Тогтоол №21029

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь өмчлөх эрхийнхээ дагуу орон сууцыг хууль бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэхээр шаардсан. Хариуцагч нар нь уг орон сууцыг худалдан авч, шударгаар эзэмшиж байгаа бөгөөд өмчлөх эрхээ шилжүүлж аваагүй нь нэхэмжлэгчийн буруутай үйлдэл хэмээн маргажээ. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэгчийн орон сууц чөлөөлүүлэх шаардлагыг хангаж, хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нар нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, орон сууцыг худалдан авсан, шударгаар эзэмшсэн, нэхэмжлэгч өмчлөх эрхээ шилжүүлэх үүргээ биелүүлээгүй, хөөн хэлэлцэх хугацаа хэтэрсэн гэж маргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Нэхэмжлэгч нь үл хөдлөх эд хөрөнгийн хууль ёсны өмчлөгч болох нь тогтоогдсон бөгөөд Иргэний хуулийн дагуу өмчлөлийн зүйлээ бусдын хууль бус эзэмшлээс шаардах эрхтэй. Худалдах, худалдан авах хэлцэл хийгдсэн, үүнтэй холбоотой баримт бичигт өмчлөх эрх шилжүүлэх үндэслэл тодорхой заагдсан байх хуулийн шаардлага хангагдаагүй тул хариуцагч нар нь шударга эзэмшигч мөн болох нь тогтоогдоогүй. Нэхэмжлэгч байраа чөлөөлүүлэх талаар мэдэгдсэн нь хөөн хэлэлцэх хугацааг дахин тоолох үндэслэл болно.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Н.М нь "..." ХХК-тай орон сууц худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулж, үнийг төлсөн боловч орон сууцны өмчлөх эрх шилжигдээгүй, харин өөр орон сууц хүлээлгэн өгсөн. "..." ХХК болон "..." ХХК-ийн хоорондын гэрээний үүрэг биелэгдээгүйгээс өмчлөх эрхийн гэрчилгээг гаргуулж чадахгүй байна. - **Нэхэмжлэгч**: Н.М нь орон сууцны өмчлөгчөөр тогтоолгох, өмчлөх эрх шилжүүлэхийг "..." ХХК-д даалгахыг хүссэн. - **Хариуцагч**: "..." ХХК нь нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрч, орон сууцны талбайн зөрүү үнэ 13,483,729 төгрөг гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. "..." ХХК нь үндсэн нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч, хууль бус эзэмшлээс орон сууц чөлөөлүүлэх сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-01-12, **Дугаар**: 183/ШШ2022/00121 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэгч Н.Мыг орон сууцны өмчлөгчөөр тогтоож, өмчлөх эрхийг шилжүүлэхийг "..." ХХК-д даалгаж, хариуцагч нарын сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 106.1, 109.1, 112.1, 243.1, 252.1, 253.1, 254.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2022-04-08, **Дугаар**: 210/МА2022/00663 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч "..." ХХК - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, үндсэн болон сөрөг нэхэмжлэлүүдийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 106.1, 243.1, 251.1-д заасан үндэслэлгүй. Нэхэмжлэгч, "..." ХХК-ийн хооронд гэрээний харилцаа үүсээгүй. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2022-07-06, **Дугаар**: 210/МА2022/00663 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч Н.М - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх Иргэний хуулийг зөрүүтэй хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Нэхэмжлэгч Н.М болон хариуцагч "..." ХХК-ийн хооронд Иргэний хуулийн 243.1-д заасан худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулагдсан нь зөв боловч, "..." ХХК нь гэрээгээр тохирсон 65 тоотын орон сууцыг шилжүүлэх боломжгүй болсон. - Хожим нь 63 тоотын 54.98 м.