Тогтоол №14947

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: "М Г" ХХК нь "Х С" ХХК-д 2 ширхэг авто ачигчийг санхүүгийн түрээсийн гэрээгээр шилжүүлсэн боловч "Х С" ХХК нь түрээсийн төлбөрөө төлөөгүй тул "М Г" ХХК нь ачигчийг буцаан авч, түрээсийн төлбөр болон сэлбэгийн үнийг нэхэмжилсэн. Хариуцагч "Х С" ХХК нь санхүүгийн түрээсийн гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж тооцуулах, төлсөн төлбөрөө буцаан гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: "М Г" ХХК нь 242,202,500 төгрөг гаргуулахыг шаардсан. Үүнд, авто ачигчийн 12 сарын түрээсийн төлбөр 241,780,500 төгрөг, сэлбэгийн үлдэгдэл төлбөр 422,000 төгрөг багтсан. - **Хариуцагч**: "Х С" ХХК нь 2014 оны 09 дүгээр сарын 11-ний өдрийн 14/42 тоот санхүүгийн түрээсийн гэрээг Иргэний хууль болон Санхүүгийн түрээсийн тухай хуулийг зөрчсөн тул хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах, мөн төлсөн 118,219,500 төгрөгийг буцаан гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-12-21, **Дугаар**: 153/ШШ2019/00001 - **Шийдвэр**: Хариуцагч "Х С" ХХК-иас 61,780,500 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгч "М Г" ХХК-д олгож, нэхэмжлэлийн үлдэх 180,422,000 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. Сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 236.1.3, 288.2.3, 289.1.2, 289.1.5, 294.1.3, 312.1, 262.1-д заасныг баримтласан. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-02-26, **Дугаар**: 11 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх гэрээний харилцааг буруу тодорхойлж, хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 59.3-т заасныг баримтласан. Шүүх гэрээний харилцааг зөв тодорхойлоогүй, хэрэглэх хуулийн заалтыг буруу хэрэглэсэн. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2019-05-13, **Дугаар**: 00412 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Шийдвэр, магадлал хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх хуулийн шаардлагыг хангаагүй. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хянан шийдвэрлүүлэхээр буцаасан нь хууль зүйн үндэслэлтэй. - Анхан шатны шүүх эд хөрөнгө өмчлөлд шилжүүлэх зорилго, талуудын тохиролцоог анхаараагүй. - Гэрээг цуцалсан тохиолдолд түрээсийн гэрээний нөхцөлөөр үүргийг хангуулах талуудын тохиролцоо хуульд нийцсэн эсэх, түрээсийн төлбөрийн хэмжээг хэрхэн тогтоосон, хариуцагч төлбөрөө аль үүрэгт, хэзээ төлсөн зэрэг ач холбогдол бүхий байдлыг тодруулаагүй. - Зохигчийн хооронд үүссэн үүргийн төрөл, гэрээний харилцааг эрх зүйн хувьд зөв тодорхойлж чадаагүй, хэрэглэвэл зохих хэм хэмжээг хэрэглээгүй нь шийдвэрийг хүчингүй болгох үндэслэл болсон. - Шүүх үндсэн болон сөрөг нэхэмжлэлийн эрх зүйн үндэслэлийг тодорхойлж чадаагүй. - Хэргийн нөхцөл байдал тодорхой бус байх тул хэргийг эцэслэн шийдвэрлэх боломжгүй гэж үзсэн давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг буруутгах боломжгүй. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 176.2.1-д заасныг удирдлага болгосон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Санхүүгийн түрээсийн гэрээний дагуу шилжүүлэн өгсөн нэхмэлийн машиныг буцаан гаргуулах тухай нэхэмжлэл. АНХАН ШАТ: Санхүүгийн түрээсийн гэрээ болон барьцааны гэрээний үндэслэлээр машиныг буцаан гаргуулах шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн гомдлоор анхан шатны шүүх нотлох баримтыг буруу үнэлсэн, хэт нэг талыг барьсан, эрх зүйн байдлыг тодруулаагүй, сөрөг нэхэмжлэлийг буруу хүлээн авахаас татгалзсан гэх үндэслэлээр шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаав. ҮНДЭСЛЭЛ: Нэхэмжлэгч нь санхүүгийн түрээсийн үйл ажиллагаа эрхлэх этгээд мөн эсэх, гэрээний бодит агуулга, хариуцагчийн итгэмжлэлгүй гарын үсэг зурсан байж болзошгүй байдал, сөрөг нэхэмжлэлийг хүлээн авахаас татгалзсан нь буруу зэрэг олон асуудлыг анхан шатны шүүх тодруулаагүй, хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн нь тогтоогдож байна.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: "МЛ" ХХК нь "НЛ" ХХК-тай санхүүгийн түрээсийн гэрээ байгуулж, 270,314,976 төгрөг төлсөн боловч гэрээний заалтууд хуульд нийцээгүй, мөн "НЛ" ХХК нь хууль бусаар түрээсийн зүйлийг буцаан татсан гэж үзжээ. "НЛ" ХХК нь гэрээний дагуу төлбөрөө төлөөгүй учир 4 ширхэг өөрөө буулгагчийг буцаан авсан бөгөөд үүнд гарсан 120,000,000 төгрөгийн зардлыг гаргуулахаар сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: "МЛ" ХХК нь санхүүгийн түрээсийн гэрээний дагуу төлсөн 270,314,976 төгрөгийг буцаан гаргуулах. - **Хариуцагч**: "НЛ" ХХК нь гэрээнээс учирсан хохирол болох 120,000,000 төгрөгийг гаргуулах. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-05-05, **Дугаар**: 181/ШШ2022/01044 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь, сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 312.1-д заасныг баримтлан нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож, гэрээний заалтууд Иргэний хуулийн 189.1, 202.1, Санхүүгийн түрээсийн тухай хуулийн 15.1-д нийцээгүй тул сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2022-10-10, **Дугаар**: 210/МА2022/01873 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг үндэслэлгүй гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Нэхэмжлэгчийн төлсөн мөнгийг түрээсийн төлбөрт тооцогдоно гэж үзсэн. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2022-12-02, **Дугаар**: 001/ШХТ2022/01409 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлал нь хууль зүйн үндэслэлгүй, ойлгомжгүй гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Шүүх талуудын хооронд үүссэн эрх зүйн харилцааг зөв тодорхойлоогүй. - Санхүүгийн түрээсийн тухай хуулийн 5.1-д заасан гэрээний үндсэн шаардлагууд (гэрээний хугацаа, зах зээлийн үнэ цэнэ, өмчлөлд шилжих эсэх) хангагдсан эсэхийг гэрээний бүх нөхцөлийг авч үзэж тодорхойлох шаардлагатай. - Талуудын хооронд байгуулагдсан гэрээний хугацаа нь эд хөрөнгийн ашиглалтын хугацаатай (Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай хуулийн 17.1-д заасан 10 жил) уялдаагүй буюу хэт богино (6 сар) байсан. - Гэрээнд зах зээлийн үнэ цэнийг 90 хувиас дээш буюу 100 хувиар тогтоож, сар бүр хүү нэмж төлөхөөр тохирсон нь санхүүгийн түрээсийн гэрээний үндсэн шинжийг үгүйсгэж байна. - Маргаантай эрх зүйн харилцааг буруу тодорхойлсноос хэрэгт ач холбогдол бүхий үйл баримтын талаар мэтгэлцээн хангалттай өрнөөгүй, нотлох баримт бүрэн гүйцэд бүрдээгүй байна. - Анхан шатны шүүхийн дүгнэлтүүд (гэрээний чөлөөт байдлын зарчим, түрээсийн зүйлийг түр буцаан авах заалт хууль зөрчсөн эсэх) өөр хоорондоо зөрчилтэй болсон бөгөөд давж заалдах шатны шүүх энэ алдааг залруулаагүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Санхүүгийн түрээсийн гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүй үндэслэлээр түрээслэгчээс төлбөр шаардсан. Хариуцагч нь гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах, эд хөрөнгийг өмчлөх шаардлага гаргасан. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтыг үндэслэн нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож, гэрээг цуцалснаас үүссэн төлбөрийг хариуцагчаас гаргуулах шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч анхан шатны шүүх гэрээний заалтыг буруу тайлбарласан, хэргийг бүхэлд нь хянахдаа өөрчлөлт оруулах ёстой гэж гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Талуудын хооронд байгуулсан гэрээ нь санхүүгийн түрээсийн шинж чанартай бус, зээлээр худалдах-худалдан авах гэрээний шинжийг агуулсан байсан. Худалдан авагч үүргээ биелүүлээгүй тул худалдагч гэрээнээс татгалзаж, учирсан хохирол, зардлаа шаардах эрхтэй. Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй байсан тул хэвээр үлдээсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Санхүүгийн түрээсийн гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүй гэх үндэслэлээр түрээслүүлэгч нь түрээслэгчээс тоног төхөөрөмжийг буцаан авч, нэмэгдсэн төлбөр нэхэмжилсэн. Хариуцагч нь гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах, нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгуулахаар сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. АНХАН ШАТ: Санхүүгийн түрээсийн гэрээний дагуу тоног төхөөрөмжийг буцаан авч, гэрээг цуцласан үндэслэлээр нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хангаж, хариуцагчаас төлбөр гаргуулж, сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүх нь хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, нэг талыг барьсан, хэргийн бодит байдлыг бүрэн тогтоогоогүй гэж үзэн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Түрээслүүлэгч нь гэрээний үүргээ зөрчсөн гэх үндэслэлээр тоног төхөөрөмжийг буцаан авсан боловч, энэ талаар шүүх хуулийн дагуу хууль зүйн дүгнэлт хийгээгүй. Түрээслүүлэгч нь тоног төхөөрөмжийг буцаан авснаар гэрээний харилцаа дуусгавар болсон байхад, гэрээ цуцлагдах хүртэлх төлбөрийг шаардах эрхтэй байтал шүүх үүнийг үл тоомсорлон хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн. Санхүүгийн түрээсийн гэрээний хугацаа болон бусад нөхцлүүдийг анхаарахгүйгээр хуулийг буруу тайлбарласан байна.