Тогтоол №20998

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Б нь Г гээс зээлсэн мөнгөө төлөөгүй байхад, Г нь газраа шилжүүлж өгөхийг хүссэн байна. Б нь хүүгийнхээ нэр дээрх газрыг өөрийн нэр дээр шилжүүлэн авч, Г д бэлэглэлийн гэрээгээр шилжүүлсэн байна. Г нь уг газрыг цааш нь гуравдагч этгээдэд худалдсан. - **Нэхэмжлэгч**: Б нь бэлэглэлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулж, газрын өмчлөгчөөр тогтоолгохыг хүссэн. - **Хариуцагч**: Г нь бэлэглэлийн гэрээг хүчин төгөлдөр гэж үзэн, нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрсөн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2023-03-10, **Дугаар**: 183/ШШ2023/00779 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 56.3-т зааснаар бэлэглэлийн гэрээ нь хүчин төгөлдөр, Иргэний хуулийн 56.3, 189.1-ийг зөрчөөгүй. Г нь өмчлөлдөө шилжсэн хөрөнгийг бусдад худалдсан нь Иргэний хуулийн 101.1-т нийцнэ. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2023-06-21, **Дугаар**: 210/МА2023/01229 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Бэлэглэлийн гэрээ нь зээлийн гэрээг халхавчлах зорилгоор хийгдсэн халхавч хэлцэл тул хүчин төгөлдөр бус гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчилж, бэлэглэлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцсон. Харин газрын өмчлөгчөөр тогтоолгох нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 56.1.3-т зааснаар бэлэглэгч нь газрыг үнэ төлбөргүйгээр бэлэглэх хүсэл зориггүй байсан, үүнийг хариуцагч мэдсэн тул халхавч хэлцэл гэж үзсэн. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2023-11-24, **Дугаар**: 001/ШХТ2023/01130 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны ноцтой зөрчил гаргасан, нотлох баримтыг буруу үнэлсэн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүх бэлэглэлийн гэрээг "өөр хэлцлийг халхавчлах зорилгоор хийсэн хэлцэл" гэж үзэхдээ хэрэгт авагдсан баримтыг хуульд заасан журмаар үнэлээгүй. - Зээлийн гэрээг бэлэглэлийн гэрээгээр халхавчлах үндэслэл, зорилгыг тогтоогоогүй, хэлцлээс үүсэх үр дагаврын талаар дүгнэлт хийгээгүй. - Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас мөнгө зээлсэн, шагнал өгөхөөр амласан, үүргээ гүйцэтгээгүй, улмаар хүүгийнхээ нэр дээрх газрыг өөрийн нэр дээр шилжүүлэн авч, Г д бэлэглэлийн гэрээг байгуулсан үйл баримтууд тогтоогдсон. - Хариуцагч нь зээлийн гэрээний үүрэг болон амлалтын дагуу уг газрыг өмчлөлдөө авсан болохоо нотолсон баримтуудыг нэхэмжлэгч үгүйсгэсэн баримт гаргаагүй. - Нэхэмжлэгч нэхэмжлэлийн шаардлагаа Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.1-д зааснаар нотолж чадаагүй. - "Газар бэлэглэх гэрээ" нь үл хөдлөх эд хөрөнгийн хувьд хуульд заасан тусгайлсан шаардлагыг хангасан хэлбэрээр байгуулагдсан. - Иргэний хуулийн 280 дугаар зүйлд заасан бэлэглэлийн гэрээг хүчингүй болгох өөр бусад үндэслэл тогтоогдоогүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь зээлийн гэрээг халхавчлах зорилгоор байгуулсан бэлэглэлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулж, газрын өмчлөх эрхийг тогтоолгох нэхэмжлэл гаргасан. Хариуцагч нь зээлийн гэрээний үүргийн улмаас газрыг бэлэглэсэн гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Зээлийн гэрээг халхавчлах зорилгоор хийсэн бэлэглэлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Гомдлол гаргагч нь бэлэглэлийн гэрээ нь зээлийн гэрээг халхавчлах зорилгоор хийгдсэн, хүчин төгөлдөр бус гэж үзсэн. Шүүхээс нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж, бэлэглэлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцсон боловч газрын өмчлөх эрхийг тогтоолгох хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. ҮНДЭСЛЭЛ: Талуудын хооронд байгуулагдсан бэлэглэлийн гэрээ нь зээлийн гэрээг халхавчлах зорилготой, үүргээ биелүүлэх боломжгүй болсонтой холбоотойгоор үүссэн тул Иргэний хуулийн 56.1.3-т заасны дагуу хүчин төгөлдөр бус гэж үзсэн. Газрын өмчлөх эрх гуравдагч этгээд рүү шилжсэн тул өмчлөгчөөр тогтоолгох шаардлагыг хангаагүй. Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тооцоонд алдаа гарсан тул залруулсан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: "Б З" ХХК нь Г.Ж-тэй байгуулсан үл хөдлөх эд хөрөнгө бэлэглэх гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах нэхэмжлэл гаргасан. Гэрээний зүйл болох үл хөдлөх хөрөнгө нь "Хас банк"-ны барьцаанд байгаа. - **Нэхэмжлэгч**: "Б З" ХХК нь 2012.04.12-ны өдрийн бэлэглэлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулахыг хүссэн. Учир нь талуудын хооронд бэлэглэх хүсэл зориг байгаагүй, зөвхөн зээлийн барьцаанд тавих зорилгоор шилжүүлсэн. - **Хариуцагч**: Г.Ж нь нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрсөн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-09-24, **Дугаар**: 656 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 56.1, 56.1.1, 276.1-д заасныг баримтлан гэрээг хүчин төгөлдөр гэж үзсэн. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-12-21, **Дугаар**: 26 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрсөн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 56.1, 60.1-д заасныг баримтлагдсан. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2021-01-21, **Дугаар**: 00259 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчсөн, хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглээгүй, шийдвэр, магадлал хууль ёсны болон үндэслэл бүхий шаардлагыг хангаагүй. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалын тогтоох хэсгийг өөрчилж, нэхэмжлэлийг хангасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Нэхэмжлэгч, хариуцагч талууд үл хөдлөх хөрөнгийг бэлэглэх хүсэл зориг байгаагүй, зөвхөн зээлийн үүрэгт барьцаалах зорилготой байсан нь тогтоогдсон. - Иргэний хуулийн 56.1.2-т заасан "дүр үзүүлэн хийсэн хэлцэл"-ийн шинж байдал тогтоогдсон. - Маргааны зүйл болж буй үл хөдлөх хөрөнгө банкны зээлийн барьцаанд байгаа явдал нь бэлэглэлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бус эсэхэд нөлөөлөхгүй. - Нэхэмжлэгч өмчлөх эрхээ олж авсан ч барьцааны үүрэг хэвээр үлдэнэ. - Иргэний хуулийн 171.1, 172.1-д зааснаар ипотекийн эрх нь барьцааны зүйлийг дагалдан шилжих бөгөөд "Хас банк"-ны эрх ашиг хөндөгдөхгүй. - Хоёр шатны шүүх Иргэний хуулийн 56.1.2, 171.1, 172.1-т заасан хуулийн хэм хэмжээг зөв тайлбарлан хэрэглээгүй нь алдаатай. - Дээрх үндэслэлээр бэлэглэлийн гэрээг дүр үзүүлэн хийсэн хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоож, өмчлөх эрхийг "Б З" ХХК-д шилжүүлсэн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч нь барьцааны гэрээг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгож, үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөгчөөр тогтоолгохыг хүссэн. Учир нь 2003.09.29-ний өдрийн барьцааны гэрээ дуусгавар болсон, нотариатын баталгаа нь хүчингүй болсон, харин 2004.09.02-ны өдрийн бэлэглэлийн гэрээ хүчин төгөлдөр үйлчилж байгаа гэж үзжээ. - **Нэхэмжлэгч**: Барьцааны гэрээг хүчин төгөлдөр бус болгож, бэлэглэлийн гэрээгээр шилжүүлсэн үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөгчөөр өөрийгөө тогтоолгох. - **Хариуцагч**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгох. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-02-04, **Дугаар**: 94 - **Шийдвэр**: Барьцааны гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцох нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож, бэлэглэлийн гэрээнд заасан үл хөдлөх хөрөнгүүдийн өмчлөгчөөр нэхэмжлэгчийг тогтоосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 160.1.1-д зааснаар барьцааны гэрээ дуусгавар болсон, Иргэний хуулийн 100.1, 101.1-д зааснаар бэлэглэлийн гэрээ хүчин төгөлдөр байна. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-04-08, **Дугаар**: 34 - **Гомдлол гаргагч**: Гуравдагч этгээд - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь хэргийн бодит байдалтай нийцээгүй, хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. - **Үндэслэл**: Нотариатын үйлдэл хүчингүй болсноор барьцааны гэрээ хүчин төгөлдөр байх эсэх, түүнтэй холбоотой улсын бүртгэл хүчинтэй эсэх зэрэг асуудлыг шийдвэрлэхээс өмнө хэргийг хянан шийдвэрлэх боломжгүй. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-06-25, **Дугаар**: 001/ХТ2020/00746 - **Гомдлол гаргагч**: Гуравдагч этгээд - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр, давж заалдах шатны магадлал нь хэргийн бодит байдалтай нийцээгүй, хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн тул нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгох. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Хоёр шатны шүүх хэргийн үйл баримтыг буруу дүгнэж, хэрэглэх ёстой хуулийг хэрэглэлгүй, хэрэглэх ёсгүй хуулийг хэрэглэсэн. - Захиргааны хэргийн шүүхийн хүчин төгөлдөр шийдвэрээр нэхэмжлэгчийн маргаан бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөх эрхийн бүртгэл хүчингүй болж, гуравдагч этгээд болон хариуцагчийн барьцааны эрх сэргэсэн. - Нотариатын үйлдэл хүчингүй болсон нь барьцааны гэрээг дуусгавар болгох, эсхүл хүчин төгөлдөр бус гэж үзэх шууд үндэслэл болохгүй. Иргэний хуулийн 156.1, 156.2-т зааснаар барьцааны гэрээ бичгээр байгуулж, улсын бүртгэлд бүртгүүлснээр хүчин төгөлдөр болно. - Талуудын хооронд байгуулагдсан 2004.09.02-ны өдрийн 5 ширхэг бэлэглэлийн гэрээ нь бэлэглэгчээс өөрийн хүсэл зоригийн үндсэн дээр бэлэг хүлээн авагчид үнэ төлбөргүй шилжүүлэхээр хийгдээгүй, харин ашиг сонирхол нэгдмэл этгээдүүдийн хооронд "дүр үзүүлэн хийсэн" хэлцэл байна. - Иргэний хуулийн 56.1.2-т зааснаар бэлэглэлийн гэрээ нь хүчин төгөлдөр бус хэлцэл тул "байхгүй гэрээ"-г үндэслэн нэхэмжлэгчийг өмчлөгчөөр тогтоох боломжгүй. - Шүүх гэрээний үүрэгтэй холбоотой хэргийг шийдвэрлэхдээ нэхэмжлэлийн шаардлагын хүрээгээр хязгаарлагдалгүйгээр гэрээний хүчин төгөлдөр байдалд эхэлж дүгнэлт өгөх ёстой. - Нэхэмжлэгч хүчин төгөлдөр бус гэрээний үүргийн гүйцэтгэлийг шаардах эрхгүй тул нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгох үндэслэлтэй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Газрыг бэлэглэлийн гэрээгээр шилжүүлсэн боловч бодит байдал дээр худалдан авсан гэх маргаанд үндэслэн, газрын өмчлөх эрхийг хүчин төгөлдөр бус хэлцэлд тооцуулж, өмчлөх эрхийг сэргээлгэх тухай нэхэмжлэл гаргасан. АНХАН ШАТ: Бэлэглэлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бус хэлцэлд тооцож, газрын өмчлөх эрхийг сэргээлгэх, өмчлөх эрхийг тогтоож, өмчлөх эрхийг эдлэхэд саад учруулахгүй байх тухай сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн, нотлох баримтыг үнэлээгүй гэж үзэн, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчлөн, нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож, сөрөг нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хангаж шийдвэрлэсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Талуудын хооронд байгуулсан үл хөдлөх хөрөнгө бэлэглэлийн гэрээ нь худалдах, худалдан авах гэрээг халхавчилсан болох нь нотлогдож байсан ч, гэрээ хэлбэрийн хувьд хүчин төгөлдөр гэж үзэн, нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. Харин хариуцагчийн өмчлөх эрхийг эдлэхэд саад учруулахгүй байх тухай сөрөг нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хангасан.