Тогтоол №28859

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Хууль ёсны өв залгамжлагч болохыг тогтоолгох, өвлөх эрхийн гэрчилгээг хүчингүй болгуулах тухай нэхэмжлэл. Нэхэмжлэгч тал өвлөх эрхийн гэрчилгээ олгохдоо гэр бүлийн харилцааг буруу тооцсон, эд хөрөнгийг хууль бусаар хуваарилсан гэж үзэж байна. Хариуцагч тал хуулийн дагуу ажилласан, өвлөх хүсэлт гаргаагүй хүмүүсийг өвлөгч гэж үзэхгүй хэмээн тайлбарласан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож, улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн мөнгийг улсын орлогод үлдээсэн. Иргэний хуулийн 528, 531 дүгээр зүйл, Нотариатын тухай хуулийн 43 дугаар зүйлийг үндэс болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч тал Иргэний хуулийн 520 дугаар зүйлийн 520.1.1-д зааснаар хууль ёсны өв залгамжлагч мөн гэдгийг шүүх тогтоосон атлаа нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаагүй, нотариатч хууль тогтоомжийг зөрчсөн, үүргээ биелүүлээгүй хэмээн гомдол гаргасан. Хариуцагч тал хуулийн дагуу ажилласан, өв хүлээн авах хүсэлт гаргаагүй бол татгалзсанд тооцогдоно гэж тайлбарласан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. Нэхэмжлэгч нар Иргэний хуулийн 528 дугаар зүйлийн 528.2 дах хэсэгт заасан хугацаанд өв хүлээн авах хүсэлт гаргаагүй тул өвлөхөөс татгалзсан гэж үзсэн. Хуулийг мэдэхгүй буюу буруу ойлгосон нь хариуцлагаас чөлөөлөх үндэслэл болохгүй гэж дүгнэсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Өв залгамжлагч нь нас барсан иргэний улсын бүртгэлд орон байртай гэх баримтыг үндэслэн түүний үл хөдлөх хөрөнгийг өвлөн авах эрхтэй гэж үзэн шүүхэд нэхэмжлэл гаргажээ. АНХАН ШАТ: Шүүх нь нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хангаж, нас барсан иргэний улсын бүртгэлд бүртгэлтэй байсан орон сууцыг өв залгамжлагчид шилжүүлэх шийдвэр гаргав. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Гомдол гаргагч нь нас барсан иргэний улсын бүртгэлд орон байртай болох нь нотлогдоогүй, үл хөдлөх хөрөнгө өмчлөх эрхийн гэрчилгээ байхгүй зэрэг үндэслэлээр анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эсэргүүцэв. Давж заалдах шатны шүүх нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээв. ҮНДЭСЛЭЛ: Өвлөх эрхийн тухай ойлголт, улсын бүртгэлийн үнэн байдал, үл хөдлөх хөрөнгийн эрх зүйн байдлыг тогтоох журмыг шүүх тайлбарлаж, улсын бүртгэлд бүртгэлтэй мэдээлэл нь хуулийн дагуу нотлох баримтын хүчинтэй гэж үзэв.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь нас барсан эхийн хамтран өмчилж байсан үл хөдлөх хөрөнгийг түүний хамтран амьдрагчид өвлүүлсэн нотариатын үйлдлийг хүчингүй болгуулахаар шаардсан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож, улсын тэмдэгтийн хураамжийг улсын орлогод үлдээсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг буруу гэж үзэж, нотариатын үйлдэл хийх явцад зөрчил үүссэн гэж гомдол гаргав. ҮНДЭСЛЭЛ: Хамтран амьдрагч нь хууль ёсны гэр бүлийн гишүүн биш байхад, үл хөдлөх хөрөнгийн хамтран өмчлөгч байсан хэсгийг түүнд өвлүүлж, өв залгамжлалын гэрчилгээ олгосон нь буруу байсан тухай нэхэмжлэгчийн гомдлыг шүүх авч үзсэн. Иргэний хуулийн дагуу нас барсан иргэний хууль ёсны өвлөгчид болох хүүхдүүд нь өв хүлээн авахаас татгалзсан боловч хөрөнгөө хамтран амьдрагчид өвлүүлэхийг зөвшөөрсөн нь баримтаар тогтоогдсон. Нэхэмжлэгч нь өв хүлээн авахаас татгалзсан хүсэлтдээ өөр этгээдэд өмчлүүлэхээ илэрхийлсэн бөгөөд үүнийг нотариатч шалгаж, хуулийн дагуу үйлдэл хийсэн гэж үзсэн. Дээрх үндэслэлүүдээр анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Ш.