Тогтоол №26032

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Орон сууцыг хууль бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэх тухай нэхэмжлэл. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн 106.1, 75.1-д заасныг баримтлан орон сууцыг чөлөөлүүлэх тухай нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагад бүрэн дүгнэлт хийгээгүй, хөөн хэлэлцэх хугацааг буруу тооцсон гэсэн үндэслэлээр анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчилж, нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Өмчлөх эрх нь хууль ёсоор нотариатаар гэрчлүүлж, улсын бүртгэлд бүртгэгдсэнээр үүсдэг. Хуульд заасан хэлбэрийн шаардлага хангасан гэрээ, баримт байхгүй тул хариуцагчийн тайлбар үндэслэлгүй. Өмчлөгч нь өөрийн эзэмшлийг бусдын хууль бус эзэмшлээс шаардах эрхтэй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчдын хууль бус эзэмшлээс орон сууц чөлөөлүүлэхээр нэхэмжилжээ. Хариуцагчид нь орон сууцыг үнэ төлж авсан гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож, улсын тэмдэгтийн хураамжийг улсын орлогод үлдээхээр шийдвэрлэв. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Гомдол гаргагч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг зөрчсөн, нотлох баримтыг буруу үнэлсэн, хуулийг буруу тайлбарласан гэж үзсэн. Шүүх хэргийг хянан шийдвэрлэх ажиллагааг журмын дагуу явуулсан боловч нотлох баримт үнэлэх журмыг зөрчин маргааны үйл баримтыг буруу тогтоосон тул шийдвэрийг өөрчлөн, нэхэмжлэлийг хангаж шийдвэрлэв. ХЯНАЛТЫН ШАТ: Хяналтын шатны шүүхийн дүгнэлт байхгүй. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх нотлох баримтыг буруу үнэлж, Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтуудыг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. Нэхэмжлэгч нь улсын бүртгэлд бүртгүүлснээр орон сууцны хууль ёсны өмчлөгч болсон тул бусдын хууль бус эзэмшлээс орон сууцаа чөлөөлүүлэх эрхтэй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь өөрийн өмчлөлийн орон сууцыг хариуцагч нар хууль бусаар эзэмшиж байгаа тул чөлөөлж өгөхийг шаардсан. Хариуцагч нар тус орон сууцыг хууль ёсоор худалдаж авсан гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн 106.1-д заасныг үндэслэн хариуцагч нарыг орон сууцыг чөлөөлж өгөхийг үүрэг болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. Үүнд, нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлтэй холбоотой асуудлыг эрүүгийн журмаар шалгаж байхад хэргийг шийдвэрлэсэн нь хуульд нийцэхгүй гэж үзсэн. ХЯНАЛТЫН ШАТ: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн гомдлыг хангаж, давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: * Нэхэмжлэгч нь улсын бүртгэлд бүртгүүлсэн орон сууцны өмчлөгч бөгөөд түүний өмчлөх эрхийг хүчингүй гэх үндэслэл тогтоогдоогүй. * Хариуцагч нар тус орон сууцыг худалдаж авсан гэх үндэслэлээ баримтаар нотолж чадаагүй. * Худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулагдаагүй, улсын бүртгэлд бүртгүүлээгүй бол өмчлөх эрх шинээр үүсэхгүй. * Эрүүгийн хэрэг үүсгэгдэж, шалгагдаж байгаа нь иргэний журмаар эд хөрөнгөө шаардах эрхийг хязгаарлах үндэслэл болохгүй. * Анхан шатны шүүх хэрэгт авагдсан нотлох баримтыг зөв үнэлж, хуулийг зөв хэрэглэсэн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Р нь өөрийн өмчлөлийн орон сууцыг хариуцагч Ч.Ш хууль бусаар эзэмшиж байгаа тул чөлөөлүүлэхээр, хариуцагч Ч.Ш нь уг орон сууцыг бэлэглэлийн гэрээгээр авсан тул өмчлөгчөөр тогтоолгохоор сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Р, орон сууцыг хууль бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэх. - **Хариуцагч**: Ч.Ш, орон сууцыг бэлэглэлийн гэрээгээр авсан тул өмчлөгчөөр тогтоолгох. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-01-04, **Дугаар**: 101/ШШ2017/00087 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэгчийн болон хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийг тус тус бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 106.1, 276.1-д заасан үндэслэлгүй. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2018-03-27, **Дугаар**: 210/МА2018/00527 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Өмчлөгчөөр бүртгэгдсэн үл хөдлөх эд хөрөнгийн эрхийн гэрчилгээг шүүх нотлох баримтаар үнэлээгүй, өмчлөгчийн эрхийг хуульд заасан үндэслэлгүйгээр хязгаарласан. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчилж, нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хангасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Нэхэмжлэгч Р нь Баянзүрх дүүргийн 16 дугаар хороонд байрлах 115 тоот орон сууцны өмчлөгч болох нь Улсын бүртгэлийн гэрчилгээгээр нотлогдсон. - Иргэний хуулийн 106.1-д зааснаар өмчлөгч хөрөнгөө бусдын хууль бус эзэмшлээс шаардах эрхтэй. - Хариуцагч Ч.Ш нь орон сууцыг бэлэглэлийн гэрээгээр эзэмшиж буйгаа нотлоогүй. Иргэний хуулийн 276.3, 276.4, 109.2, 110.1-д зааснаар үл хөдлөх эд хөрөнгийн бэлэглэлийн гэрээг бичгээр үйлдэж, нотариатаар гэрчлүүлэн, улсын бүртгэлд бүртгүүлснээр өмчлөх эрх шилждэг. Эдгээр шаардлагыг хангасан баримт хэрэгт авагдаагүй. - Нэхэмжлэгчийн өмчлөх эрхийн гэрчилгээ 2017-05-31-ний өдөр гарсан, харин хариуцагч Ч.Ш нь 2016-06-13-ны өдөр "V" компанитай орон сууц захиалгын гэрээ байгуулсан нь нэхэмжлэгчийн өмчлөх эрхтэй холбоогүй. - Иргэний хуулийн 103.1-д зааснаар өмчлөгчийн эрхийг зөвхөн хуульд заасан үндэслэлээр хязгаарлах бөгөөд Р-ийн өмчлөх эрхийг хязгаарлах хууль зүйн үндэслэл тогтоогдоогүй. - Анхан шатны шүүх нотлох баримтыг буруу үнэлж, хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн тул шийдвэр нь маргааныг эцэслээгүй, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 116.2, 118.5-д нийцэхгүй байна. - Иймд нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж, орон сууцыг Ч.Ш-ын хууль бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэн, сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Хариуцагч С.Г нар 2001 онд Хэнтий аймгийн Бор-Өндөр сумын 49-06 тоот орон сууцыг хувьчлан авч, улсын бүртгэлд бүртгүүлсэн. Гэвч нэхэмжлэгч Н.Б нар уг орон сууцыг 2010 онд дахин хувьчлан авч, өмчлөх эрхийн гэрчилгээ гаргуулсан байна. Захиргааны хэргийн шүүхээс нэхэмжлэгч нарын 2010 оны бүртгэлийг хүчингүй болгосон тул талууд өмчлөх эрхийн талаар маргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Н.Б нарын 4 хүн. Орон сууцны хууль ёсны өмчлөгчөөр тогтоолгох. - **Хариуцагч**: С.Г нарын 4 хүн. Орон сууцны хууль ёсны өмчлөгч мөн болохыг тогтоолгох сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-11-18, **Дугаар**: 157/ШШ2022/00157 - **Шийдвэр**: Үндсэн нэхэмжлэлийг хангаж, сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн. - **Үндэслэл**: Орон сууц хувьчлах тухай хуулийн 4.1. Хариуцагч С.Г нар Улаанбаатар хотод өөр орон сууц хувьчлан авсан тул Бор-Өндөр сумын орон сууцыг өмчлөх эрхгүй, нэхэмжлэгч нар хуулийн дагуу өмчлөх эрх олж авсан гэж дүгнэсэн. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2023-01-13 (Хүлээн авсан), **Дугаар**: 226/2021/00002/И - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч Г.Э - **Гомдлолын шалтгаан**: Захиргааны хэргийн шүүх нэхэмжлэгч нарын өмчлөх эрхийн бүртгэлийг хүчингүй болгосон байхад иргэний шүүх тэднийг өмчлөгчөөр тогтоосон нь үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож, сөрөг нэхэмжлэлийг хангасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Эд хөрөнгийн эрхийн улсын бүртгэлийн тухай хуулийн 5.1-д зааснаар хариуцагч С.Г нар 2001 онд өмчлөх эрхээ бүртгүүлснээр хууль ёсны өмчлөгч болсон бөгөөд уг бүртгэл хүчин төгөлдөр байна. - Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн 2021-06-16-ны өдрийн 10 дугаар шийдвэрээр нэхэмжлэгч Н.Б нарын нэр дээрх өмчлөх эрхийн бүртгэлийг хүчингүй болгож шийдвэрлэсэн нь тогтоогдсон. - Иргэний хуулийн 110.1-д зааснаар үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөх эрх хэлцлийн үндсэн дээр бүртгүүлснээр шинэ өмчлөгчид шилжих бөгөөд хариуцагч нарын өмчлөх эрх дуусгавар болсон гэх үндэслэл тогтоогдоогүй. - Хариуцагч С.Г хожим өөр орон сууц хувьчилж авсан нь түүний 2001 онд үүссэн хууль ёсны өмчлөх эрхийг шууд үгүйсгэх үндэслэл болохгүй. - Анхан шатны шүүх Иргэний хуулийн 106.2-ыг зохигчдын шаардлагад нийцүүлэлгүй буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн байна.