Улсын дээд шүүхийн Шүүх хуралдааны тогтоол

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

• Үйл явдал: Нэхэмжлэгч Г.М нь “Б Г” ХХК-д 2.5 тэрбум төгрөгийг зээлдүүлж, “А Ө” ХК-ийн 40 хувийн хувьцааг барьцаалсан. Зээлдэгч нь хугацаандаа төлбөрөө барагдуулаагүй тул нэхэмжлэгч зээлийн гэрээний үүрэгт 4.8 тэрбум төгрөг гаргуулах, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах нэхэмжлэл гаргасан. Хариуцагч барьцааны гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан.
• Нэхэмжлэгч: "Б Г" ХХК-иас зээлийн гэрээний үүрэгт 4,895,068,493.12 төгрөг гаргуулж, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах, хэрэв хүрэлцэхгүй бол бусад хөрөнгөөс гаргуулахыг шаардсан.
• Хариуцагч: Зээлийн хүү хэт өндөр тул хүлээн зөвшөөрөхгүй, барьцааны гэрээг нотариатаар гэрчлүүлээгүй, Компанийн тухай хуулийн холбогдох заалтуудыг зөрчсөн тул 2019.11.01-ний өдрийн BG1911 дугаартай барьцааны гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан.

🏛️ АНХАН ШАТ

• Өдөр: 2024-10-07, Дугаар: 183/ШШ2024/04014
• Шийдвэр: Хариуцагч “Б Г” ХХК-иас 4,895,068,493.12 төгрөгийг гаргуулж Г.Мт олгож, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож, барьцааны гэрээг хүчин төгөлдөр бус хэлцэлд тооцсон.
• Үндэслэл: Иргэний хуулийн 281.1, 282.1, 56.1.1, 56.1.8-д зааснаар зээлийн хүүг багасгах үндэслэлгүй. Хариуцагч “А Ө” ХК-ийн хувьцааг барьцаалахдаа Компанийн тухай хуулийн 59.1, 87.1.1, 88.1-д заасны дагуу хувьцаа эзэмшигчдийн хурлаар шийдвэрлүүлээгүй.

🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ

• Өдөр: 2024-12-23, Дугаар: 210/МА2025/00013
• Гомдлол гаргагч: Нэхэмжлэгч
• Гомдлолын шалтгаан: Анхан шатны шүүх барьцааны гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцсон нь үндэслэлгүй.
• Шийдвэр: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн заалтуудад найруулгын өөрчлөлт оруулж, барьцааны гэрээг хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоосон заалтыг хэвээр үлдээсэн.
• Үндэслэл: Иргэний хуулийн 281.1, 282.1, 153.1, 56.1.1, 56.1.8-д зааснаар “А Ө” ХК-ийн хувьцаа нь Үнэт цаасны тухай хуулийн зохицуулалтад хамаарах бөгөөд хувьцааг барьцаалахдаа Санхүүгийн зохицуулах хорооны зөвшөөрлийг аваагүй тул хүчин төгөлдөр бус.

⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ

• Өдөр: 2025-02-13, Дугаар: 001/ШХТ2025/00186
• Гомдлол гаргагч: Нэхэмжлэгч
• Гомдлолын шалтгаан: Шүүхийн шийдвэр, магадлалд нэмэлт, өөрчлөлт оруулж, нэхэмжлэгчийн барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах шаардлагыг хангаж, сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгох.
• Шийдвэр: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалын холбогдох заалтуудыг өөрчилж, барьцааны зүйл болох хувьцааг худалдан борлуулах замаар үүргийн гүйцэтгэлийг хангахыг даалгаж, сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

• Хоёр шатны шүүх барьцааны гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж үзсэн нь хууль зүйн үндэслэлгүй.
• Анхан шатны шүүх "Б Г" ХХК-ийн хэлцэл хийх журмыг зөрчсөн гэж үзсэн нь үндэслэлгүй. "А Ө" ХК-ийн хувьцаа нь "Б Г" ХХК-ийн өмчлөлийн зүйл тул Компанийн тухай хуулийн 87 дугаар зүйлд заасан их хэмжээний хэлцлийн зохицуулалт нь "Б Г" ХХК-д хамаарна. Хувьцааг гаргасан "А Ө" ХК-ийн хувьцаа эзэмшигчдийн хурлын зөвшөөрлийг авах шаардлагагүй.
• Давж заалдах шатны шүүх Үнэт цаасны зах зээлийн тухай хуулийн 24.5-ыг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. "А Ө" ХК нь зохицуулалттай этгээдэд хамаарахгүй. Үнэт цаасны зах зээлийн тухай хуулийн 24.5-д заасан зөвшөөрөл авах шаардлага нь үнэт цаасны зах зээлд мэргэжлийн үйлчилгээ үзүүлдэг зохицуулалттай этгээдийн нөлөө бүхий хувьцаа эзэмшигчдэд хамаарна.
• Хөдлөх эд хөрөнгө, эдийн бус хөрөнгийн барьцааны тухай хуулийн 2.3-т зааснаар үнэт цаасны барьцаалах журмыг Санхүүгийн зохицуулах хороо баталдаг. Барьцааны мэдэгдлийг цахим мэдээллийн санд бүртгүүлээгүй нь гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэх үндэслэл болохгүй. Энэ нь гуравдагч этгээдийн хувьд барьцааны эрх хэрэгжүүлэх дарааллыг тогтооход ач холбогдолтой.
• Барьцааны гэрээ хүчин төгөлдөр тул барьцааны зүйлийг худалдан борлуулах замаар үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж, сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон.