Тогтоол №28740

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь орон сууц худалдан авсан гэх гэрээний үндэслэлээр өмчлөх эрхээ тогтоолгож, улсын бүртгэлд бүртгүүлэхэд шаардлагатай баримт бичгийг хариуцагч компани гаргаж өгөхийг шаарджээ. Хариуцагч нь гэрээ байгуулаагүй, төлбөр хийгдээгүй, гэрээнд өөр орон сууц заасан гэж маргажээ. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэгчийн шаардлагыг хангаж, орон сууцны өмчлөгчөөр тогтоон, холбогдох баримт бичгийг гаргаж өгөхийг хариуцагч компанид даалгаж шийдвэрлэжээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь гэрээний гарын үсэг, эрх бүхий этгээдийн эрх хэмжээ, төлбөр хийгдсэн эсэх, орон сууцны дугаар зөрүүтэй байдал зэрэг үндэслэлээр анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс хүлээн авчээ. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүхээс гэрээний нөхцөл, орон сууцны төлбөр төлөгдсөн эсэх, түүний үнийн дүнг тодруулах нь чухал болохыг тогтоожээ. Нэхэмжлэгч болон гэрчийн мэдүүлэг, гэрээний зүйлчлэл нь эцэслэн тодорхойгүй, мөн холбогдох эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны үр дүнгээс хамаарч байж болзошгүй тул хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаажээ.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэг тал орон сууц худалдан авсан гэрээгээр өмчлөх эрхээ тогтоолгох, улсын бүртгэлийн гэрчилгээ гаргуулахыг хүссэн. Нөгөө тал гэрээ байгуулаагүй, мөнгө хүлээж аваагүй, эсвэл гэрээ цуцлагдсан гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэгчийг орон сууцны өмчлөгчөөр тогтоож, өмчлөх эрхийн гэрчилгээ гаргуулахыг хариуцагч нарт даалгаж, улсын тэмдэгтийн хураамжийг хариуцагч нараас гаргуулж нэхэмжлэгчид олгохоор шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нарын гомдлоор хэргийг хянан үзээд, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр анхан шатны шүүх рүү буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: ХХК-ийн гүйцэтгэл, гэрээ цуцлагдсан эсэхэд шүүхээс дүгнэлт өгөх шаардлагатай байсан боловч ХХК-ийг хэрэгт оролцуулаагүй, шүүхээс зохигчдод анхааруулга хийгээгүй нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн зохицуулалтыг зөрчсөн тул шийдвэрийг хүчингүй болгож буцаасан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгчид орон сууцыг үл хөдлөх улсын бүртгэлд бүртгүүлж, өмчлөх эрхээ баталгаажуулахад шаардлагатай бичиг баримтыг хариуцагчаас гаргуулахыг шаарджээ. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож, улсын тэмдэгтийн хураамжийг нэхэмжлэгчдээс төлснөөр нь үлдээжээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхижээ. ХЯНАЛТЫН ШАТ: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлал нь хуулийн шаардлагыг хангаагүй, зохигчдын хоорондох эрх зүйн маргаан болон үйл баримт бүрэн тогтоогдоогүй тул шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаажээ. ҮНДЭСЛЭЛ: Хоёр шатны шүүх хэргийг шийдвэрлэхдээ талуудын тайлбарын үндэслэл, агуулгыг тодруулаагүй, зарим нөхцөл тодорхой бус, үйлдвэл зохих эрх зүйн дүгнэлт хийгээгүй, мэтгэлцэх зарчмыг хангаагүй, хуулийг зөв тайлбарлаж хэрэглэсэн эсэх нь тодорхойгүй байсан. Нэхэмжлэгч нар орон сууцны гэрээний үүргийг хэнд холбогдуулан шаардсан, хариуцагчтай холбоотой ямар хууль бус үйлдэл, эс үйлдэхүй байсан, өмчлөх эрхээ хэрхэн хэрэгжүүлэхэд саад болсон зэргийг тодруулах шаардлагатай. Мөн орон сууцыг хэн борлуулсан, захиалагчдын эрх үүрэг хэрхэн шилжсэн, талуудын хооронд байгуулсан гэрээний хүчин төгөлдөр байдал, үр дагаврыг тодорхойлох, нэхэмжлэлийн шаардлага бүрээр үйл баримтыг тогтоож, хууль зүйн дүгнэлт хийх шаардлагатай байсан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас орон сууц худалдан авсан боловч хариуцагч байрны үнийг бүрэн аваагүй тул орон сууцыг чөлөөлөхөөс татгалзсан. - **Нэхэмжлэгч**: Г.Хулан, хууль бус эзэмшлээс орон сууц чөлөөлүүлэх. - **Хариуцагч**: Б.Баясгалан, орон сууцны үнийг бүрэн аваагүй тул нэхэмжлэлийг зөвшөөрөхгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2023-06-06, **Дугаар**: 135/ШШ2023/000737 - **Шийдвэр**: Хариуцагчийн хууль бус эзэмшлээс орон сууцыг гаргуулж, нэхэмжлэгчид олгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 106.1, 106.3-т зааснаар өмчлөгч нь өөрийн эд хөрөнгийг бусдын хууль бус эзэмшлээс шаардах эрхтэй. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2023-06-30, **Дугаар**: 135/ШШ2023/000737 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн өмгөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх гэрээний үүргийн зөрчил болон нотлох баримт байхгүй байгаа нөхцөл байдалд дүгнэлт хийлгүйгээр шийдвэрлэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх хэрэгт авагдсан баримтууд болон талуудын тайлбарыг ИХШХШтХ-ийн 40.1, 40.2-т заасан журмын дагуу үнэлээгүй. - Маргаантай холбоотой үйл баримтыг тогтоогоогүй, хэрэгт шаардлагатай нөхцөл байдлыг тодруулаагүй. - Шийдвэр нь ИХШХШтХ-ийн 116.2-т заасан хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагад нийцээгүй. - Худалдах-худалдан авах гэрээний төлбөр төлөх хугацаа болон нэхэмжлэгчийн төлбөр төлсөн гэх хугацааны хооронд зөрүүтэй байхад шүүх үйл баримтыг бүрэн тогтоогүй. - Хариуцагчийн эзэмшлийг хууль бус гэж үзсэн үндэслэлийн талаар дүгнэлт хийгээгүй, гэрээний үүргийн зөрчил, түүний биелэлтийн талаар эрх зүйн дүгнэлт өгөөгүй. - Иргэний хуулийн 106.1-д зааснаар шүүх нэхэмжлэгчийн өмчлөх эрх, хариуцагчийн эзэмшлийн эрх зүйн үндэслэлийг тодорхой болгох үүрэгтэй. - Шүүх нотлох баримтыг хэрэгт хамааралтай, ач холбогдолтой, үнэн зөв эсэхийг тал бүрээс нь хянах хуульд заасан үүргээ биелүүлээгүй. - Шийдвэрийн үндэслэх хэсэгт Иргэний хуулийн 110.1-д заасан үүргээ хариуцагч биелүүлээгүй гэх дүгнэлт нь ойлгомжгүй байна.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Х.Дулмаа нь өөрийн өмчлөлийн орон сууцыг Ч.Батхуяг, Б.Нийгүүсүрэн, Б.Ганхөлөг нар хууль бусаар эзэмшиж байгаа тул чөлөөлүүлэхийг шаардсан. Хариуцагч нар уг орон сууцыг хууль ёсоор худалдан авсан тул өмчлөгчөөр тогтоолгохоор сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Х.Дулмаа. 2016.03.22-ны өдөр Японы иргэн Нишино Ёошимасагаас 3 өрөө орон сууцыг худалдан авч, өмчлөгчөөр бүртгэгдсэн тул хариуцагч нараас хууль бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэх. - **Хариуцагч**: Ч.Батхуяг, Б.Нийгүүсүрэн, Б.Ганхөлөг. Б.Нийгүүсүрэн нь 2011.10.21-ний өдөр Нишино Ёошимасатай орон сууц худалдах, худалдан авах гэрээ байгуулж, төлбөрийг бүрэн төлсөн тул орон сууцны хууль ёсны өмчлөгчөөр тогтоолгох. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-11-13, **Дугаар**: 183/ШШ2019/02436 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг хангаж, орон сууцыг хууль бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэх; сөрөг нэхэмжлэлд холбогдох хэргийг хэрэгсэхгүй болгох. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 106.1-д зааснаар нэхэмжлэгч нь орон сууцны өмчлөгч болох нь тогтоогдсон. Хариуцагч нарт Иргэний хуулийн 89.1, 90.1-д зааснаар хууль ёсоор эзэмшил үүсээгүй. Сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг үндсэн нэхэмжлэлтэй харилцан тооцохооргүй тул Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 117.1-ийн дагуу хэрэгсэхгүй болгосон. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-01-17, **Дугаар**: 118 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч Ч.Батхуяг, Б.Нийгүүсүрэн - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглээгүй, хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг ноцтой зөрчсөн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 2 дахь заалтыг өөрчилж, сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагуудыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож, шийдвэрийн бусад хэсгийг хэвээр үлдээх. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 243.1-д заасан үндэслэлгүй тул сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагуудыг хэрэгсэхгүй болгосон. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-05-18, **Дугаар**: 001/ХТ2020/00473 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч Ч.Батхуяг, Б.Нийгүүсүрэн - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглээгүй, хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг ноцтой зөрчсөн. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг тус тус хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаах. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Хоёр шатны шүүх зохигчийн маргаж буй үйл баримтыг үндэслэл бүхий тогтоогоогүй. - Хэрэгт цугларсан нотлох баримтыг тухайн хэрэгт хамааралтай, ач холбогдолтой талаас нь бүрэн гүйцэд үнэлээгүй. - Нэхэмжлэгч Х.Дулмаа нь орон сууцыг Нишино Ёошимасагаас худалдан авч, 2016 онд өмчлөгчөөр бүртгэгдсэн гэж тайлбарласан бол хариуцагч нар 2011 онд худалдан авахаар тохирч, төлбөрийг төлж дуусгасан гэж маргасан. - Зохигч хэн аль нь орон сууцыг худалдах-худалдан авах гэрээний үндсэн дээр өмчлөгч болсон гэж маргаж байгаа тул гэрээ хуулийн дагуу хэрэгжсэн эсэхийг нягтлах шаардлагатай. - Иргэний хуулийн 106.1-д зааснаар өмчлөгч нь хууль ёсны байх, эзэмшил хууль бус болох нь эргэлзээгүй тогтоогдсон байх ёстой. - Маргаантай үйл баримт тогтоогдоогүй байхад шүүх улсын бүртгэл үнэн зөв гэх үндэслэлээр нэхэмжлэлийг хангаж шийдвэрлэсэн нь учир дутагдалтай. - Хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлд хууль зүйн дүгнэлт хийгээгүй. - Шүүхийн шийдвэр, магадлал нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 116.2-т заасан шаардлагыг хангаагүй.