Тогтоол №25912

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч С.Б нь хариуцагч О.Сд 2017 оны 06 дугаар сарын 13-ны өдөр 7.000.000 төгрөгийг 8 сарын хугацаатай, 10%-ийн хүүтэй зээлдүүлсэн. Мөн 2019 оны 01 дүгээр сарын 28-ны өдөр өмнөх зээлийн үлдэгдэл 5.000.000 төгрөгт дахин 12 сарын хугацаатай, сар бүр 10%-ийн хүүтэй зээлийн гэрээ байгуулсан гэж нэхэмжилсэн. Хариуцагч О.С нь 2.000.000 төгрөг зээлж төлсөн, 5.000.000 төгрөгийг дүү нь зээлсэн гэж маргасан. - **Нэхэмжлэгч**: С.Б нь О.С-ээс зээл 5.000.000 төгрөг, хүү 6.000.000 төгрөг, алданги 3.850.000 төгрөг, нийт 14.850.000 төгрөг гаргуулахыг нэхэмжилсэн. - **Хариуцагч**: О.С нь нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй, 2016 онд 2.000.000 төгрөг зээлж хүүгийн хамт төлсөн, 5.000.000 төгрөгийг дүү н.Д зээлсэн гэж тайлбарласан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-03-23, **Дугаар**: 129/ШШ2020/00303 - **Шийдвэр**: Хариуцагч О.Сгаас үндсэн зээл 5.000.000 төгрөг, хүү 1.050.000 төгрөг, алданги 2.500.000 төгрөг, нийт 8.550.000 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгч С.Бд олгож, үлдэх 6.300.000 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 281.1, 282.1, 282.3, 232.4-т заасныг баримтлан 2017 онд байгуулагдсан гэрээг хүчин төгөлдөр гэж үзсэн, харин 2019 оны гэрээг Иргэний хуулийн 196.1.1-т зааснаар байгуулагдаагүй гэж үзсэн. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2020-05-27, **Дугаар**: 210/МА2020/00373 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн төлөөлөгч Б.А - **Гомдлолын шалтгаан**: Хариуцагч нь 2.000.000 төгрөг зээлж төлсөн, нэхэмжлэгч зээлийн үйл ажиллагаа эрхлэх тусгай зөвшөөрөлгүй байхад хүү, алданги тооцсон нь буруу тул нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгохыг хүссэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, зээлийн гэрээний үүргийн гүйцэтгэлийн үлдэгдэл төлбөр 3.700.000 төгрөг гаргуулж, үлдэх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх 2017 оны зээлийн гэрээг хүчин төгөлдөр гэж, 2019 оны зээлийн гэрээг Иргэний хуулийн 196.1.1-т зааснаар байгуулагдаагүй гэж дүгнэсэн нь зөв. Учир нь 2019 оны гэрээний хувьд талууд тооцоо нийлээгүй, мөнгө өгөөгүй, гэрээ байгуулагдсан үеэс урагш хүү тооцсон, талуудын хүсэл зориг нэгдмэл бус байсан. - Анхан шатны шүүх зээлийн гэрээний үүргийн гүйцэтгэлийг буруу тооцсон, мөн хүчин төгөлдөр гэж үзсэн гэрээнд алданги тооцохоор тохиролцоогүй байхад алданги тооцсон нь буруу. - 2017 оны 06 дугаар сарын 13-ны өдрөөс 2018 оны 01 дүгээр сарын 28-ны өдрийг хүртэлх 7.000.000 төгрөгийн зээлд бодогдох хүү 5.250.000 төгрөг (7 сар 15 хоногоор тооцсон) болно. Нийт 12.250.000 төгрөг төлөхөөс нийт 8.550.000 төгрөг төлсөн нь тогтоогдсон (дансны хуулгаар 6.550.000 төгрөг, нэхэмжлэгчийн нөхрийн дансаар 2.000.000 төгрөг). - Иймд зээлийн гэрээний үлдэгдэл төлбөр 3.700.000 төгрөг болж байгаа тул энэ хэмжээгээр нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулах нь зүйтэй. - Нэхэмжлэгч нь Аж ахуйн үйл ажиллагааны тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 15.3.4-т заасан үйл ажиллагаа эрхэлж буйг нотлох баримтгүй тул энэ талаарх хариуцагчийн гомдлыг хүлээн авах үндэслэлгүй. Талуудын хооронд байгуулагдсан зээлийн гэрээг Иргэний хуулийн 281.1-д зааснаар байгуулагдсан гэж үзнэ.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Зээлийн гэрээний үүрэгт мөнгө гаргуулах нэхэмжлэлтэй иргэний хэргийг хяналтын шатны шүүх хуралдаанаар хэлэлцэв. Нэхэмжлэгч нь хариуцагчтай байгуулсан хоёр зээлийн гэрээг үндэслэн үндсэн зээл, хүү, торгууль нэхэмжилсэн. Хариуцагч нь гэрээг эрх бүхий этгээд байгуулаагүй, мөнгө хүлээж аваагүй, гэрээнд алдангийн талаар тохироогүй, бусад үндэслэлээр нэхэмжлэлийн шаардлагыг эс зөвшөөрч маргасан. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтыг баримтлан хариуцагчаас нэхэмжлэлийн шаардлагын ихэнх хэсгийг гаргуулан олгох шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэсэгчлэн өөрчилж, тооцооны алдааг залруулж, нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгон шийдвэрлэсэн. ХЯНАЛТЫН ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг эс зөвшөөрч хяналтын журмаар гомдол гаргасан. Гомдолд гэрээний үндэслэл, гэрээг байгуулсан эрх бүхий байдал, хүү, алданги тооцохтой холбоотой асуудал, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмын алдаа зэргийг дурдсан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр нь хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий гэж үзсэн. Зээлийн гэрээний харилцаа үүссэн, гэрээнд заасан хүү, алдангийг тооцох нь хуульд нийцсэн. Анхан шатны шүүхийн тооцооны алдааг давж заалдах шатны шүүхээс залруулсан нь зөв болсон. Хариуцагч нь гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэх үндэслэлээ нотлоогүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Зээлийн гэрээний үүрэгт мөнгө гаргуулах тухай нэхэмжлэлтэй иргэний хэрэг. Нэхэмжлэгч нь зээлдэгчээс үндсэн зээл, алданги шаардсан. Хариуцагч нь зээл авсан боловч төлөх ёстой хэмжээ болон хүүгийн тооцоонд маргажээ. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас үндсэн зээл, алданги гаргуулж, нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч анхан шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж, нотлох баримтыг үнэлэхдээ алдаа гаргасан, тухайлбал төлбөрийг буруу тооцсон, хүүг хэт өндөр тогтоосон гэж гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Шүүх талуудын хооронд зээлийн гэрээний харилцаа үүссэнийг тогтоож, Иргэний хуульд заасны дагуу зээл, хүү, алдангийг тооцож шийдвэрлэсэн. Хариуцагчийн цар тахлын нөхцөл байдалтай холбоотой гомдол нь үүрэг гүйцэтгэх боломжтой хугацаанаас хойш гарсан тул үндэслэлгүй гэж үзэв. Зээлийн хүүг бууруулах хүсэлтийг анхан шатны шүүхэд гаргаагүй тул давж заалдах шатны шүүх хянан хэлэлцэх боломжгүй. Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Зээлийн гэрээний үүрэгт мөнгө гаргуулах тухай нэхэмжлэлийн дагуу үүссэн иргэний хэрэг. Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас үндсэн зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн хамт төлбөр шаардсан. Хариуцагч нь зээлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэж, зарим төлбөрөөс татгалзсан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас 25.15 тэрбум төгрөгийг гаргуулж, нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн зарим хэсгийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийн шаардлагын бүх хэсгийг хангаж өгөхийг хүссэн. Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь хууль ёсны болон үндэслэл бүхий байдал, талуудын маргаантай асуудлуудыг бүрэн шийдвэрлээгүй, зээлийн дансны хуулга зэрэг чухал баримт хэрэгт авагдаагүй зэрэг үндэслэлээр анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Зээлийн гэрээний хүчин төгөлдөр байдал, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн тооцоолол, гэрээний нэмэлт өөрчлөлтүүдийн үр нөлөө, Засгийн газрын тогтоол, Хөгжлийн банкны тухай хуулийн холбогдох зүйл заалтууд нь хэргийн гол маргааныг бүрдүүлсэн. Анхан шатны шүүх нь зээл, зээлийн хүүгийн тооцоолол, нэмэгдүүлсэн хүүг тооцохдоо хууль, гэрээний заалтыг буруу тайлбарласан, эсхүл хангалттай үндэслэлгүйгээр шийдвэр гаргасан нь давж заалдах шатны шүүхээс буцаах үндэслэл болсон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Зээлийн гэрээний дагуу төлбөр шаардах нэхэмжлэлтэй холбоотой иргэний хэрэг. Нэхэмжлэгч нь зээлийн гэрээний үүргийг биелүүлээгүй үндэслэлээр үндсэн зээл, хүү, алданги гэх мэт нийт 93,686,900 төгрөг гаргуулахыг шаардсан. Хариуцагч нь нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хүлээн зөвшөөрөөгүй, төлбөр барагдуулах гэрээг хүчээр байгуулсан, зээлийг илүү төлсөн гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Анхан шатны шүүх Иргэний хуулийн 281, 282 дугаар зүйлд заасныг баримтлан хариуцагч нараас 16,700,000 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, үлдэх нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч тал анхан шатны шүүхийн шийдвэртэй холбоотой гомдол гаргаж, шүүхээс зарим төлөлтийг тооцоогүй, алдаатай шийдвэр гаргасан гэж үзсэн. Нэхэмжлэгч тал анхан шатны шийдвэрт өөрчлөлт оруулан нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хангаж өгөхийг хүссэн. Давж заалдах шатны шүүхээс хэргийг бүхэлд нь хянан үзэж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгон нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ҮНДЭСЛЭЛ: Зээлдэгчийн зээл олгогчоос авсан мөнгө, төлсөн мөнгөний тооцоог бодитой тогтоох, гэрээний хүчин төгөлдөр байдал, зээлийн үйл ажиллагаа эрхлэх тусгай зөвшөөрлийн асуудлыг хянан шийдвэрлэхэд хуулийн зөрчил гарсан. Зээлдэгч нь зээл, хүүгийн төлбөрийг бүрэн хийсэн байх боломжтой тул нэхэмжлэлийн шаардлагаг хангахгүй.