Цогтсайханы хууль ёсны өвлөгчид болох Ц.Б, Я.Ж нар нь Ш.Цогтсайханы эзэмшиж байсан газрыг Ш.Б хууль бусаар өмчилж авсан тул уг газрыг гаргуулахыг нэхэмжилжээ. - **Нэхэмжлэгч**: Ц.Б, Я.Ж нар нь Ш.Баас Сүхбаатар дүүргийн 9 дүгээр хороо, Алтайн 10 дугаар гудамжны 284 тоот газрыг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Ш.Б нь 2007 оны 02 дугаар сарын 13-ны өдрийн “Газар бэлэглэх гэрээ”-г хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоолгох. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-02-20, **Дугаар**: 181/ШШ2019/00457 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэгч нарын нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож, хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 520.1.1, 528.3-д зааснаар нэхэмжлэгчид өв хүлээн авах үүргээ биелүүлээгүй, өвлөх эрхээсээ татгалзсан гэж үзсэн. Сөрөг нэхэмжлэлийн хувьд гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж тогтоох нь ач холбогдолгүй болсон. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2019-04-22, **Дугаар**: 210/МА2019/00730 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэгч нарыг өвийг хүлээн аваагүй гэж дүгнэсэн нь учир дутагдалтай, хариуцагчийн хууль бус үйлдэл нэхэмжлэгч нарын өвлөх эрхийг хязгаарласан. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгч нарын давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх маргаан бүхий үйл баримтын талаар үндэслэл бүхий дүгнэлт хийж, хэрэгт цугларсан нотлох баримтыг хамааралтай, үнэн зөв, эргэлзээгүй талаас нь үнэлж, хэрэглэвэл зохих хуулийг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн. - Ш.Цогтсайхан нас барах хүртэл нэхэмжлэгч нартай хамт амьдарч байсан гэх баримт эргэлзээтэй бөгөөд нас барагчийн иргэний үнэмлэх, бусад баримтуудад түүний оршин суугаа хаяг Алтайн 10-284 тоот байсан нь тогтоогдсон. - Нэхэмжлэгч нар Иргэний хуулийн 528.2, 528.3-т заасан хугацаанд өвийг хүлээн авах хүсэлт гаргаагүй, өвлөх эрхийн гэрчилгээ олгохыг хүсээгүй, эд хөрөнгийг эзэмдэн авсан буюу эрхлэн удирдсан үйлдэл байхгүй тул өвлөх эрхээс татгалзсан гэж үзэх үндэслэлтэй. - Одоогийн байдлаар маргааны зүйл болох газрын өмчлөх эрх хариуцагч Ш.Бы нэр дээр бүртгэлтэй, уг бүртгэл хүчин төгөлдөр байгаа тул нэхэмжлэгчид хариуцагчийн өмчлөлийг хүчингүй болгож газар гаргуулахаар шаардах эрхгүй. - Хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлээр хүчин төгөлдөр бус гэж тогтоолгохыг хүссэн 2007 оны 02 дугаар сарын 13-ны өдрийн “Газар бэлэглэх гэрээ” нь Иргэний хуулийн 56.1.1-д заасан хүчин төгөлдөр бус хэлцэлд хамаарах боловч, уг хэлцлийн хүчин төгөлдөр бус гэдгийг тогтоох нь одоогийн байдлаар ач холбогдолгүй болсон. Учир нь тухайн газартай холбоотой Л.Бямбацэрэнгийн хууль бус үйлдлүүдийг тогтоосон шүүхийн шийдвэрүүд хэрэгт авагдсан. - Шүүгч өмнө нь Ш.Б, Л.Бямбацэрэн нарын хоорондох болон Ц.Б, Я.Ж нарын Ш.Б-д холбогдуулан гаргасан орон сууц чөлөөлүүлэх тухай хэргүүдийг хянан шийдвэрлэсэн нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 84.1-д заасан шүүгч дахин оролцохгүй үндэслэлд хамаарахгүй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Д.Э нь нас барсан нөхөр Д.