Улсын дээд шүүхийн Шүүх хуралдааны тогтоол

📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА

• Үйл явдал: Ч.А, О.М нар нь Оросын Холбооны Улсын Хилийн чандад байгаа төрийн өмч хөрөнгийг удирдах нэгдсэн газар (ОХУ-ын ХЧТӨХУНГ) болон Ц.Б нарын хооронд байгуулагдсан 72/19-01 тоот байршуулах талаар үйлчилгээ үзүүлэх гэрээг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгох, Ц.Б-гаас гэм хорын хохиролд 1,200,000 төгрөг гаргуулах шаардлага гаргасан. Хариуцагч Ц.Б нь нэхэмжлэгч нараас 2,384,258 төгрөг гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан.
• Нэхэмжлэгч: Ч.А, О.М нар нь 15 жил амьдарч буй орон сууцныхаа түрээсийн гэрээг өөрсдийг нь оролцуулалгүйгээр байгуулсан нь Монгол Улсын хуулийг зөрчсөн тул гэрээг хүчин төгөлдөр бус болгох, Ц.Б-гаас гэм хорын хохирол гаргуулахыг шаардсан.
• Хариуцагч: ОХУ-ын ХЧТӨХУНГ нь нэхэмжлэгч нартай байгуулсан гэрээ хүчин төгөлдөр бус болсон, нэхэмжлэгч нар байрны хууль ёсны эзэмшигч гэсэн баримтгүй тул нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгохыг хүссэн. Ц.Б нь ОХУ-ын ХЧТӨХУНГ-тай хуулийн дагуу гэрээ байгуулсан тул нэхэмжлэлийг зөвшөөрөхгүй, нэхэмжлэгч нараас 2,384,258 төгрөгийн хохирол гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан.

🏛️ АНХАН ШАТ

• Өдөр: 2020-09-08, Дугаар: 184/ШШ2020/02706
• Шийдвэр: ОХУ-ын ХЧТӨХУНГ болон Ц.Б нарын хооронд байгуулагдсан гэрээг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоож, нэхэмжлэгч Ч.А, О.М нарын Ц.Б-гаас 1,200,000 төгрөг гаргуулах нэхэмжлэл болон Ц.Б-гийн сөрөг нэхэмжлэлийг тус тус хэрэгсэхгүй болгосон.
• Үндэслэл: Иргэний хуулийн 56.4, 56.1.1-д заасныг баримтлан гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж үзсэн. Иргэний хуулийн 497.1-д заасан гэм хорын үндэслэл тогтоогдоогүй тул хохирлын нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон.

🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ

• Өдөр: 2020-11-06, Дугаар: 2251
• Гомдлол гаргагч: Хариуцагч ОХУ-ын ХЧТӨХУНГ
• Гомдлолын шалтгаан: Анхан шатны шүүх хэргийн нөхцөл байдлыг буруу ойлгож, нотлох баримтыг хангалттай үнэлээгүй, хариуцагчийн эрх ашгийг зөрчсөн.
• Шийдвэр: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон.
• Үндэслэл: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 162.4.

⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ

• Өдөр: 2021-01-20, Дугаар: 00515/2021
• Гомдлол гаргагч: Хариуцагч ОХУ-ын ХЧТӨХУНГ
• Гомдлолын шалтгаан: Давж заалдах шатны шүүх хэргийн нөхцөл байдлыг буруу ойлгож, нотлох баримтыг үнэлээгүй, хариуцагчийн эрх ашгийг зөрчсөн.
• Шийдвэр: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон.

📚 ҮНДЭСЛЭЛ

• Нэхэмжлэгч нар нь ОХУ-ын өмчийн орон сууцанд 2006 оноос хойш "Билгийн үүдэн" бүрэн дунд сургуультай гэрээ байгуулан оршин сууж байсан.
• "Билгийн үүдэн" бүрэн дунд сургуулийн гэрээний хугацаа дуусгавар болсон хэдий ч Иргэний хуулийн 305.6-д заасны дагуу дамжуулан хөлслүүлэгчийн эрх, үүрэг нь хөлслүүлэгч буюу ОХУ-ын ХЧТӨХУНГ-т шилжинэ.
• Нэхэмжлэгч нар болон "Билгийн үүдэн" бүрэн дунд сургуулийн хооронд байгуулагдсан орон сууц хөлслөх гэрээ нь хугацаагүй байгуулагдсан тул уг гэрээг дуусгавар болсон гэж үзэхгүй.
• Нэхэмжлэгч нар нь Иргэний хуулийн 90.1-д зааснаар "шударга эзэмшигч" мөн.
• Хэрэв хариуцагч нь "Билгийн үүдэн" сургуультай байгуулсан гэрээний хугацаа дууссан гэж үзэж байгаа бол Иргэний хуулийн 303.1-д заасан дагуу нэхэмжлэгч нарт шинэ гэрээ байгуулах давуу эрхийг эдлүүлэх ёстой байсан.
• Хариуцагч нь нэхэмжлэгч нартай байгуулсан гэрээгээ хуульд заасан журмын дагуу цуцлалгүйгээр, мөн тэдэнд хуульд заасан давуу эрхийг нь эдлүүлэлгүйгээр Ц.Б-тай орон сууц хөлслөх гэрээг шууд байгуулсан нь Иргэний хуулийн 56.1.1-ийг зөрчсөн тул уг гэрээ хүчин төгөлдөр бус байна.
• Шүүх өмчлөгчийн эд хөрөнгөө захиран зарцуулах эрхийг хязгаарлаагүй, харин Иргэний хуулийн 303.1-д заасан давуу эрхийг эхэлж санал болгохыг шийдвэрлэсэн.
• Нэхэмжлэгч нар хөлслүүлэгчийн гэрээний саналыг хүлээн зөвшөөрөхгүй буюу татгалзсан тохиолдолд дээрх хуульд заасан давуу эрхийг шаардах боломжгүй бөгөөд хөлслүүлэгч нь тухайн нөхцөлөөр өөр этгээдтэй гэрээ байгуулах боломжтой.
• Хариуцагч Ц.Б-гаас хохирол гаргуулах тухай үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлага болон хариуцагч Ц.Б-гийн сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон шүүхийн шийдвэр, магадлалд хэргийн оролцогч нараас гомдол гаргаагүй тул хяналтын шатны шүүх дүгнэлт өгөх шаардлагагүй.