кв орон сууцыг шилжүүлэхээр нэмэлт өөрчлөлт оруулж, хүлээлгэн өгсөн. - Гэвч 63 тоот орон сууц "..." ХХК-ийн өмчлөлд бүртгэгдсэн бөгөөд "..." ХХК нь "..." ХХК-тай байгуулсан ажил гүйцэтгэх гэрээний үүргээ бүрэн биелүүлсэн нөхцөлд л орон сууцыг авах эрх үүснэ. Энэ нөхцөл бүрдээгүй байна. - Анхан шатны шүүх 65 тоот орон сууцыг гэрээний зүйл доголдолтой гэж үзэхдээ тухайн орон сууц нэг бүрийн шинжээр тодорхойлогдох эд хөрөнгө болохыг харгалзаагүй нь алдаатай. Иргэний хуулийн 254.1-д заасан доголдолтой эд хөрөнгийг солиулах нь төрлийн шинжээр тодорхойлогдох эд хөрөнгийн хувьд боломжтой. - "..." ХХК нь 63 тоот орон сууцны өмчлөх эрхийг өөртөө олж аваагүй, өмчлөгч болох эрх үүсээгүй тул нэхэмжлэгч Н.М нь "..." ХХК-тай аливаа гэрээ байгуулаагүй байхад Иргэний хуулийн 243.1-д зааснаар өмчлөгч "..." ХХК-д холбогдуулан шаардлага гаргах үндэслэлгүй. - Нэхэмжлэгч Н.М нь 63 тоот орон сууцны эзэмшлийг "..." ХХК болон "..." ХХК-тай байгуулсан гэрээг үндэслэн, "..." ХХК-тай байгуулсан худалдах-худалдан авах гэрээгээр төлбөр төлж шударгаар олж авсан тул Иргэний хуулийн 106.1-д заасны дагуу шударга эзэмшигч нь шаардлага хангагдах хүртэл эд хөрөнгийг буцаан өгөхөөс татгалзах эрхтэй. - Иймд давж заалдах шатны шүүх үндсэн нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон нь хуульд нийцсэн. Харин "..." ХХК-ийн сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон нь Иргэний хуулийн 106.1-ийг зөв тайлбарлаж хэрэглэсэн байна.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч орон сууцыг худалдан авч өмчлөх эрхээ улсын бүртгэлд бүртгүүлсэн, хариуцагч нь уг орон сууцыг улсын өмч гэж үзэн өмчлөх эрхээ маргасан. Бие даасан шаардлага гаргагч нь тухайн орон сууцыг худалдах, худалдан авах гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулж, шударга өмчлөгчийг тогтоолгохыг шаардсан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж, орон сууцыг хууль бус эзэмшлээс чөлөөлж, нэхэмжлэгчид шилжүүлэн өгч, бусад шаардлагуудыг хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч болон бие даасан шаардлага гаргагч нар анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч давж заалдсан. Хариуцагч нь тухайн орон сууц нь улсын өмч бөгөөд өөрийн байгууллагын өмчлөлийн орон сууцанд хууль ёсны үндэслэлтэйгээр амьдарч байгаагаа, бие даасан шаардлага гаргагч нь тухайн гэрээгээр шилжилт хийгдсэн нь хууль бус, улсын өмч залилагдсан гэж үзсэн. Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч нь улсын бүртгэл болон шилжилтүүдэд тухайн байгууллагын өмч гэх ул мөр байхгүй, 20 жил холбоогүй байсан гэж тайлбарласан. ҮНДЭСЛЭЛ: Шүүх нь нэхэмжлэгч өмчлөх эрхийн гэрчилгээ авсан, улсын бүртгэлд бүртгүүлсэн байдал, бие даасан шаардлага гаргагч нь өмчлөх эрхийн талаар нотлох баримт хангалтгүй, улсын бүртгэлийн лавлагаагаар олон удаагийн шилжилт хийгдсэний улмаас тус ангийн өмч гэх баримтгүй, хөөн хэлэлцэх хугацаа хэтэрсэн байдлыг үндэслэл болгон анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь орон сууцыг өмчлөх эрхээ тогтоолгож, хариуцагчийг хууль бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэхийг шаарджээ. Хариуцагч тус орон сууцыг өмнө нь өөр этгээдээс худалдан авсан гэж маргажээ. АНХАН ШАТ: Орон сууцыг нэхэмжлэгчийн өмчлөлд тогтоож, хариуцагчийг хууль бус эзэмшлээс чөлөөлөх шийдвэр гаргажээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь орон сууцыг өмнө нь худалдан авсан, гэрээ хийгээгүй ч төлбөрийг бэлнээр өгсөн, нэхэмжлэгч нь удаан хугацаанд шаардлага гаргаагүй зэргээр гомдол гаргав. Гэвч давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээжээ. ҮНДЭСЛЭЛ: Шүүх нь улсын бүртгэлд бүртгэгдсэн өмчлөх эрхийг үндэс болгон шийдвэр гаргасан. Хариуцагч нь орон сууц худалдан авсан гэдгээ нотлох зохих баримт, гэрээ байхгүй, мөн нэхэмжлэгчийн өмчлөх эрхийг хууль бус гэх үндэслэл хангалтгүй байсан. Худалдан авалт нь өмчлөгчийн зөвшөөрөлгүй хийгдсэн, гэрээ хэлцэл байхгүй нь тогтоогдсон.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Г.Э нь орон сууц худалдан авахдаа зээлд хамрагдаж чадаагүй тул Д.Жтай тохиролцон, Д.Ж нь орон сууцны өмчлөх эрхийг өөрийн нэр дээр бүртгүүлж, банкны зээл авч, Г.Э зээлийн мөнгөөр орон сууцны үнийг төлсөн. Г.Э зээлээ бүрэн төлж дууссан. - **Нэхэмжлэгч**: Г.Э нь Баянзүрх дүүргийн 49б байрны 72 тоот орон сууцны хууль ёсны өмчлөгчөөр тогтоолгож, өмчлөх эрхийг өөрийн нэр дээр бүртгэхийг даалгуулах. - **Хариуцагч**: Д.Ж нь Г.Э-ийг хууль бус эзэмшлээс орон сууц чөлөөлүүлэхийг шаардсан сөрөг нэхэмжлэл гаргаж, Г.Э нь гэрийн үйлчлэгчээр тогтвор суурьшилтай ажиллах болзолоо хангаагүй тул нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрчээ. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-10-23, **Дугаар**: 101/ШШ2020/03689 - **Шийдвэр**: Г.Э-ийг орон сууцны өмчлөгчөөр тогтоож, үл хөдлөх эд хөрөнгийг нэхэмжлэгчийн нэр дээр бүртгэхийг даалгуулах шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож, сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 9.4.1, 101.1, 492.1.1, 106.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-12-25, **Дугаар**: 00003 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн өмгөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчлүүлэх. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн зарим заалтыг өөрчилж, орон сууцны өмчлөх эрхийг Г.Э-ийн нэр дээр шилжүүлж, улсын бүртгэлийн тэмдэглэлд өөрчлөлт оруулахыг Д.Жд даалгаж, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 183.2, 186.1. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2021-02-18, **Дугаар**: 00003 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн өмгөөлөгч Н.Өлзийжаргал - **Гомдлолын шалтгаан**: Зохигчид болзол тавьж хэлцэл хийсэн, нэхэмжлэгч болзолоо биелүүлээгүй, шүүх нэг талыг барьж шийдвэрлэсэн тул магадлалыг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгох. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн өмгөөлөгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Талуудын хооронд байгуулагдсан гэрийн үйлчлэгчээр ажиллах, орон сууцны зээл авахад туслах, зээл төлөгдсөний дараа өмчлөх эрхийг буцаан өгөх тухай тохиролцоог давж заалдах шатны шүүх нэрлэгдээгүй гэрээ гэж үзсэн нь үндэслэлтэй. - Нэхэмжлэгч хүүхэд төрүүлсний улмаас гэрийн үйлчлэгчийн ажлаа үргэлжлүүлэн хийж чадаагүй нь түүний өмчлөх эрхийг үгүйсгэх хуулийн үндэслэл болохгүй. - Хариуцагч Д.Ж нь орон сууцыг худалдан аваагүй, үнийг төлөөгүй тул Иргэний хуулийн 112.1, 101.1-д заасан өмчлөгч болж чадахгүй. - Иргэний хуулийн 186.1-д зааснаар үүрэг гүйцэтгүүлэгч нь үүрэг гүйцэтгэгчээс үүргээ гүйцэтгэхийг шаардах эрхтэй тул үндсэн нэхэмжлэлийг хангаж, сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон нь зөв. - Бүртгэлийг бүртгүүлэх эрхгүй этгээдийн нэрээр хийлгэсэн бол хохирсон этгээд бүртгэлд нэр нь байгаа этгээдээс бүртгэлийн тэмдэглэлд өөрчлөлт оруулахыг шаардах эрхтэй гэсэн Иргэний хуулийн 183.2-т заасан зохицуулалтад давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр нийцсэн байна.