Тогтоол №24689

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: М нь Д-тэй үйлдвэр, үйлчилгээний зориулалттай байрыг түрээслэхээр 2016 оны 01 дүгээр сарын 19-ний өдрийн №16/02 тоот гэрээ байгуулсан. Д нь гэрээний хугацаа дуусахаас өмнө байрыг чөлөөлсөн тул М түрээсийн төлбөр болон алданги нэхэмжилсэн. Д нь гэрээг хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоолгох сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: М нь Д-ээс түрээсийн төлбөр 49,812,133 төгрөг, алданги 24,906,066 төгрөг, нийт 74,718,199 төгрөгийг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Д нь түрээсийн гэрээг хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоолгох, ашиглаагүй хугацааны төлбөр төлөхгүй байх. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-03-01, **Дугаар**: 101/ШШ2018/00727 - **Шийдвэр**: Д-ээс 35,600,131 төгрөг гаргуулан М-д олгож, нэхэмжлэлийн үлдсэн хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. Түрээсийн гэрээг хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 492.1.1, 318.4. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2018-04-27, **Дугаар**: 1001 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч Д - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрсөн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 166.4. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2018-07-27, **Дугаар**: 00727 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч Д - **Гомдлолын шалтгаан**: Түрээсийн зүйлийг ашиглаагүй хугацааны төлбөр 31,740,131 төгрөгийг төлүүлэхээр шийдвэрлэсэн нь үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн хяналтын журмаар гаргасан гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Талуудын хооронд байгуулсан түрээсийн гэрээг улсын бүртгэлд бүртгүүлээгүй тул Иргэний хуулийн 318.4-т нийцүүлэн хүчин төгөлдөр бус хэлцэл гэж дүгнэсэн нь зөв. - Хүчин төгөлдөр бус хэлцлээр шилжүүлсэн зүйлийг харилцан буцааж өгөх боловч, үл хөдлөх эд хөрөнгийг эзэмшиж, ашиглаж байсан байдлыг биет байдлаар буцаах боломжгүй тул Иргэний хуулийн 492.1.1-д заасны дагуу ашигласан хугацааны төлбөрийг тооцсон нь үндэслэлтэй. - Хариуцагч үл хөдлөх эд хөрөнгийг 2017 оны 08 дугаар сарын 10-ны өдөр нэхэмжлэгчид хүлээлгэж өгсөн нь баримтаар тогтоогдсон бөгөөд хариуцагч үүнийг няцааж чадаагүй. - Шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааг хуульд заасан журмын дагуу явуулж, Иргэний хуулийн холбогдох заалтуудыг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн байна.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь түрээсийн гэрээний үүрэгт хариуцагчаас төлбөр гаргуулах нэхэмжлэл гаргасан. Хариуцагч нь гэрээний үүргээ биелүүлээгүй, байрыг зориулалт бусаар ашигласан гэж нэхэмжлэгч гомдолтой байсан. Хариуцагч нь түрээсийн төлбөрийг буруу тооцсон, үйлчилгээ явуулах боломжгүй байрыг түрээслүүлсэн гэж тайлбарласан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас 10,200,000 төгрөг гаргуулж, нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож, улсын тэмдэгтийн хураамж болон бусад зардлыг шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь шүүх хуралдааны товыг мэдэгдээгүй, шийдвэрийг гардуулаагүй, шүүхэд мэтгэлцэх боломж олгоогүй гэж гомдол гаргасан. Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй гэж үзэн, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ҮНДЭСЛЭЛ: Талууд гэрээний хүчин төгөлдөр байдал, түрээсийн төлбөрийн үлдэгдэлтэй эсэхэд маргаагүй. Нэхэмжлэгч нь түрээслүүлэгчийн хувьд түрээсийн үлдэгдэл төлбөрийг шаардах эрхтэй. Хариуцагч нь төлбөр төлөөгүйгээ нотлож чадаагүй. Гэрээний дагуу 3 дугаар сарын түрээсийн төлбөрийг нэхэмжлэгч шаардах эрхгүй байсан ба анхан шатны шүүх энэ дүгнэлтийг зөв хийсэн. Хариуцагчийн шүүх хуралдааны товыг мэдэгдээгүй гэх гомдол нь үндэслэлгүй бөгөөд хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчид шүүх хуралдааны товыг утсаар мэдэгдсэн нь хуулийг зөрчөөгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчийг түрээсийн төлбөр төлөөгүй хэмээн буруутгаж, 5,250,000 төгрөг гаргуулахаар шаарджээ. Хариуцагч нь түрээсийн гэрээ хүчин төгөлдөр бус, төлбөрийг хийсэн, эсвэл ашиглалтын зардалд тооцсон хэмээн маргажээ. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас 5,250,000 төгрөг гаргуулах, улсын тэмдэгтийн хураамжийг хариуцагчаас гаргуулахаар шийдвэрлэжээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг нотлох баримтыг буруу үнэлсэн, хуулийг зөрчсөн хэмээн гомдол гаргажээ. Давж заалдах шатны шүүх нь хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхиж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээжээ. ҮНДЭСЛЭЛ: Хэдийгээр түрээсийн гэрээ нь хэлбэрийн шаардлагыг хангаагүй байсан ч талууд амаар тохиролцож, хариуцагч нь нэхэмжлэгчийн өмчлөх эрхийг хүлээн зөвшөөрч, талбайг ашигласан үр шимийг хүртсэн тул төлбөр гаргуулах нь үндэслэлтэй гэж үзсэн. Мөн хариуцагчийн түрээсийн гэрээний хүчин төгөлдөр бус байдлын талаарх татгалзлыг хуулийн дагуу үндэслэлгүй гэж дүгнэсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас түрээсийн гэрээний дагуу түрээсийн төлбөр болон алданги болох 1,261,200 төгрөг гаргуулахыг шаарджээ. Хариуцагч нь гэрээний нөхцөл, төлбөрийн хэмжээ, орон сууцны өмчлөх эрхийн талаар гомдолтой байсан. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн 318.1 дүгээр зүйлийг баримтлан хариуцагчаас 1,008,400 төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас 252,860 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэжээ. Мөн хуулийн дагуу улсын тэмдэгтийн хураамж тогтоожээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн гаргасан гомдлыг үндэслэлгүй гэж үзэн анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн төлсөн улсын тэмдэгтийн хураамжийг улсын орлогод үлдээжээ. ХЯНАЛТЫН ШАТ: Хариуцагч нь давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг эс зөвшөөрч, гэрээний талаарх нэхэмжлэгчийн мэдүүлэг, орон сууцны өмчлөх эрхийн баримт дутмаг байгаа зэргийг үндэслэл болгон гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: * Зохигчдын хооронд байгуулагдсан түрээсийн гэрээ хүчин төгөлдөр бөгөөд Иргэний хуулийн 318 дугаар зүйлд нийцсэн. * Гэрээний хугацаа дууссан ч хариуцагч орон сууцыг үргэлжлүүлэн ашигласан тул гэрээ тодорхойгүй хугацаагаар сунгагдсанд тооцогдсон. * Түрээслүүлэгч нь түрээслэгчээс гэрээнд заасан төлбөрийг шаардах эрхтэй. * Түрээсийн гэрээнд төлбөр хийх хугацаа хэтрүүлсэн тохиолдолд алданги төлөхөөр заасан нь Иргэний хуулийн 232.6-тай нийцсэн. * Орон сууц нь нэхэмжлэгчийн өмчлөлийнх болох нь тогтоогдсон. * Шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааг хуулийн дагуу явуулж, хэргийн бодит байдлыг тогтоож шийдвэр, магадлал гаргасан. * Иймд анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхижээ.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь түрээсийн төлбөр, засвар үйлчилгээний төлбөр гаргуулах шаардлагатай. Хариуцагч нь түрээсийн гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж үзэж, төлбөргүй хэмээн маргасан. АНХАН ШАТ: Түрээслүүлэгчээс 5.304.600 төгрөгийг гаргуулж, нэхэмжлэгчид олгож, үлдэх шаардлагаас хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь хууль буруу хэрэглэсэн, үндэслэлгүй шийдвэр гаргасан гэж гомдол гаргасан. Давж заалдах шатны шүүх анхны шийдвэрийг Иргэний хуулийн зүйл заалтыг өөрчлөн хэвээр үлдээсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Шүүх гэрээг түрээсийн гэрээ гэж үзсэн нь зохигчдын хооронд хийгдсэн "талбайн түрээсийн гэрээ"-г эд хөрөнгө хөлслөх гэрээ гэж үзэх хууль зүйн үндэслэлтэй бөгөөд Иргэний хуулийн зүйл заалтыг зөв хэрэглэсэн.