Тогтоол №24604

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: "М Г" ХХК нь "Х С" ХХК-д 2 ширхэг авто ачигчийг санхүүгийн түрээсийн гэрээгээр шилжүүлсэн боловч "Х С" ХХК нь түрээсийн төлбөрөө төлөөгүй тул "М Г" ХХК нь ачигчийг буцаан авч, түрээсийн төлбөр болон сэлбэгийн үнийг нэхэмжилсэн. Хариуцагч "Х С" ХХК нь санхүүгийн түрээсийн гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж тооцуулах, төлсөн төлбөрөө буцаан гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: "М Г" ХХК нь 242,202,500 төгрөг гаргуулахыг шаардсан. Үүнд, авто ачигчийн 12 сарын түрээсийн төлбөр 241,780,500 төгрөг, сэлбэгийн үлдэгдэл төлбөр 422,000 төгрөг багтсан. - **Хариуцагч**: "Х С" ХХК нь 2014 оны 09 дүгээр сарын 11-ний өдрийн 14/42 тоот санхүүгийн түрээсийн гэрээг Иргэний хууль болон Санхүүгийн түрээсийн тухай хуулийг зөрчсөн тул хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах, мөн төлсөн 118,219,500 төгрөгийг буцаан гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-12-21, **Дугаар**: 153/ШШ2019/00001 - **Шийдвэр**: Хариуцагч "Х С" ХХК-иас 61,780,500 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгч "М Г" ХХК-д олгож, нэхэмжлэлийн үлдэх 180,422,000 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. Сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 236.1.3, 288.2.3, 289.1.2, 289.1.5, 294.1.3, 312.1, 262.1-д заасныг баримтласан. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-02-26, **Дугаар**: 11 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх гэрээний харилцааг буруу тодорхойлж, хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 59.3-т заасныг баримтласан. Шүүх гэрээний харилцааг зөв тодорхойлоогүй, хэрэглэх хуулийн заалтыг буруу хэрэглэсэн. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2019-05-13, **Дугаар**: 00412 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Шийдвэр, магадлал хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх хуулийн шаардлагыг хангаагүй. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хянан шийдвэрлүүлэхээр буцаасан нь хууль зүйн үндэслэлтэй. - Анхан шатны шүүх эд хөрөнгө өмчлөлд шилжүүлэх зорилго, талуудын тохиролцоог анхаараагүй. - Гэрээг цуцалсан тохиолдолд түрээсийн гэрээний нөхцөлөөр үүргийг хангуулах талуудын тохиролцоо хуульд нийцсэн эсэх, түрээсийн төлбөрийн хэмжээг хэрхэн тогтоосон, хариуцагч төлбөрөө аль үүрэгт, хэзээ төлсөн зэрэг ач холбогдол бүхий байдлыг тодруулаагүй. - Зохигчийн хооронд үүссэн үүргийн төрөл, гэрээний харилцааг эрх зүйн хувьд зөв тодорхойлж чадаагүй, хэрэглэвэл зохих хэм хэмжээг хэрэглээгүй нь шийдвэрийг хүчингүй болгох үндэслэл болсон. - Шүүх үндсэн болон сөрөг нэхэмжлэлийн эрх зүйн үндэслэлийг тодорхойлж чадаагүй. - Хэргийн нөхцөл байдал тодорхой бус байх тул хэргийг эцэслэн шийдвэрлэх боломжгүй гэж үзсэн давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг буруутгах боломжгүй. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 176.2.1-д заасныг удирдлага болгосон.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Э ХХК нь хариуцагч Б А ХХХК-тай ажлын байр түрээслэх болон ажлын байрны талбай хадгалах гэрээ байгуулсан. Нэхэмжлэгч түрээсийн гэрээг цуцалж, барьцаа болон хадгалалтын гэрээний үүрэг зөрчсөнөөс учирсан хохирлыг нэхэмжилсэн. Хариуцагч сөрөг нэхэмжлэл гаргаж, гэрээг хугацаанаас өмнө цуцалснаас учирсан хохирол болон талбайн тохижилтын зардлыг шаардсан. - **Нэхэмжлэгч**: Э ХХК, барьцаанд төлсөн 6,106,800 төгрөг, хадгалалтын гэрээний үүрэг зөрчсөнөөс учирсан хохирол 18,435,000 төгрөг, нийт 24,541,800 төгрөг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Б А ХХХК, гэрээг хугацаанаас өмнө цуцалснаас учирсан хохирол барьцаа төлбөрөөс хасч үлдсэн зөрүү 2,014,970 төгрөг, олох байсан орлого 14,804,660 төгрөг, зардал 15,853,000 төгрөг, нийт 32,672,630 төгрөг гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2021-09-28, **Дугаар**: 102/ШШ2021/02432 - **Шийдвэр**: Хариуцагч Б А ХХХК-аас 6,106,800 төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгч Э ХХК-д олгож, нэхэмжлэлийн үлдэх 18,435,000 төгрөгийг, мөн сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 492.1.1, 236.1.1-д заасан үндэслэлээр нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хангаж, үлдсэнийг болон сөрөг нэхэмжлэлийг гэрээний үүрэг дуусгавар болсон гэх үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгосон. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2022-01-28, **Дугаар**: 210/МА2022/00234 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч, Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Нэхэмжлэгч хохирлын шаардлагыг бүрэн хангаагүйд, хариуцагч сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож, барьцааг буцаан олгосон нь үндэслэлгүй гэж гомдол гаргасан. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх маргааны үйл баримтад хамааралтай хуулийг хэрэглээгүй. - Иргэний хуулийн 318.3-т заасан үл хөдлөх эд хөрөнгө түрээслэх гэрээг бүртгүүлэх шаардлага нь бие даасан өмчлөх эрхийн гэрчилгээтэй хөрөнгөд хамаарах эсэх, маргааны зүйл болсон талбай нь бие даасан үл хөдлөх эд хөрөнгө мөн эсэх нь тодорхойгүй байхад гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж дүгнэсэн нь буруу. - Хадгалалтын гэрээний үүргийн зөрчлөөс учирсан хохирлыг шаардах эрх үүсэхгүй гэж Иргэний хуулийн 236.1.1-ийг буруу хэрэглэсэн. Шүүх хариуцагчийн гэрээний үүргийн зөрчил, нэхэмжлэгчид учирсан хохирлын хоорондын шалтгаант холбоог тодруулах ёстой байсан. - Талуудын хооронд хадгалалтын гэрээний харилцаа үүссэн эсэх, эсвэл түрээсийн гэрээ байгуулахтай холбоотой харилцаа үүссэн эсэхийг тодруулаагүй. Хэрэв эд хөрөнгө хадгалуулах гэрээний харилцаа үүссэн бол Иргэний хуульд заасан гэрээний агуулгаар талуудын хүлээх үүргийг тодорхойлох шаардлагатай. - Дээрх нөхцөл байдлууд тодорхойгүй байхад давж заалдах шатны шүүхээс эрх зүйн дүгнэлт хийх боломжгүй тул хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь үл хөдлөх хөрөнгийг албадан чөлөөлүүлж, хохирол гаргуулах, хариуцагч нь гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулж, төлсөн мөнгөө буцаан гаргуулах, зээлийн хүү шаардах эрхгүй болохыг тогтоолгох гэсэн үндсэн болон сөрөг нэхэмжлэлтэй. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож, хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийг хангаж, үл хөдлөх хөрөнгийг чөлөөлж, төлсөн мөнгийг буцаан олгож, зээлийн хүү, илүү төлсөн хөрөнгийг хэлэлцэхгүй орхив. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчсөн, шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй үндэслэлээр давж заалдах гомдол гаргав. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх нь талуудын эрх тэгш байх, мэтгэлцэх зарчмуудыг хангаагүйн улмаас хэргийн оролцогчийн эрх ноцтой зөрчигдсөн тул шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаав.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: "Х Х"ХХК нь "Б А"ХХК-тай түрээсийн гэрээ байгуулж, барилгын туслах материал түрээсэлсэн. Санхүүгийн хүндрэлээс үүдэн талууд төлбөр барагдуулах гэрээ байгуулсан боловч үүргээ бүрэн биелүүлээгүй. - **Нэхэмжлэгч**: "Х Х"ХХК нь "Б А"ХХК-иас төлбөр барагдуулах гэрээний үүрэгт 28,317,520 төгрөг, түрээсийн гэрээний үүрэгт 64,841,600 төгрөг, 581 ширхэг тулаас төмрийг биет байдлаар нь буцаан гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: "Б А"ХХК нь төлбөр барагдуулах гэрээний үүрэгт 28,317,520 төгрөгийг төлөхийг, мөн 581 ширхэг тулаас төмрийг буцаан өгөхийг зөвшөөрч, харин түрээсийн гэрээний үүрэгт 64,841,600 төгрөгийг төлөхийг зөвшөөрөөгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-08-01, **Дугаар**: 101/ШШ2018/02556 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хангаж, хариуцагчаас 93,159,120 төгрөг болон 581 ширхэг барилгын тулаас төмрийг гаргуулж, нэхэмжлэгчид олгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 318.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2018-10-03, **Дугаар**: 2099 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглээгүй, хэргийг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчсөн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 59.3. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2018-12-10, **Дугаар**: 2099 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал хууль зүйн үндэслэлгүй, хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглээгүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчсөн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам ноцтой зөрчигдсөн талаарх давж заалдах шатны шүүхийн зарим дүгнэлт үндэслэл муутай боловч хэрэгт ач холбогдол бүхий байдал бүрэн тогтоогдоогүй. - Зохигчид 3660 ширхэг барилгын материалыг хүлээн авсан, 1067 ширхэг, улмаар 581 ширхэг тулаас төмөр үлдсэн талаар маргаагүй байхад хариуцагчийн хүсэлтийг шийдвэрлээгүй гэсэн давж заалдах шатны шүүхийн дүгнэлт үндэслэл муутай. - Харин өмгөөлөгч авах хариуцагчийн хүсэлтийг анхан шатны шүүх шийдвэрлэхдээ Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг зөрчсөн талаар шүүх хуульд нийцсэн дүгнэлт хийсэн. - Нэхэмжлэлийн шаардлага болох түрээсийн төлбөрийн хэмжээг үндэслэлтэй эсэхийг шүүх бүрэн тодруулаагүй. Түрээсийн гэрээний хавсралтад тулаас төмрийн түрээсийг хоногт 70-100 төгрөг гэж заасан байхад нэхэмжлэгч 100 төгрөгөөр тооцсон үндэслэлээ заагаагүй. - Хариуцагчийн 2015-09-01-ний өдрийн албан бичигт түрээсийн төлбөрийг өөрөөр тооцсон байхад шүүх энэ талаар зохигчдоос тодруулж, гэрээний нөхцөл, төлбөрийн хэмжээний талаар зохих дүгнэлт хийгээгүй. - Зохигчид мэтгэлцэж чадаагүй, маргааны үйл баримт бүрэн тогтоогдоогүй тул шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хянан хэлэлцүүлэхээр буцаасан давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээх нь зүйтэй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас түрээсийн гэрээний үүрэгт 271,000,000 төгрөг нэхэмжилсэн. Хариуцагч нь уг гэрээг хувь хүнийхээ хувьд бус, харин "Өгөөжтэй өв" ХХК-ийг төлөөлөн байгуулсан гэж маргасан. - **Нэхэмжлэгч**: ",,,," ХХК нь хариуцагчтай түрээсийн гэрээ байгуулсан бөгөөд түрээсийн зүйлийг шилжүүлэн өгсөн тул хариуцагчаас гэрээний үүргийг нэхэмжлэх нь үндэслэлтэй. "Өгөөжтэй өв" ХХК нь гэрээнд хамааралгүй. - **Хариуцагч**: Түрээсийн гэрээг "Өгөөжтэй өв" ХХК-ийн хөрөнгө оруулагчийн хүсэлтээр тус компанийг төлөөлөн байгуулсан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-01-27, **Дугаар**: 101/ШШ2020/00417 - **Шийдвэр**: Хариуцагчаас 179,185,933 төгрөг гаргуулж, нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн шаардлагаас 91,814,067 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 318.1, 326.2, 232.6, 232.4. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-05-01, **Дугаар**: 968 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хэргийн үйл баримтыг бүрэн тодруулаагүй, "Өгөөжтэй өв" ХХК-ийн эрх ашигт нөлөөлөх эсэхийг тодруулаагүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. - **Үндэслэл**: Хариуцагч түрээсийн зүйлийн үр шимийг хүртэж байсан эсэх, талуудын хооронд түрээсийн гэрээний харилцаа үүссэн эсэх нь эргэлзээтэй, маргааны үйл баримт тогтоогдоогүй. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-07-06, **Дугаар**: 210/МА2020/00889 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хэргийг дахин хянуулахаар буцаасан нь үндэслэлгүй, "Өгөөжтэй өв" ХХК нь гэрээнд хамааралгүй этгээд тул анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээх. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх хэргийг шийдвэрлэхдээ хариуцагчийг түрээсийн гэрээний хувьд "Өгөөжтэй өв" ХХК-ийн хөрөнгө оруулагчийн хүсэл зориг байгаа талаар гэрээ байгуулах үедээ нэхэмжлэгчид мэдэгдсэн эсэх, мөн нэхэмжлэгч тухайн хөрөнгө оруулагчтай урьдчилан тохирсон эсэх зэрэг хэргийн үйл баримтыг бүрэн тодруулаагүй. - Хэрэгт авагдсан нотлох баримтыг тал бүрээс нь харьцуулан үзэж, хэрэгт хамааралтай, ач холбогдолтой, үнэн зөв, эргэлзээгүй талаас нь үнэлэх үүргээ хангалттай хэрэгжүүлээгүй байна. - Давж заалдах шатны шүүхээс хариуцагч түрээсийн зүйлийн үр шимийг хүртэж байсан эсэх, талуудын хооронд түрээсийн гэрээний харилцаа үүссэн эсэх нь эргэлзээтэй байгаа, маргааны үйл баримт тогтоогдоогүй, мөн шүүхийн шийдвэр "Өгөөжтэй өв" ХХК-ийн эрх ашигт сөргөөр нөлөөлөх эсэхийг тодруулах ажиллагаа явуулалгүйгээр шийдвэрлэсэн нь буруу гэж үзэн хэргийг анхан шатны шүүхэд дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан нь үндэслэлтэй. - Дээрх үйл баримтыг бүрэн тодруулсны үндсэн дээр талуудын хооронд түрээсийн эрх зүйн харилцаа бодитойгоор үүссэн эсэх, тухайн тохиолдолд Иргэний хуулийн холбогдох зүйл, заалтыг хэрэглэх эсэх нь тодорхой болох тул хяналтын шатны шүүхээс зөвхөн хууль хэрэглээний хувьд дүгнэлт өгч, хэргийг эцэслэн шийдвэрлэх боломжгүй. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 176.2.1-д заасныг удирдлага болгосон.