Тогтоол №23746

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч нар орон сууцаа хариуцагчид бэлэглэлийн гэрээгээр шилжүүлсэн боловч, хариуцагч уг орон сууцыг барьцаалан зээл авч, бэлэглэгчдийг гомдоосон тул гэрээг хүчингүй болгож, орон сууцыг буцаан шилжүүлэхийг шаардсан. - **Нэхэмжлэгч**: Орон сууцыг бэлэглэлийн гэрээгээр шилжүүлсэн нь дүр үзүүлсэн хэлцэл байсан. Хариуцагч орон сууцыг барьцаалж зээл аваад төлөөгүй, бэлэглэгч нарыг ноцтой гомдоосон тул бэлэглэлийн гэрээг хүчингүй болгож, орон сууцыг барьцаанаас чөлөөлж, буцаан шилжүүлэхийг даалгах. - **Хариуцагч**: Нэхэмжлэгч нар өндөр хүүтэй зээлээ төлөхийн тулд орон сууцыг өөрийнх нь өмчлөлд шилжүүлж, бага хүүтэй зээл авахаар тохиролцсон. Зээлийн 80,000,000 төгрөгөөс нэхэмжлэгч нар 20,000,000 төгрөгийг авч өмнөх зээлээ төлсөн. Зээлээ төлж дуусгавал орон сууцыг буцаан шилжүүлэх боломжтой. Бэлэглэлийг хүчингүй болгохыг зөвшөөрөхгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-12-16, **Дугаар**: 102/ШШ2019/03374 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 280.3-т заасан бэлэглэлийг хүчингүй болгох шаардах эрх үүссэнээс хойш 1 жилийн хугацаа өнгөрсөн. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-03-02, **Дугаар**: 481 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлага үндэслэл тодорхойгүй, өмнөх зөрчлийг арилгаагүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. - **Үндэслэл**: Анхан шатны шүүх орон сууцыг худалдах-худалдан авах гэрээг улсын бүртгэлд бүртгүүлсэн эсэхийг тодруулаагүй, нэхэмжлэгчийн шаардах эрх, түүний үндэслэлийг бүрэн тодорхойлоогүй. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-05-18, **Дугаар**: 00515 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал үндэслэлгүй, анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг тодруулсны дагуу шийдвэрлэсэн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал үндэслэл бүхий байна. - Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн үндэслэл, маргааны үйл баримтыг бүрэн тодруулаагүй. - Талуудын хооронд байгуулагдсан бэлэглэлийн гэрээ хүчин төгөлдөр эсэх, бодит байдалд худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулагдсан эсэх, эсхүл орон сууцыг барьцаалж зээл авах зорилготой байсан эсэх, зээлээс нэхэмжлэгч нар 20,000,000 төгрөгийг авсан эсэх зэргийг зайлшгүй тодруулах шаардлагатай. - Хэрэгт цугларсан нотлох баримтын хүрээнд эцэслэн шийдвэрлэх боломжгүй тул давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээх нь зүйтэй. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 176.2.1.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Иргэд орон сууц худалдах-худалдан авах болон бэлэглэлийн гэрээ байгуулж, улмаар уг орон сууцыг банкны зээлд барьцаалсан. Зээлээ төлөөгүйгээс маргаан үүссэн. АНХАН ШАТ: Бэлэглэлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж тооцож, орон сууцыг барьцаанаас чөлөөлөх тухай нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч орон сууцны үнийн ихэнх хэсгийг буцаан шилжүүлсэн баримтыг шүүх хангалтгүй үнэлсэн гэж гомдол гаргасан. Хариуцагч болон гуравдагч этгээд анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээхийг хүссэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Гэрээ байгуулах үед талууд нь татвараас зайлсхийх зорилгоор бусад хэлцлийг халхавчилсан буюу худалдах-худалдан авах гэрээний оронд бэлэглэлийн гэрээ байгуулсан нь тогтоогдсон. Иймд бэлэглэлийн гэрээ нь хуульд заасан хүчин төгөлдөр бус хэлцэлд тооцогдоно. Гэвч халхавчлагдсан гэрээний дагуу өмчлөх эрх болон мөнгөн хөрөнгө шилжсэн тул орон сууцыг буцаан шаардах эрх үүсэхгүй. Гуравдагч этгээд улсын бүртгэлд бүртгэгдсэн өмчлөх эрхийг үнэн зөв гэж үзэн зээл олгосон нь үндэслэлтэй. Талуудын хооронд байгуулсан бэлэглэлийн гэрээг хуульд заасан үндэслэлээр хүчин төгөлдөр бус гэж дүгнэсэн тул нэхэмжлэгчийн бэлэглэлийн гэрээг хүчингүй болгох шаардах эрх үүсэхгүй. Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт хууль хэрэглээний талаар өөрчлөлт оруулж, бэлэглэлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бус хэлцэл гэж үзэх үндэслэл болгосон Иргэний хуулийн зүйл заалтыг өөрчлөн шийдвэрлэв.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч И.Ж нь хүү Б.Ч, бэр Э.Б нарт орон сууцаа бэлэглэсэн боловч, бэр нь түүнийг гэрээсээ хөөж, улмаар орон сууцыг бусдад худалдсан. - **Нэхэмжлэгч**: И.Ж нь үл хөдлөх эд хөрөнгө бэлэглэлийн гэрээг хүчингүй болгуулж, орон сууц худалдсан 59 500 000 төгрөгийг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Э.Б нь бэлэглэлийн гэрээгээр шилжүүлсэн орон сууц нь Б.Ч-ийн хөрөнгөөр бий болсон тул нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгуулах. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2021-03-25, **Дугаар**: 101/ШШ2021/00956 - **Шийдвэр**: И.Ж, Б.Ч, Э.Б нарын хооронд байгуулагдсан 2019 оны 12 дугаар сарын 20-ны өдрийн үл хөдлөх хөрөнгө бэлэглэлийн гэрээг хүчингүй болгож, хариуцагч нараас 59 500 000 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 276.1, 280.2-т заасныг баримтлан бэлэглэлийн гэрээг хүчингүй болгож, орон сууцны үнийг гаргуулсан. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2021-05-28, **Дугаар**: 210/МА2021/00862 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч Э.Б - **Гомдлолын шалтгаан**: Уг орон сууцыг нэхэмжлэгч өөрийн хөрөнгөөр худалдан аваагүй, харин Б.Ч-ийн мөнгөөр бий болсон тул шийдвэрийг эс зөвшөөрөх. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Нэхэмжлэгчийн бэлэглэлийн гэрээг хүчингүй болгох үндэслэл нь үнэн зөв, бодит байдалд нийцсэн эсэх нь эргэлзээтэй байна. - Б.Ч, Э.Б нар гэр бүл болсон бөгөөд 2011-2017 онуудад 3 хүүхэдтэй болж, гэрлэлтээ цуцлуулаагүй хамтран амьдарч байна. - Орон сууц нь зохигчдын хооронд 3 удаагийн бэлэглэлийн гэрээгээр харилцан шилжсэн. - Хариуцагч Б.Ч, Э.Б нар 2019 оны 12 дугаар сарын 30-ны өдөр гэрлэлт цуцлах нэхэмжлэлээ татан авсан нь орон сууц шилжсэн цаг хугацаатай давхцаж байна. - Нэхэмжлэгч И.Ж нь Б.Ч-ийн гэр бүлийн гишүүн мөн эсэх, маргаан бүхий орон сууц гэр бүлийн хамтран өмчлөх дундын эд хөрөнгөд хамаарах эсэх нь тодорхойгүй байна. - Гэр бүлийн тухай хуулийн 3.1.4-т заасан "гэр бүлийн гишүүн"-ийн тодорхойлолтод И.