Цэсэнжавтай хамт амьдарч байсан орон сууцны өв залгамжлагч болохыг шүүхээр тогтоолгосон боловч орон сууцны өмчлөх эрх нь бусдад шилжиж, улмаар барьцаанд тавигдан, шийдвэр гүйцэтгэлийн ажиллагаагаар хураагдсан байв. - **Нэхэмжлэгч**: Д.Э нь орон сууцны өмчлөгчөөр тогтоолгох, бэлэглэлийн болон барьцааны гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах, өв залгамжлагчаар тогтоож, өмчлөх хэсгийг тодорхойлуулах, өмчлөгчөөс хасуулж, өмчлөгчөөр бүртгэхийг даалгах, гэм хорын хохиролд 12,559,000 төгрөг гаргуулах, Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх албаны шийдвэр гүйцэтгэх ажиллагааг дуусгавар болгосон тогтоолыг хүчингүй болгуулах. - **Хариуцагч**: НШШГГ, Д.Э, Э.О нар нь нэхэмжлэлийн шаардлагыг үндэслэлгүй гэж үзэн, өөрсдийн үйлдэл хуулийн дагуу явагдсан, өвлөх эрхтэй байсан гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-10-16, **Дугаар**: 184/ШШ2018/02539 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэгч Д.Э, хариуцагч Д.Э нарыг маргаан бүхий орон сууцны өв залгамжлагчаар тогтоож, өв залгамжлагч тус бүрт ногдох хэсгийг 22,666,667 төгрөгөөр тодорхойлж, хариуцагч Д.Э-аас 22,666,667 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, бусад шаардлагуудыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 520.6, 532.1-д зааснаар өв залгамжлагчаар тогтоож, өвлөгдөх хэсгийг тодорхойлсон. Харин хамтран өмчлөгчөөр тогтоолгох шаардлагыг Гэр бүлийн тухай хуулийн 3.1.1, 3.1.2-т заасан гэрлэлтээ бүртгүүлсэн гэр бүл биш тул хэрэгсэхгүй болгосон. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2018-12-18, **Дугаар**: 210/МА2018/01019 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр биелэгдэх боломжгүй, хохирол нөхөн төлөгдөхгүй тул орон сууцны өмчлөгчөөр үлдээж, хохирлыг бүрэн гаргуулах ёстой гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн 2018 оны 10 дугаар сарын 16-ны өдрийн 184/ШШ2018/02539 дүгээр шийдвэрийг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Нэхэмжлэгч Д.Э, Д.Цэсэнжав нарын хамтын амьдралтай байсныг шүүх тогтоосон боловч Гэр бүлийн тухай хуулийн 3.1.1, 3.1.2-т заасан гэрлэлтээ бүртгүүлсэн гэр бүл биш тул орон сууцыг хамтран өмчлөх дундын хөрөнгө гэж үзэх боломжгүй. - Нэхэмжлэгч Д.Э нь Д.Цэсэнжавын хууль ёсны өв залгамжлагч болохыг шүүхийн шийдвэрээр тогтоогдсон тул Иргэний хуулийн 528.1-д зааснаар өвлүүлэгчид ногдох орон сууцны хамтран өмчлөх хэсгээс өөрт ногдох өвийн хэсгийг хүлээн авсан өвлөгч гэж үзнэ. - Хариуцагч Д.Э нь өөрийн эцэг Ц.Дамдинсүрэнгээс хуульд заасны дагуу орон сууцны хамтран өмчлөх хэсгээс Иргэний хуулийн 520.1.6, 532.1-д зааснаар өвлөх эрхтэй боловч нэхэмжлэгч Д.Э-ийн өвлөх эрхийг хөндөх учиргүй. - Д.Э нь орон сууцны өөрт ногдох өвийн хэсгийг шаардах эрхтэй бөгөөд шүүх Д.Э, Д.Э нарыг маргаан бүхий орон сууцны өв залгамжлагчаар тогтоож, өв залгамжлагч тус бүрт ногдох хэсгийг шинжээчийн дүгнэлтээр тодорхойлсон нь Иргэний хуулийн 532.1-д нийцсэн. - Анхан шатны шүүх өвлөгч тус бүрт ногдох хэсгийг тодорхойлохдоо алдаа гаргасан боловч хариуцагч Д.Э давж заалдах гомдол гаргаагүй тул шийдвэрийг хэвээр үлдээх нь талуудын зарчимд нийцнэ. - Нэхэмжлэгч Д.Э нь маргаан бүхий орон сууцны хамтран өмчлөгч биш тул Д.Э-ын өмчлөх эрхээ хэрэгжүүлж, бусадтай байгуулсан гэрээний улмаас эрх, хууль ёсны ашиг сонирхол нь зөрчигдөх үндэслэлгүй. - Өмчлөх эрхээ хэрэгжүүлж чадаагүйн улмаас бусдад төлбөр төлж гэм хорын хохирол хүлээсэн гэж үзэхгүй тул гэм хорын хохирол болон бусад шаардлагуудыг хэрэгсэхгүй болгосон нь зөв.