Тогтоол №20823

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч нар орон сууцаа хариуцагчид бэлэглэлийн гэрээгээр шилжүүлсэн боловч, хариуцагч уг орон сууцыг барьцаалан зээл авч, бэлэглэгчдийг гомдоосон тул гэрээг хүчингүй болгож, орон сууцыг буцаан шилжүүлэхийг шаардсан. - **Нэхэмжлэгч**: Орон сууцыг бэлэглэлийн гэрээгээр шилжүүлсэн нь дүр үзүүлсэн хэлцэл байсан. Хариуцагч орон сууцыг барьцаалж зээл аваад төлөөгүй, бэлэглэгч нарыг ноцтой гомдоосон тул бэлэглэлийн гэрээг хүчингүй болгож, орон сууцыг барьцаанаас чөлөөлж, буцаан шилжүүлэхийг даалгах. - **Хариуцагч**: Нэхэмжлэгч нар өндөр хүүтэй зээлээ төлөхийн тулд орон сууцыг өөрийнх нь өмчлөлд шилжүүлж, бага хүүтэй зээл авахаар тохиролцсон. Зээлийн 80,000,000 төгрөгөөс нэхэмжлэгч нар 20,000,000 төгрөгийг авч өмнөх зээлээ төлсөн. Зээлээ төлж дуусгавал орон сууцыг буцаан шилжүүлэх боломжтой. Бэлэглэлийг хүчингүй болгохыг зөвшөөрөхгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-12-16, **Дугаар**: 102/ШШ2019/03374 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 280.3-т заасан бэлэглэлийг хүчингүй болгох шаардах эрх үүссэнээс хойш 1 жилийн хугацаа өнгөрсөн. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-03-02, **Дугаар**: 481 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлага үндэслэл тодорхойгүй, өмнөх зөрчлийг арилгаагүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. - **Үндэслэл**: Анхан шатны шүүх орон сууцыг худалдах-худалдан авах гэрээг улсын бүртгэлд бүртгүүлсэн эсэхийг тодруулаагүй, нэхэмжлэгчийн шаардах эрх, түүний үндэслэлийг бүрэн тодорхойлоогүй. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-05-18, **Дугаар**: 00515 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал үндэслэлгүй, анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг тодруулсны дагуу шийдвэрлэсэн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал үндэслэл бүхий байна. - Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн үндэслэл, маргааны үйл баримтыг бүрэн тодруулаагүй. - Талуудын хооронд байгуулагдсан бэлэглэлийн гэрээ хүчин төгөлдөр эсэх, бодит байдалд худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулагдсан эсэх, эсхүл орон сууцыг барьцаалж зээл авах зорилготой байсан эсэх, зээлээс нэхэмжлэгч нар 20,000,000 төгрөгийг авсан эсэх зэргийг зайлшгүй тодруулах шаардлагатай. - Хэрэгт цугларсан нотлох баримтын хүрээнд эцэслэн шийдвэрлэх боломжгүй тул давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээх нь зүйтэй. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 176.2.1.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь үл хөдлөх хөрөнгө бэлэглэлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бус болохыг тогтоолгож, хөрөнгөө буцаан авахаар нэхэмжилжээ. Хариуцагч нь уг гэрээ нь бодит байдал дээр худалдах-худалдан авах гэрээ байсан бөгөөд татвараас зайлсхийх зорилготой байсныг нотлон, орон сууцанд хийсэн зардлаа гаргуулахаар сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. АНХАН ШАТ: Үл хөдлөх хөрөнгө бэлэглэлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоож, хөрөнгийг буцаан шилжүүлэхийг даалгаж, хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хангасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн өмгөөлөгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрт хууль хэрэглээний алдаа гарсан, сөрөг нэхэмжлэлийг бүрэн хангаагүй хэмээн гомдол гаргасан. ХЯНАЛТЫН ШАТ: (Энэ хэсэгт хамаарах мэдээлэл байхгүй.) ҮНДЭСЛЭЛ: Бэлэглэлийн гэрээ нь бодит байдал дээр худалдах-худалдан авах гэрээг халхавчлах зорилготой, татвараас зайлсхийх зорилготой байсан нь тогтоогдож, Иргэний хуулийн 56.1.3-т заасны дагуу хүчин төгөлдөр бус хэлцэл гэж үзэх үндэслэлтэй. Худалдах-худалдан авах гэрээг халхавчлах зорилгоор хийсэн тул анхан шатны шүүхийн хууль хэрэглээнд өөрчлөлт оруулсан. Хүчин төгөлдөр бус хэлцлийн улмаас учирсан зардлыг гаргуулах шаардлага үндэслэлтэй боловч, зардлын хэмжээг зохистой тогтоосон.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: П.Билэгт нь С.Өлзийдэлгэрээс мөнгө зээлж, үүний барьцаанд орон сууцны гэрчилгээг өгсөн. Зээлээ төлөөгүй тул талууд орон сууцыг бэлэглэлийн гэрээгээр шилжүүлэн авахаар тохиролцсон. - **Нэхэмжлэгч**: П.Билэгт нь орон сууц бэлэглэлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бус хэлцэл гэж үзэж, С.Өлзийдэлгэрийн нэр дээрх өмчлөх эрхийн бүртгэлийг хүчингүй болгуулахыг шаардсан. Гэрээг хууран мэхлэх замаар хийсэн бөгөөд гарын үсгийг хуурамчаар үйлдсэн гэж тайлбарласан. - **Хариуцагч**: С.Өлзийдэлгэр нь П.Билэгтийн зээлийн үүргийг барагдуулах зорилгоор орон сууцыг бэлэглэлийн гэрээгээр шилжүүлэн авсан тул нэхэмжлэлийг эсэргүүцсэн. Гарын үсгийн шинжилгээгээр гэрээ хуурамч биш болох нь тогтоогдсон гэж мэдүүлсэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2016-10-17, **Дугаар**: 183/ШШ2016/00960 - **Шийдвэр**: Бэлэглэлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болохыг тогтоож, орон сууцны өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээг П.Билэгтийн нэр дээр бүртгэхийг даалгасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 56.1.3-т зааснаар бэлэглэлийн гэрээг өөр хэлцлийг халхавчлах зорилгоор хийсэн хүчин төгөлдөр бус хэлцэл гэж үзсэн. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2016-12-26, **Дугаар**: 46 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль зүйн үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 56.1.1, 56.1.3, 56.1.8-д заасан үндэслэлгүй бөгөөд талууд өмнөх зээлийн гэрээний үүргийг бэлэглэлийн гэрээгээр сольсон тул өмнөх гэрээний үүрэг дуусгавар болсон гэж үзсэн. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2017-03-01, **Дугаар**: 210/МА2017/00346 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал нь аль нотлох баримтыг үндэслэсэн нь тодорхой бус, хууль ёсны шаардлагыг хангаагүй. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх Иргэний хуулийн 56.1.3-т заасан “өөр хэлцлийг халхавчлах зорилгоор хийгдсэн хэлцэл” гэх зохицуулалтыг буруу хэрэглэсэн. Учир нь энэ нь дүр үзүүлсэн хэлцлийн нэг төрөл бөгөөд тухайн хэлцлийг хийх хүсэл зориггүйгээр зөвхөн гадаад илэрхийллийг бий болгох зорилготой байдаг. - Хэрэгт авагдсан баримт, зохигчдын тайлбараас үзэхэд талуудын хооронд худалдах-худалдан авах гэрээний харилцаа үүсээгүй. Нэхэмжлэгч нь зээлийн гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул талууд зээл төлөх үүргийг эд хөрөнгө өмчлөлд шилжүүлэх үүргээр сольсон нь Иргэний хуулийн 236.1.3, 236.2-т заасан зохицуулалттай нийцнэ. - Зохигчид 2007-02-08-ны өдөр орон сууц бэлэглэлийн гэрээ байгуулснаар нэхэмжлэгчийн зээл төлөх үүрэг дуусгавар болсон гэж үзэх үндэслэлтэй. - Нэхэмжлэгчийн бэлэглэлийн гэрээг байгуулаагүй, гарын үсэг зураагүй гэх тайлбар хэрэгт авагдсан баримтаар няцаагдсан. - Давж заалдах шатны шүүх хэрэглэвэл зохих хуулийг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн тул магадлалыг хүчингүй болгох үндэслэлгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч орон сууц бэлэглэсэн гэрээг хүчингүй болгож, эд хөрөнгөө буцаан авахаар нэхэмжилсэн. Хариуцагч бэлэглэлийн гэрээний оронд худалдах, худалдан авах гэрээ байгуулсан, мөн зээл авч байранд оруулсан гэж тайлбарласан. Гуравдагч этгээд (банк) нь орон сууцыг зээлийн барьцаанд авч, гүйцэтгэх ажиллагааны явцад өмчлөлдөө шилжүүлсэн. АНХАН ШАТ: Бэлэглэлийн гэрээг хүчингүй болгож, эд хөрөнгийг буцаан авах нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Шийдвэрийг эс зөвшөөрч, нэхэмжлэгч орон сууцыг худалдах зорилготой байсан, хариуцагч төлбөр төлөөгүй, бэлэглэгчийг гомдоосон гэж гомдол гаргасан. Банкны зээл, барьцаалах асуудал тодорхойгүй, талуудын хоорондын эрх зүйн харилцааг бүрэн тогтоогоогүй гэж үзэн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх хэргийн бодит байдлыг бүрэн тогтоолгүй, зөвхөн бэлэглэлийн гэрээний эрх зүйн асуудалд дүгнэлт хийж шийдвэрлэсэн нь үндэслэл муутай. Орон сууц шилжүүлэлтийн үндэслэл (бэлэглэл үү, худалдаа юу) тодорхойгүй, хариуцагч төлбөр хийсэн эсэх, гэрээний зүйл эзэмшигдсэн байдал, банкны зээлийн мөнгө шилжсэн эсэх зэрэг нь маргааныг шийдвэрлэхэд ач холбогдолтой. Талуудын хоорондын эрх зүйн харилцааг тодруулан, мэтгэлцүүлэх шаардлагатай.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Д.О, Д.Ч нар Г.Маас зээл авч, орон сууцаа барьцаалсан боловч зээлээ төлсний дараа орон сууцыг буцаан шилжүүлээгүй. Иймд бэлэглэлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулж, өмчлөх эрхээ сэргээлгэх, илүү төлсөн зээлийн төлбөрөө гаргуулахыг шаардсан. Хариуцагч Г.М нь сөрөг нэхэмжлэл гаргаж, Д.Оыг орон сууцнаас гаргах, зээлийн үлдэгдэл, хүү, алданги гаргуулахыг шаардсан. - **Нэхэмжлэгч**: Д.О, Д.Ч нар 2009-01-29-ний өдрийн бэлэглэлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцож, орон сууцны өмчлөгчөөр Д.Чыг тогтоож, 150,694,870 төгрөг гаргуулахыг хүссэн. - **Хариуцагч**: Г.М нь бэлэглэлийн гэрээг зээлийн харилцаатай холбоогүй, хүчин төгөлдөр гэж үзэж, Д.Оыг орон сууцнаас гаргаж, нийт 132,321,800 төгрөг, 41,342 ам.доллар гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2017-06-20, **Дугаар**: 184/ШШ2017/01456 - **Шийдвэр**: Бэлэглэлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцож, орон сууцны өмчлөгчөөр Д.Чыг тогтоож, бүртгэлийг хүчингүй болгохыг даалгаж, нэхэмжлэлийн үлдэх хэсгийг сөрөг нэхэмжлэлийн хамт хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 58.2.1, 56.4-т заасныг баримтлан орон сууцыг зээлийн гэрээний үүргийн гүйцэтгэлд шилжүүлсэн тул нэхэмжлэлийг Г.Мт холбогдуулан гаргасан нь үндэслэлтэй. Зээлийн гэрээний үүрэгтэй холбоотой шаардлага гаргахдаа хөөн хэлэлцэх хугацааг хэтрүүлсэн, банкны орлогын баримтуудад ямар зээлийн гэрээний үүрэгт төлбөр төлж байгаа нь тодорхойгүй. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2017-09-20, **Дугаар**: 2090 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь нотлох баримтыг буруу үнэлж, хуулийг буруу хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн 1 дэх заалтыг өөрчилж, бэлэглэлийн гэрээний үндсэн дээр Г.Мын өмчлөх эрхэд бүртгэгдсэн орон сууцыг Д.Чын өмчлөх эрхийг сэргээж, 2 дахь заалтыг өөрчилж, Г.Маас 71,228,669 төгрөг гаргуулж Д.Од олгож, Д.Оыг орон сууцнаас албадан нүүлгэх, Д.Ооос зээл, хүү, алданги гаргуулах сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 56.1.3, 56.5, 106.1, 281.1, 492.1.1-д заасныг баримтлан, нэхэмжлэгч өмчлөх эрхээ сэргээлгэхээр шаардах эрхтэй. Зээлийн гэрээнүүд байгуулагдсан боловч хариуцагч мөнгө өгсөн гэх тайлбараа нотлоогүй, нэхэмжлэгч 121,494,984 төгрөг илүү төлсөн байх тул 71,228,669 төгрөгийг хангасан. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2017-12-29, **Дугаар**: 00215/ИХ-00215 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн төлөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүх нотлох баримтыг буруу үнэлж, хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглээгүй. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалын тогтоох хэсгийн 1 дэх заалт, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтыг өөрчилж, Г.Мын нэр дээрх бүртгэл болон гэрчилгээг хүчингүй болгож, Д.Чын өмчлөх эрхийг сэргээж, өмчлөгчөөр бүртгэж, гэрчилгээ олгохыг Оюуны өмч, улсын бүртгэлийн байгууллагад даалгаж, шийдвэр болон магадлалын бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - 2009-01-29-ний өдрийн бэлэглэлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцож, орон сууцны өмчлөгчөөр Д.Чыг тогтоолгох нэхэмжлэлийн шаардлагыг анхан шатны шүүх үндэслэлтэй шийдвэрлэсэн. - Орон сууцны өмчлөх эрх нь зээлийн гэрээний үүргийн гүйцэтгэлд шилжсэн нь нотлогдсон тул давж заалдах шатны шүүх Иргэний хуулийн 56, 153, 156, 276 дугаар зүйлд нийцсэн дүгнэлт хийсэн нь зөв. - Бэлэглэлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж үзсэн нь Иргэний хуулийн 56.1.3-г зөрчөөгүй. - Давж заалдах шатны шүүх "өмчлөгчөөр бүртгэж, гэрчилгээ олгохыг Оюуны өмч, улсын бүртгэлийн ерөнхий газарт даалгах" шаардлагын талаархи дүгнэлт дутагдалтай байсан. Д.Ч хүчин төгөлдөр бус хэлцлийн үр дагаврыг арилгуулахаар нэхэмжлэл гаргасан нь Иргэний хуулийн 56.5-г зөрчөөгүй. - Д.Ч, Д.О нарын илүү төлсөн 150,694,870 төгрөг гаргуулах, Г.Мын сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлага болох 132,321,800 төгрөг, 41,342 ам.доллар гаргуулахыг анхан шатны шүүх бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон нь зөв. - Зохигчид 2009-2013 оны хооронд олон удаа зээлийн гэрээ байгуулсан хэдий ч төлбөрийг аль зээлийн гэрээний үүрэгт төлж байсныг нотлох баримтаар тодорхойлох боломжгүй. Нэхэмжлэгч нар шаардлагаа нотолж чадаагүй тул хариуцагчаас төлбөр гаргуулах үндэслэл тогтоогдоогүй. - Г.Мын сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлага гаргах хөөн хэлэлцэх хугацаа өнгөрсөн бөгөөд шаардлага нь баримтаар нотлогдоогүй. - Г.М нь зээлийн үйл ажиллагааг тусгай зөвшөөрөлгүй явуулдаг байж болох үйл баримт хэрэгт байгаа боловч нэхэмжлэгч уг баримтыг шаардаагүй тул шүүх хэрэгт байгаа баримтын хэмжээнд дүгнэлт хийсэн нь зөв. - Хэрэгт буй баримтаар орон сууцны өмчлөгч нь Д.Ч байна. Нэхэмжлэлийн бусад шаардлага болон сөрөг нэхэмжлэл үндэслэлгүй.