Ж хамаарах эсэхийг тодруулах шаардлагатай. - Иргэний хуулийн 129.4-т заасан гэр бүлийн гишүүнд ногдох эд хөрөнгийн хэсгийг тодорхойлохдоо хөдөлмөрийн оролцоо, хөрөнгийн хэмжээг харгалзах зохицуулалттай тул нэхэмжлэгчийн статусыг тодруулах зайлшгүй шаардлагатай. - Дээрх ажиллагааг давж заалдах шатны шүүх нөхөн гүйцэтгэж, хэрэгт авагдсан баримтын хүрээнд шийдвэрлэх боломжгүй байна.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Д.А, Т.А нар нь хамаатан Ү.Г-ийн хүсэлтээр орон сууцаа түүнд бэлэглэлийн гэрээгээр шилжүүлж, Ү.Г нь уг байрыг барьцаалан банкнаас зээл авсан. Нэхэмжлэгч нар нь бэлэглэлийн гэрээг дүр үзүүлсэн хэлцэл гэж үзэн хүчин төгөлдөр бусд тооцуулахыг шаардсан. - **Нэхэмжлэгч**: Д.А, Т.А нар нь орон сууц бэлэглэлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бус байх хэлцэлд тооцуулж, орон сууцыг барьцаанаас чөлөөлөн буцаан шилжүүлэхийг шаардсан. - **Хариуцагч**: Ү.Г нь нэхэмжлэгч нар өөрсдөө өндөр хүүтэй зээлээ төлж чадахгүйд хүрч байраа хураалгахгүйн тулд банкнаас бага хүүтэй зээл авахад туслахыг хүссэн тул зээл авч, зээлээ хувааж төлөхөөр тохирсон боловч нэхэмжлэгч нар төлбөр хийгээгүй гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-04-19, **Дугаар**: 102/ШШ2019/01116 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэгч нарын нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 56.1.2-т заасан үндэслэлгүй. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2019-07-02, **Дугаар**: 210/МА2019/00969 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч нарын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Бэлэглэлийн гэрээг дүр үзүүлсэн хэлцэл гэдгийг талууд хүлээн зөвшөөрч байхад нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон нь үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хянан шийдвэрлүүлэхээр мөн шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 116.2-т заасан хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий болж чадаагүй. - Нэхэмжлэлийн шаардлага, үндэслэл тодорхойгүй байхад шүүхээс тодруулах ажиллагаа явуулаагүй. - Талуудын хооронд байгуулсан бэлэглэлийн гэрээ нь өөр хэлцлийг халхавчлах зорилгоор байгуулагдсан эсэх, эсхүл бэлэг хүлээн авагч нь бэлэглэгчийг ноцтой гомдоосон үйлдэл, нөхцөл байдал байгаа эсэх талаар тодруулах, мэтгэлцүүлэх шаардлагатай байсан. - Маргаан бүхий орон сууцны барьцаалагч "Хаан банк" ХХК-ийн эрх ашиг хөндөгдөж болзошгүй нөхцөл байдлын талаар тодруулалгүй хэргийг шийдвэрлэсэн нь учир дутагдадалтай. - Хэргийн нөхцөл байдал бүрэн тогтоогдоогүй байхад давж заалдах шатны шүүхээс хэргийг эцэслэн шийдвэрлэх, нөхөн дүгнэх залруулах боломжгүй. - Нэхэмжлэлийн шаардлага, үндэслэлийг тодруулаагүй нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 168.1.1-д заасан хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн зөрчилд хамаарна.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Г.Ганчимэг нь А.Тунгалагаас зээлсэн мөнгөө төлөх зорилгоор үл хөдлөх хөрөнгөө бэлэглэлийн гэрээгээр шилжүүлсэн боловч А.Тунгалаг нь уг хөрөнгийг Б.Дашцэрэнд худалдсан. Г.Ганчимэг нь эдгээр гэрээг хүчин төгөлдөр бус хэлцэлд тооцуулах нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Г.