215 төгрөг” болгон, 2 дахь заалтад “41.1.7-д” гэснийг “41.1.9-д” гэж тус тус өөрчлөлт оруулсан.
• Үндэслэл: Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 41.1.9.

⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ

• Өдөр: 2019-01-23, Дугаар: 226/МА2018/00018
• Гомдлол гаргагч: Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч Д.Чимгээ
• Гомдлолын шалтгаан: Анхан болон давж заалдах шатны шүүх хохирлын хэмжээг тооцохдоо хуулийг буруу хэрэглэж, цагдан хоригдсон хоногийг ажлын хоногт хуваан тооцсон нь буруу.
• Шийдвэр: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалын 1, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтаас “...497 дугаар зүйлийн 497.1...” гэснийг хасч, шийдвэр, магадлалын бусад хэсгийг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

• Нэхэмжлэгч Н.С- нь гэм буруутай нь шүүхээр нотлогдоогүй байхад хууль бусаар цагдан хоригдсон нь тогтоогдсон.
• Иргэний хуулийн 498.4-т зааснаар хууль бусаар яллагдагчаар татагдсан, ял шийтгүүлсэн, баривчлагдсан, саатуулагдсан этгээдийн зөрчигдсөн эрхийг сэргээсэн тохиолдолд түүнд учирсан хохирлыг төр хариуцан арилгах үүрэгтэй. Энэ нь хэрэг бүртгэгч, мөрдөн байцаагч, прокурор, шүүгчийн буруутай эсэхээс үл хамаарна.
• Анхан шатны шүүх хэргийг онцгой ажиллагааны журмаар хянан шийдвэрлэсэн атлаа шийдвэрийн тогтоох хэсэгт Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 134, 135 дугаар зүйлийн холбогдох зохицуулалтыг удирдлага болгоогүй, гэм хор учруулснаас үүсэх үүргийн харилцааг зохицуулсан Иргэний хуулийн холбогдох зохицуулалтыг зөв тайлбарлан хэрэглээгүй.
• Цагдан хоригдсон хоногийг ажлын өдрөөр тооцсон нь буруу.
• Давж заалдах шатны шүүх хохирлыг тооцохдоо цагдан хоригдсон хоногийг зөв тооцсон боловч анхан шатны шүүхийн хууль хэрэглээний алдааг залруулж зөвтгөөгүй нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 166.4, 167.1.2-т нийцээгүй.
• Нэхэмжлэгч цагдан хоригдсон хоногийг тухайн үед мөрдөж байсан хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээгээр тооцож, 2002 оны Эрүүгийн хуулийн 59.3-т заасан зохицуулалтыг үндэслэсэн нь үндэслэлгүй. Учир нь уг заалт нь торгох ялаар шийтгүүлсэн этгээдийн төлбөл зохих төлбөрөөс цагдан хоригдсон хоногийг хасах зорилготой бөгөөд цалин хөлс аваагүй хохирлын хэмжээг тодорхойлоход хамаарахгүй.
• Иргэний хуулийн 497.1 дэх зохицуулалт нь тухайн маргаанд хамааралгүй.