Тогтоол №5546·Иргэн · Хяналт шат
### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- **Үйл явдал**: М.Б-ийн жолоодож явсан автомашинаас гал гарч, бусдын эд хөрөнгөнд хохирол учруулсан. Улмаар эрүүгийн хэрэг үүсгэн шалгаж, ял шийтгэсэн боловч дараа нь хэрэгсэхгүй болгосон. М.Б нь хууль бус ажиллагааны улмаас учирсан хохирлыг төрөөс нэхэмжилжээ.
- **Нэхэмжлэгч**: М.Б нь цагдан хоригдсон 30 хоногийн орлого, онгоцны зардал, өмгөөлөгчийн хөлс, сэтгэл санааны хохирол, бусдад төлсөн хохирлын төлбөр зэрэг нийт 283,633,083 төгрөгийг Монгол Улсын Засгийн газраас гаргуулахыг хүссэн.
- **Гуравдагч этгээд**: Прокурорын газар нь М.Б-ийн үйлдлээс үүдэн гал гарч их хэмжээний хохирол учирсан тул эрүүгийн хэрэг үүсгэн шалгах нь зайлшгүй байсан. Мөн хохирогчдод төлсөн төлбөр болон онгоцны зардлыг СӨХ-өөс нэхэмжлэх үндэслэлтэй, өмгөөллийн хөлсний баримт тодорхойгүй тул хүсэлтийг зөвшөөрөхгүй гэж маргажээ.
### 🏛️ АНХАН ШАТ
- **Өдөр**: 2018-05-30, **Дугаар**: 183/ШШ2018/01348
- **Шийдвэр**: Монгол Улсын Засгийн газрын нөөц сангаас 16,570,600 төгрөг гаргуулж, М.Б-д олгож, 267,062,483 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон.
- **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 230.2, 498.4.
### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ
- **Өдөр**: 2018-07-25, **Дугаар**: 1750
- **Гомдлол гаргагч**: М.Б
- **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх 267,062,483 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон нь хууль бус.
- **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, гомдлыг хангахгүй орхисон.
- **Үндэслэл**: Шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй.
### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ
- **Өдөр**: 2018-12-17, **Дугаар**: 459
- **Гомдлол гаргагч**: М.Б
- **Гомдлолын шалтгаан**: Шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн тул шийдвэр, магадлалд өөрчлөлт оруулж, 283,633,083 төгрөгийг гаргуулах.
- **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр, давж заалдах шатны шүүхийн магадлалын тогтоох хэсгийн нэгийг өөрчилж, 16,070,600 төгрөг гаргуулж, үлдэх 267,562,483 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон.
### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- Иргэний хуулийн 498.4, 230.2-т зааснаар эдийн бус гэм хорыг мөнгөөр нөхөн төлөхөөр хуульд тусгайлан заагаагүй тул сэтгэл санааны хохирол 20,000,000 төгрөг гаргуулах хүсэлтийг хангахгүй.
- Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 45.4-т заасан “эд хөрөнгийн бус хохирол, сэтгэл санаанд учирсан хор уршгийг мөнгөн хэлбэрээр нөхөн төлүүлэхийг Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуульд заасан журмын дагуу гаргах эрхтэй” гэдэг нь сэтгэл санааны хохирол гаргуулах үндэслэл болохгүй.
- Өмгөөлөгчийн зардалд 50,000,000 төгрөг гаргуулах хүсэлтээс “Өмгөөллийн эрх зүйн туслалцаа үзүүлэх” 2013-02-27-ны өдрийн гэрээний дагуу 9,500,000 төгрөгийг гаргуулах нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 45.3.1.6-г зөрчихгүй.
- М.Б нь анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг биелүүлж хохирогчдод сайн дураараа төлбөр төлсөн нь төрийн эрх бүхий байгууллага шүүхийн шийтгэх тогтоолыг биелүүлэх ажиллагааг явуулаагүй тул Эрүүгийн байцаан шийтгэх тухай хуулийн 45.3.1.5-д хамаарахгүй.
- Хохирогчдод төлсөн 207,062,483 төгрөг нь төрөөс нөхөн төлөх эд хөрөнгийн хохиролд хамаарахгүй. Хэрэв М.Б үүнийг үндэслэлгүй төлсөн гэж үзэж байвал тухайн иргэдэд холбогдуулан нэхэмжлэл гаргах эрхтэй.
- 30 хоног цагдан хоригдсон хугацааны хөдөлмөрийн орлого 192,000 төгрөг, онгоцны зардал 6,378,600 төгрөгийг гаргуулахаар шийдвэрлэсэн нь зөв.
ХуульTech