Тогтоол №5636·Иргэн · Хяналт шат
### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- **Үйл явдал**: Д.У нь 2017 онд Киа Грандбирд маркийн тээврийн хэрэгслийг М Д ХК-д даатгуулсан. 2017 оны 12 дугаар сарын 11-ний өдөр жолооч Б.Рагчаа нь тээврийн хэрэгслийг жолоодож яваад осол гаргаж, тээврийн хэрэгсэл бүрэн сүйрсэн. М Д ХК нь даатгалын гэрээний 2.4.5-д заасан үндэслэлээр нөхөн төлбөр олгохоос татгалзсан.
- **Нэхэмжлэгч**: Д.У нь М Д ХК-аас даатгалын нөхөн төлбөрт 32 380 000 төгрөг, нөхөн төлбөр төлөх хугацаа хэтрүүлсний алданги 16 980 000 төгрөг, хохирлын үнэлгээний төлбөр 1 437 500 төгрөг буюу нийт 50 797 500 төгрөг гаргуулахыг шаардсан. Жолооч "ядарсан" болон "хэт ядарсан" гэдэг нь өөр утгатай, мөн даатгалын гэрээнд "хэт ядарсан"-ыг мэргэжлийн байгууллага тогтоох шаардлага тусгагдаагүй, жолооч Б.Рагчаа нь даатгуулагч биш тул гэрээний 2.4.5 заалт түүнд хамаарахгүй гэж үзсэн.
- **Хариуцагч**: М Д ХК нь жолооч Замын хөдөлгөөний дүрмийн 2.7.а, 9.2-т заалтуудыг зөрчиж, ядарсан үедээ тээврийн хэрэгсэл жолоодож осол гаргасан нь даатгалын гэрээний 2.4.5-д заасан нөхөн төлбөр олгохоос татгалзах үндэслэл болно гэж маргасан.
### 🏛️ АНХАН ШАТ
- **Өдөр**: 2018-10-17, **Дугаар**: 181/ШШ2018/02144
- **Шийдвэр**: М Д ХК-аас даатгалын нөхөн төлбөрт 33.817.500 төгрөгийг гаргуулж Д.У-д олгож, алдангийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон.
- **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 232.6, 431.1, 443.1, Даатгалын тухай хуулийн 8.1. Даатгалын гэрээний 2.4.5-д заасан "хэт ядарсан" гэдэг нь Замын хөдөлгөөний дүрмийн "ядарсан"-аас ялгаатай тул нөхөн төлбөр олгохоос татгалзах үндэслэлгүй.
### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ
- **Өдөр**: 2018-12-03, **Дугаар**: 2399
- **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх даатгалын гэрээний заалтыг буруу тайлбарлаж, нөхөн төлбөр олгохоос татгалзах үндэслэлийг үгүйсгэсэн.
- **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон.
- **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 431.1, 443.1, 232.6, Даатгалын тухай хуулийн 8.1. Жолооч Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хуулийн 13.2.3-т зааснаар "ядарсан" үедээ замын хөдөлгөөнд оролцохгүй байх үүрэгтэй тул осол гарсан шалтгаан нь даатгалын нөхөн төлбөр төлөхөөс татгалзах үндэслэлд хамаарна.
### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ
- **Өдөр**: 2019-02-18, **Дугаар**: 210/МА2019/00201
- **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх нотлох баримтыг буруу үнэлж, хэрэглэх ёстой хуулийг хэрэглээгүй, даатгалын гэрээний заалтыг буруу тайлбарласан.
- **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон.
### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 116.2-т заасан шаардлагыг хангасан.
- Гэрээг тайлбарлахдаа түүний үгийн шууд утгыг анхаарах, ойлгомжгүй нөхцөлийг бусад нөхцөл болон гэрээний ерөнхий агуулгатай харьцуулах нь Иргэний хуулийн 198.1, 198.2-т нийцнэ.
- Даатгал нь урьдчилан сэргийлэх боломжгүй эрсдэлээс үүссэн хохирлыг нөхөн төлөх зорилготой боловч бүх эрсдэлд нөхөн төлбөр олгох боломжгүй.
- Даатгалын тухай хуулийн 8.5.1-д даатгуулагч санаатайгаар хохирол учруулсан буюу даатгалын тохиолдол бий болох нөхцөл, орчныг бүрдүүлсэн тохиолдолд даатгагч хариуцлага хүлээхгүй.
- Даатгалын гэрээний 2.4.5-д заасан "жолооч эм хэтрүүлэн хэрэглэсэн, согтууруулах ундаа, мансууруулах эсвэл сэргээх үйлчилгээтэй бодис хэрэглэснийг мэргэжлийн байгууллага тогтоосон, хэт ядарсан байсан" нөхцлүүдэд жолооч тээврийн хэрэгсэл жолоодон осол гаргасан нь даатгалын тохиолдол бий болох нөхцөл, орчныг бүрдүүлсэн гэж үзнэ.
- Осолтой холбоотой эрх бүхий байгууллагын дүгнэлтээр жолооч "ядарсан, нойрмоглосон"-ы улмаас осол гаргасныг тогтоосон. Гэрээнд "хэт ядарсан" гэснийг шүүх ялгаатай гэж үзэж, энэ тохиолдолд л нөхөн төлбөр олгохоос татгалзаж, бусад нөхцөлд олгоно гэж дүгнэх нь явцуу дүгнэлт болно.
- Иймд хариуцагч М Д ХК нь нэхэмжлэгч Д.У-д даатгалын нөхөн төлбөр олгохоос татгалзах үндэслэлтэй.
ХуульTech