Улсын дээд шүүхийн Шүүх хуралдааны тогтоол

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

• Үйл явдал: Нэхэмжлэгч Ц.А нь хариуцагч Ч.Т-д холбогдуулан өрмийн машиныг эзэмшлээс гаргуулж, бүртгэлийг нэр дээр буцаан шилжүүлэхийг даалгах тухай нэхэмжлэл гаргасан.
• Нэхэмжлэгч: Ц.А нь 200,000,000 төгрөгийг зээлэхээр тохирсон боловч хариуцагч мөнгийг шилжүүлээгүй, зээлийн барьцаа болгож өрмийн машиныг түүний нэр дээр бүртгүүлсэн тул барьцааны гэрээ хүчин төгөлдөр бус гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Ч.Т нь Э.М, Ц.А нартай хамтран ажиллах зорилгоор 200,000,000 төгрөг өгч, мөнгөний баталгаа болгож өрмийн машиныг өөрийн нэр дээр бүртгүүлсэн, мөнгийг буцаан төлөөгүй тул хожим зээлийн гэрээг бичгээр байгуулж нотариатаар баталгаажуулсан гэж маргасан.

🏛️ АНХАН ШАТ

• Өдөр: 2023-05-24, Дугаар: 102/ШШ2023/02035
• Шийдвэр: Нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон.
• Үндэслэл: Иргэний хуулийн 281.1, 235.1, 235.4-т зааснаар талуудын хооронд зээлийн гэрээний харилцаа үүссэн, хариуцагч зээлийн үүргээ гүйцэтгэсэн, нэхэмжлэгч мөнгө төлөх үүргээ гүйцэтгээгүй тул өмчлөлд шилжүүлсэн эд хөрөнгийг хариуцагч гаргуулан авснаар фидуцийн гэрээ дуусгавар болсон.

🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ

• Өдөр: 2023-08-11, Дугаар: 210/МА2023/01584
• Гомдлол гаргагч: Нэхэмжлэгч
• Гомдлолын шалтгаан: Анхан шатны шүүх Иргэний хуулийн 281.1, 282.4-ийг буруу хэрэглэж, зээлийн гэрээний мөнгийг шилжүүлсэн тухай нотлох баримтгүй байхад зээлийн гэрээ үүссэн гэж үзсэн нь үндэслэлгүй.
• Шийдвэр: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчилж, нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангасан.
• Үндэслэл: Иргэний хуулийн 281.1, 282.4-т заасан зээлийн гэрээний мөнгийг шилжүүлсэн тухай нотлох баримтгүй тул зээлийн гэрээ үүсээгүй, фидуцийн гэрээ байгуулагдсан гэж үзэх үндэслэлгүй.

⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ

• Өдөр: 2023-11-23, Дугаар: 210/МА2023/01584
• Гомдлол гаргагч: Хариуцагч
• Гомдлолын шалтгаан: Давж заалдах шатны шүүх нотлох баримтыг үнэлж дүгнээгүй, хуулийг буруу хэрэглэж, Улсын дээд шүүхийн зөвлөмжийг зөрчсөн.
• Шийдвэр: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

• Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал нь хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх хуулийн шаардлагад нийцээгүй.
• Нэхэмжлэгч Ц.А нь хариуцагч Ч.Т-оос 200,000,000 төгрөгийг зээлэхээр тохиролцсон, уг мөнгийг хариуцагч нь Э.М-д өгсөн, мөнгийг эргэн төлөх баталгаа болгож өрмийн машины улсын бүртгэлийг хариуцагчийн нэр дээр бүртгүүлсэн үйл баримт тогтоогдсон.
• Анхан шатны шүүх зохигчийн хооронд Иргэний хуулийн 281.1-д заасан зээлийн гэрээ байгуулагдсан, уг гэрээ хүчин төгөлдөр гэж үзсэн нь үндэслэл бүхий. Нэхэмжлэгч мөнгөн хөрөнгийг өөрийн өмчлөлд шилжүүлж аваагүй гэж маргасан боловч анхан шатны шүүх мөнгийг Э.М-гоор дамжуулж өгсөн гэсэн хариуцагчийн тайлбар нь нэхэмжлэгч үүнийг хүлээн зөвшөөрч байсан тайлбар, зохигчийн хооронд хожим бичгээр байгуулагдаж нотариатчаар гэрчлүүлсэн зээлийн гэрээ, үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахаар эд хөрөнгө өмчлөлд шилжүүлсэн баримт, гэрч нарын мэдүүлгээр нотлогдсон.
• Давж заалдах шатны шүүх гэрчүүдийн мэдүүлэг, мөнгө шилжүүлсэн эсэх үйл баримттай холбоотойгоор зохигчийн хооронд зээлийн гэрээ байгуулагдаагүй гэсэн дүгнэлт хийхдээ Иргэний хуулийн 281.1, 282.4-т заасныг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн.
• Гэрээний талууд зээлийн гэрээг амаар болон бичгээр аль ч хэлбэрээр байгуулж болох бөгөөд зохигч 2018-05-21-ний өдөр амаар тохиролцсоны үндсэн дээр мөнгөн хөрөнгийг шилжүүлж, дараа нь 2018-09-03-ны өдөр гэрээгээ бичгийн хэлбэртэй болгож, нотариатчаар гэрчлүүлсэн нь тогтоогдсон.
• Иргэний хуулийн 196.1, 282.4-т заасан зохицуулалтыг мөнгө шилжээгүй л бол зээлийн гэрээ байгуулагдсан гэж үзэхгүй гэсэн агуулгаар бус гэрээний үүргээ хэзээ биелүүлсэн гэж үзэх цаг хугацааг тодорхойлсон утгаар хэрэглэх нь зүйтэй.
• Зохигчийн хооронд зээлийн гэрээ хүчин төгөлдөр байгаа тохиолдолд талууд гэрээгээр хүлээсэн үүргээ гүйцэтгэхийг шаардах үр дагавар үүснэ. Хариуцагч Ч.Т нь Ц.А-од Э.М-гоор дамжуулж нийт 200,000,000 төгрөгийг шилжүүлж өгсөн нь тогтоогдсон нь Иргэний хуулийн 211.1-д заасныг зөрчихгүй.
• 2018-05-17-ны өдөр тээврийн хэрэгслийг Ч.Т-д шилжүүлэх хүсэл зоригоо илэрхийлсэн Ц.А-ын үйлдэж, талууд гарын үсэг зурсан баримтыг үндэслэж мөнгөн хөрөнгийн баталгаа болгож, өрмийн машины эзэмшигчээр хариуцагч улсын бүртгэлд бүртгүүлсэн үйл баримт тогтоогдсон нь Иргэний хуулийн 235.1-д заасан үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахаар эд хөрөнгө өмчлөлд шилжүүлэх гэрээ (фидуци) байгуулагдсан, уг гэрээ 235.5-д заасан шаардлагыг хангасан хүчин төгөлдөр гэж үзсэн анхан шатны шүүхийн дүгнэлтийг буруутгах үндэслэлгүй.
• Нэхэмжлэгч Ц.А нь шилжүүлэн авсан мөнгөн хөрөнгийг буцаан төлөх үүргээ гүйцэтгээгүй тул үүргийн гүйцэтгэлийг хангах арга болсон эд хөрөнгийг хариуцагч Ч.Т бодитойгоор гаргуулан авснаар фидуцийн гэрээ дуусгавар болсон гэж үзэхдээ анхан шатны шүүх Иргэний хуулийн 235.4-д заасныг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн.