Тогтоол №21824

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгчид нь нас барсан эцгийнхээ өмчлөлийн орон сууцыг өвлөн авсан бөгөөд хариуцагчийг тухайн орон сууцнаас албадан гаргуулах, эцэгтэйгээ байгуулсан хамтран өмчлөгч нэмж оруулах гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулахыг шаарджээ. Хариуцагч нь нэхэмжлэгчдийн эцэгтэй хамтран өмчлөгч байхаар гэрээ байгуулсан хэмээн үзэж, өмчлөх эрхээ тогтоолгохоор сөрөг нэхэмжлэл гаргасан байна. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийн болон сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагуудыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгожээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь шүүхийн шийдвэрийг буруу үнэлсэн, гэрч сонсоогүй гэх үндэслэлээр гомдол гаргасан. Гэвч давж заалдах шатны шүүхээс анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээжээ. ҮНДЭСЛЭЛ: Үл хөдлөх хөрөнгийн өмчлөх эрхийн шилжилт нь улсын бүртгэлд бүртгүүлснээр хүчин төгөлдөр болно. Гэрээг улсын бүртгэлд бүртгүүлээгүй байсан нь гэрээг хүчин төгөлдөр бус болгосон. Нэхэмжлэгчдийн гэрч оруулах хүсэлтийг үндэслэлгүй гэж үзэн хангаагүй нь хууль зөрчөөгүй байна.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч С- нь өөрийн өмчлөлийн орон сууцыг арилжааны гэрээгээр сольж, шинэ орон сууцыг өөрийн хүү, хамтран амьдарч байсан Б- болон түүний хүү У нарын нэр дээр хамтран өмчлөхөөр бүртгүүлсэн. С- нь Б-тэй тусдаа амьдарч, хүү О-тойгоо уулзах эрх нь зөрчигдсөн, У сүрдүүлсэн гэх үндэслэлээр Б-, У нарыг хамтран өмчлөгчөөс хасуулахыг шаарджээ. - **Нэхэмжлэгч**: С-, Б-, У нарыг үл хөдлөх хөрөнгийн хамтран өмчлөгчөөс хасуулах. - **Хариуцагч**: Б-, У-, Нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөхгүй, орон сууц нь гэр бүлийн дундын өмч бөгөөд С- бэлэглэлийн гэрээ байгуулаагүй, нэхэмжлэгч хүүтэйгээ уулзахаар ирдэггүй, У сүрдүүлээгүй гэж тайлбарласан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-02-24, **Дугаар**: 101/ШШ2022/00841 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 276.1-д зааснаар хамтран өмчлөх эд хөрөнгөөс хасуулах нөхцөл бүрдээгүй, бэлэглэлийн гэрээ байгуулагдсан нь тогтоогдоогүй. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2022-04-20, **Дугаар**: 210/МА2022/00752 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч С- - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хэргийг нэг талыг барьж шийдвэрлэсэн, Иргэний хуулийг буруу хэрэглэсэн, шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэлийн баримтаар хариуцагч шүүхийн шийдвэрийг биелүүлэхгүй байгаа нь тогтоогдсон байхад үгүйсгэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - С-, Б- нар 2008 оноос хамтран амьдарч, 2014 онд хүү О- төрсөн. - 2014 оны 11 дүгээр сарын 14-ний өдөр С- нь орон сууц арилжааны гэрээгээр сольж, шинэ орон сууцыг С-, О-, Б-, У нарын нэр дээр хамтран өмчлөхөөр улсын бүртгэлд бүртгүүлсэн нь Иргэний хуулийн 108.1-д зааснаар тэдгээрийн дундаа хамтран өмчлөх эд хөрөнгө болсон. - Нэхэмжлэгч С- нь орон сууцны өөрт ногдох өмчлөх эрхийг Б-, У нарт бэлэглэсэн гэх үйл баримт тогтоогдохгүй байна. - Үл хөдлөх эд хөрөнгө өмчлөх эрхийг гэрээний үндсэн дээр шилжүүлсэн тохиолдолд Иргэний хуулийн 109.2-т зааснаар бичгээр үйлдэж нотариатчаар гэрчлүүлэх журамтай. - Орон сууцыг Б-, О-, У нарын нэр дээр бүртгүүлсэн нь гэр бүлийн харилцаа үүсгэсэнтэй холбоотой гэж дүгнэсэн. - Талуудын хооронд бэлэглэлийн гэрээ байгуулагдаагүй тул бэлэглэгчийг ноцтой гомдоосон гэх үйл баримт үгүйсгэгдэх бөгөөд гэрээний харилцаа үүсээгүй гэж үзсэн. - Иймд анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль зөрчөөгүй байна.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч М.Гэрэлцогт болон хариуцагч Д.Цэрэнбат нар 2009 онд гэрлэлтээ батлуулж, 2010 онд гэрлэлтээ цуцлуулсан. Нэхэмжлэгч нь гэр бүл байх хугацаанд хариуцагчийн эзэмшилд байсан орон сууц, гаражийг хамтын өмчлөлөөр тогтоолгож, охин Ц.Аззаяагийн нэмэлт зардалд 20.762.766 төгрөг гаргуулахаар нэхэмжилжээ. - **Нэхэмжлэгч**: М.Гэрэлцогт орон сууц, гаражийг өөрийн болон охин Ц.Аззаяагийн хамтран өмчлөлөөр тогтоолгох, хүүхдийн нэмэлт зардалд 20.762.766 төгрөг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Д.Цэрэнбат орон сууц нь ээжийнх нь өмч, гараж нь өвөөгийнх нь өмч байсан тул хамтын өмчлөлд хамаарахгүй, хүүхдийн тэтгэлгийг цаг тухай бүрт нь өгч байгаа тул нэмэлт зардал шаардлагагүй гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2016-11-16, **Дугаар**: 181/ШШ2016/01259 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 108.1, Гэр бүлийн тухай хуулийн 48.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2017-02-13, **Дугаар**: 463 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль бус. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтын “108.1” гэснийг “126.1, 126.2.4” гэж өөрчлөн, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 167.1.2. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2017-04-12, **Дугаар**: 00515 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч М.Гэрэлцогт - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал нь Гэр бүлийн тухай хуулийн 4.4, 4.5, 26.1, 26.2, 26.4, 26.5-д заасныг зөрчиж, хүүхдийн эрхийг хохироосон. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Хэрэгт авагдсан баримтаар маргааны зүйл болох орон сууц нь хариуцагчийн ээж У.Урантуяагийн, гараж нь өвөө Л.Батсүхийн өмчлөлд байсан нь тогтоогдсон. - Иргэний хуулийн 126.1, 126.2.4-т заасан гэр бүлийн дундын өмчлөлд хамаарах хөрөнгө нь гэрлэгчдийн хамтын хөдөлмөр, үйл ажиллагаанаас бий болсон, эсхүл гэрлэгчдийн хэн нэгний нэр дээр бүртгэгдсэн хөрөнгө байх ёстой. - Хариуцагч Д.Цэрэнбат орон сууцны өмчлөгчөөр улсын бүртгэлд бүртгэгдээгүй тул Иргэний хуулийн 183.1, 109.3-т заасны дагуу түүнийг өмчлөгч гэж үзэхгүй. - Хүүхдэд нэмэлт зардал зайлшгүй шаардлагатай болсон онцгой нөхцөл байдал тогтоогдоогүй. - Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.1, 40.2-т нийцсэн. - Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрт хууль хэрэглээний өөрчлөлт оруулсан нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 167.1.2-т нийцсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Орон сууцыг хууль бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэх тухай нэхэмжлэл. Нэхэмжлэгч нь өөрийн өмчлөлийн орон сууцыг хариуцагчаас гаргуулахыг шаардсан. Хариуцагч нь хүүхдийнхээ эцгийг нэхэмжлэгч гэж мэдүүлж, орон сууц худалдан авахад мөнгө гаргасан, хүүхдээ тэжээн тэтгэх үүрэгтэй гэж тайлбарласан. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтыг баримтлан, нэхэмжлэгчийн шаардлагыг хангаж, орон сууцыг хариуцагч болон түүний гэр бүлийн гишүүдээс чөлөөлж, улсын тэмдэгтийн хураамж гаргуулах шийдвэр гаргасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг бүхэлд нь эс зөвшөөрч, хүүхдийн эрхийг хөсөрдүүлсэн, эцэг байх үүргээ умартсан хүнийг өөгшүүлсэн шийдвэр гэж гомдол гаргасан. Нэхэмжлэгчийг шүүх хуралдаанд биечлэн оролцуулах, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаахыг хүссэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Орон сууц нь Иргэний хуулийн дагуу улсын бүртгэлд нэхэмжлэгчийн өмчлөлд бүртгэгдсэн. Хариуцагч нь орон сууц худалдан авахад мөнгө оруулсан, хүүхдээ тэжээн тэтгэх үүрэгтэй гэх тайлбар нь баримтаар нотлогдоогүй бөгөөд хүүхдээ тэжээн тэтгэх үүргээ орон сууцтай холбон ойлгох хууль зүйн үндэслэлгүй. Иргэний хуулийн дагуу өмчлөгч нь бусдын хууль бус эзэмшлээс өөрийн хөрөнгөө шаардах эрхтэй. Нэхэмжлэгч нь итгэмжлэлээр төлөөлөгчөөр дамжуулан хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагаанд оролцох эрхтэй. Анхан шатны шүүх хэргийг зөв шийдвэрлэсэн тул давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхиж, шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэг орон сууцны хамтран өмчлөх эрхийг хүчин төгөлдөр бус хэлцэлд тооцуулах тухай нэхэмжлэл. Нэхэмжлэгч нь хүүхдүүдийг цэцэрлэг, сургуульд хамруулах зорилгоор бэрээ хамтран өмчлөгчөөр бүртгүүлсэн боловч бэр нь улмаар байрны хувийг авахыг шаардсан гэж маргажээ. Хариуцагч нь байрыг нөхөр Ч.М-Ө-тэй хамт худалдаж авсан гэж тайлбарласан. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн 56.1.2-т заасан дүр үзүүлэн хийсэн хүчин төгөлдөр бус хэлцэл гэж үзэх үндэслэлгүй, нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгожээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Гомдол гаргагч нь анхан шатны шүүх хэргийн баримтыг үнэлж, дүгнэлт хийгээгүй, хэт нэг талыг барьж шийдвэр гаргасан гэж үзэв. Гэвч шүүх нь хамтран өмчлөгч нэмэх хэлцэл нь Иргэний хуулийн хэлбэрийн шаардлагыг хангасан, нэхэмжлэгчийн гаргасан үндэслэл нь хэлцлийн агуулгыг үгүйсгээгүй, нэхэмжлэгч нэхэмжлэлийн шаардлага, үндэслэлийг нотолж чадаагүй гэж дүгнэн анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээжээ. ҮНДЭСЛЭЛ: Хэлцэл нь хуулийн хэлбэрийн шаардлагыг хангасан, нэхэмжлэгч нь хэлцлийг хүчин төгөлдөр бус болохыг нотолж чадаагүй, гэрчийн мэдүүлэг гэр бүлийн маргаантай байгаа тул эргэлзээтэй гэж үзсэн.