Ганчимэг - Бэлэглэлийн болон худалдах-худалдан авах гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах. Учир нь бэлэглэлийн гэрээг дүр эсгэж хийсэн, харин худалдах-худалдан авах гэрээг Б.Дашцэрэн нь маргаантай хөрөнгийг мэдсээр байж авсан. - **Хариуцагч**: А.Тунгалаг - Г.Ганчимэг зээлээ бүрэн төлөөгүй тул үл хөдлөх хөрөнгийг шилжүүлсэн нь үндэслэлтэй. Сөрөг нэхэмжлэлээр зээлийн үүрэгт 638,357,542 төгрөг гаргуулах. Б.Дашцэрэн - Үл хөдлөх хөрөнгийг хууль ёсны дагуу худалдаж авсан тул нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй. Сөрөг нэхэмжлэлээр Г.Ганчимэгээс байрыг чөлөөлүүлэх. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-01-13, **Дугаар**: 101/ШШ2020/00226 - **Шийдвэр**: Бэлэглэлийн болон худалдах-худалдан авах гэрээнүүдийг хүчин төгөлдөр бусд тооцож, үл хөдлөх хөрөнгийг Г.Ганчимэгийн нэр дээр бүртгэхийг даалгасан. Г.Ганчимэгээс 330,288,505 төгрөгийг гаргуулж А.Тунгалагт олгож, Б.Дашцэрэнгийн сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 56.1.2, 56.1.10, 56.5, 281.1, 219.1, 227.3, 106.1, 65.1.11, 117.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-03-18, **Дугаар**: 210/МА2020/00559 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль бус, үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн 1, 2, 3, 4, 5 дахь заалтуудыг өөрчилж, Г.Ганчимэгийн нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож, А.Тунгалагт олгох мөнгөн дүнг 245,218,150 төгрөг болгон, Б.Дашцэрэнгийн сөрөг нэхэмжлэлийг хангаж, Г.Ганчимэгээс үл хөдлөх хөрөнгийг чөлөөлүүлэхээр шийдвэрлэсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 56.1.2, 56.1.10, 56.5-д заасан үндэслэл тогтоогдохгүй. Иргэний хуулийн 281.1, 106.1. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-07-06, **Дугаар**: 210/МА2020/00559 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч К.Отгонцэцэг, өмгөөлөгч А.Батбаатар - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хэргийн үйл баримтыг буруу тогтоож, хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Хоёр шатны шүүх хэргийн үйл баримт, бодит байдлыг бүрэн тогтоогоогүй, зохигчийн хоорондох эрх зүйн маргаанд хэрэглэвэл зохих хуулийг зөв тайлбарлан хэрэглээгүй. - Г.Ганчимэгийн бичсэн гэх 2017-02-06-ны өдрийн тодорхойлолтыг бусад нотлох баримттай харьцуулан үнэлээгүй, зээлийн хүү, үндсэн зээлд төлсөн хэмжээг тодруулаагүй. - А.Тунгалаг Г.Ганчимэгийн компанийн зээлийн дансанд мөнгө шилжүүлж, үл хөдлөх хөрөнгийг барьцаанаас чөлөөлсөн нөхцөл байдал, бэлэглэлийн гэрээний зорилгыг хууль зүйн хувьд тодорхойлоогүй. - Г.Ганчимэг үл хөдлөх хөрөнгийг эзэмшиж байгаа, зардал төлж байгаа зэрэг үйл баримтад дүгнэлт хийгээгүй. - Маргаан бүхий үл хөдлөх хөрөнгийн үнийн зөрүүг (100,000,000 төгрөгөөр авч, 206,000,000 төгрөгөөр худалдсан) тодруулж, зах зээлийн үнийг бодитой тогтоогоогүй. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.1, 40.2, 115.2, 116.3, 166.4-т заасан журмыг бүрэн хэрэгжүүлээгүй. - Иргэний хуулийн 56, 90, 93, 101, 106 дугаар зүйлүүдийн холбогдох зохицуулалтыг зөв тайлбарлан хэрэглэх шаардлагатай.