Улсын дээд шүүхийн Шүүх хуралдааны тогтоол

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

• Үйл явдал: Талууд 2017 онд үл хөдлөх эд хөрөнгө түрээслэх гэрээ байгуулсан. Түрээслэгч ("И" ХХК) барилгыг засан сайжруулж үйл ажиллагаа явуулсан боловч түрээсийн төлбөр төлөөгүй тул түрээслүүлэгч ("Т" ХК) гэрээг цуцалж, барилга чөлөөлүүлэх, төлбөр гаргуулахаар нэхэмжилсэн.
• Нэхэмжлэгч: "Т" ХК. Түрээсийн төлбөр болон гэрээ цуцлагдсанаас хойш эд хөрөнгө ашигласны төлбөрт 1,801,800,000 төгрөг гаргуулж, барилга чөлөөлүүлэх.
• Хариуцагч: "И" ХХК. Түрээсийн гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах, засан сайжруулалтын зардал болон үнэ цэнийн өсөлтөд 5,457,540,493 төгрөг гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан.

🏛️ АНХАН ШАТ

• Өдөр: 2025-06-02, Дугаар: 192/ШШ2025/04684
• Шийдвэр: Барилгыг чөлөөлүүлж, үндсэн нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгон, хариуцагчид 5,044,262,202 төгрөг олгохоор шийдвэрлэсэн.
• Үндэслэл: Түрээсийн гэрээг улсын бүртгэлд бүртгүүлээгүй тул Иргэний хуулийн 318.4-т зааснаар хүчин төгөлдөр бус гэж үзсэн. Засан сайжруулалтын зардлыг Иргэний хуулийн 95.2-т зааснаар гаргуулсан.

🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ

• Өдөр: 2025-09-03, Дугаар: 210/МА2025/01480
• Гомдлол гаргагч: Нэхэмжлэгч
• Гомдлолын шалтгаан: Түрээсийн төлбөрийг хэрэгсэхгүй болгосон болон засан сайжруулалтын зардлыг хэт өндөр тогтоосныг эс зөвшөөрсөн.
• Шийдвэр: Хариуцагчаас 1,131,000,000 төгрөг гаргуулж, хариуцагчид олгох зардлыг 4,042,875,202 төгрөг болгож бууруулсан.
• Үндэслэл: Иргэний хуулийн 492.1.1-т зааснаар хөрөнгө ашигласан үр шимийг гаргуулах үндэстэй. Барилгын үнэ цэнийн өсөлт 1 тэрбум төгрөгийг Иргэний хуулийн 493.1-т хамаарахгүй гэж үзсэн.

⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ

• Өдөр: 2025-11-27, Дугаар: 001/ШХТ2025/01086
• Гомдлол гаргагч: Нэхэмжлэгч болон Хариуцагч
• Гомдлолын шалтгаан: Гэрээний хүчин төгөлдөр байдал, төлбөр тооцооны хэмжээ болон шинжээчийн дүгнэлтийн үндэслэл.
• Шийдвэр: Хариуцагчаас 1,801,800,000 төгрөг гаргуулж, нэхэмжлэгчээс 4,042,875,202 төгрөг гаргуулахаар өөрчлөв.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

• Түрээсийн гэрээ байгуулах үед тухайн хөрөнгө улсын бүртгэлд бүртгэгдээгүй байсан тул бүртгүүлэх бодит боломжгүй байсан. Иймд Иргэний хуулийн 318.3, 318.4-т заасан шаардлагыг зөрчөөгүй, гэрээ хүчин төгөлдөр юм.
• Иргэний хуулийн 318.1-т зааснаар хариуцагч гэрээний хугацааны түрээсийн төлбөр 891,000,000 төгрөгийг төлөх үүрэгтэй.
• Иргэний хуулийн 326.2-т зааснаар гэрээ цуцлагдсанаас хойш эд хөрөнгийг буцааж өгөх хүртэлх хугацааны төлбөрийг хохиролд тооцон 910,800,000 төгрөгийг гаргуулна.
• Иргэний хуулийн 289.2.5-д зааснаар түрээслэгч нь өөрийн зардлаар хийсэн зайлшгүй засан сайжруулалтын зардлыг шаардах эрхтэй. Шинжээчийн тогтоосон 4.04 тэрбум төгрөгийн үнэлгээг нэхэмжлэгч баримтаар няцаагаагүй.
• Засан сайжруулалтын зардлыг буцаан авч байгаа тохиолдолд барилгын үнэ цэнийн өсөлтийг ("үр шим") давхар шаардах нь Иргэний хуулийн 493.1-т нийцэхгүй.