Тогтоол №9935·Иргэн · Хяналт шат
### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- **Үйл явдал**: Талууд 2017-05-05-ны өдөр амины орон сууц захиалан бариулах, худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулсан. Гүйцэтгэгч барилгыг 2017-11-01-нд хүлээлгэж өгөх байсан ч хугацаа хэтрүүлж 2019 оны 1 дүгээр сард хүлээлгэн өгсөн. Захиалагч төлбөрийн үлдэгдэл 10,000,000 төгрөгийг төлөөгүйгээс маргаан үүссэн.
- **Нэхэмжлэгч**: "Монгол хаус хотхон" ХХК. Гэрээний үлдэгдэл төлбөр 10,000,000 төгрөг, алданги 4,130,000 төгрөг, ББСБ-аас зээл авсны хүүгийн хохирол болон өмгөөллийн хөлсөнд нийт 18,730,000 төгрөг гаргуулах.
- **Хариуцагч**: Иргэн. Барилга ашиглалтад орох хугацаа 685 хоног хэтэрсэн тул алданги 17,125,000 төгрөг, дутуу ажлыг өөрөө гүйцэтгэсэн зардал 2,772,700 төгрөг, байр түрээсэлсэн хохирол 5,400,000 төгрөг, нийт 25,297,700 төгрөг гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан.
### 🏛️ АНХАН ШАТ
- **Өдөр**: 2022-03-25, **Дугаар**: 102/ШШ2022/01082
- **Шийдвэр**: Үндсэн нэхэмжлэлээс 14,130,000 төгрөгийг хангаж, сөрөг нэхэмжлэлээс 16,663,500 төгрөгийг хангаж шийдвэрлэсэн.
- **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 243.1, 232.4, 232.6. Хариуцагч төлбөрийн үлдэгдэлтэй тул үндсэн төлбөр болон алданги төлөх үүрэгтэй. Нэхэмжлэгч барилгыг хугацаандаа хүлээлгэж өгөөгүй тул гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгээс алданги тооцож хариуцагчид олгох үндэслэлтэй.
### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ
- **Өдөр**: 2022-05-13, **Дугаар**: 210/МА2022/00913
- **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч болон Хариуцагч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Алданги тооцсон үндэслэл болон хохирлын хэмжээнд маргасан.
- **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчилж, талуудын алданги нэхэмжилсэн шаардлагуудыг хэрэгсэхгүй болгосон.
- **Үндэслэл**: Гэрээнд алдангийг "гэрээний нийт үнийн дүнгээс" тооцохоор заасан нь Иргэний хуулийн 232.6-д нийцээгүй тул Иргэний хуулийн 56.1.1-д зааснаар хүчин төгөлдөр бус хэлцэл гэж үзэв.
### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ
- **Өдөр**: 2022-09-20, **Дугаар**: 001/ХТ2022/00888
- **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх алданги тооцох гэрээний заалтыг хүчин төгөлдөр бус гэж үзсэн нь үндэслэлгүй.
- **Шийдвэр**: Магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээв.
### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- Талууд гэрээгээр алданги тооцохоор тохиролцсон нь Иргэний хуулийн 232.3, 232.6-д нийцсэн байна.
- Гэрээнд алдангийг "нийт үнийн дүнгээс" тооцохоор бичсэн нь тухайн заалтыг бүхэлд нь хүчин төгөлдөр бус гэж үзэх үндэслэл болохгүй. Шүүх хуульд нийцүүлэн "гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүн"-гээс тооцож шийдвэрлэх боломжтой.
- Нэхэмжлэгч барилгыг 685 хоног хэтрүүлж хүлээлгэн өгсөн нь тогтоогдсон тул хариуцагч алданги шаардах эрхтэй.
- Хариуцагч төлбөрийн үлдэгдэл 10,000,000 төгрөгийг төлөөгүй тул нэхэмжлэгч мөн алданги шаардах эрхтэй.
- Анхан шатны шүүх хэрэгт авагдсан баримтыг зөв үнэлж, гүйцэтгээгүй үүргийн хэмжээгээр алдангийг тооцсон нь хууль зүйн үндэслэлтэй байна.
ХуульTech