Тогтоол №20786

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Даатгуулагч Э.Сайханзул зам тээврийн ослоор нас барсан тул Мандал Даатгал ХХК түүний орон сууцны зээлийн үлдэгдлийг Голомт банкинд төлсөн. Улмаар гэм буруутай И.Нэргүйгээс төлсөн төлбөрийг гаргуулахаар нэхэмжилжээ. - **Нэхэмжлэгч**: Мандал даатгал ХХК нь И.Нэргүй Замын хөдөлгөөний дүрмийг зөрчсөний улмаас Э.Сайханзулын амь насыг хохироосон тул Иргэний хуулийн 443.7, 499.1, 513.1, 513.2-т заасны дагуу 39,997,139.94 төгрөгийг гэм хорын хохиролд гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: И.Нэргүй нь Э.Сайханзулын эхнэр А.Гэрэлцэцэгт 26,000,000 төгрөгийг хохиролд төлсөн, даатгалын гэрээнд Э.Сайханзулын гарын үсэг байхгүй, даатгалын төлбөр шилжүүлсэн данс нь зээлдэгчийнх биш гэж нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрчээ. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-02-15, **Дугаар**: 165 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 443.7, 499.1, 513.1, 513.2-т заасан үндэслэл тогтоогдохгүй байна. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-07-04, **Дугаар**: 17 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, И.Нэргүйгээс 19,998,569.97 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 499.1, 513.1-т зааснаар хариуцагч гэм хор учруулсан. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2021-01-21, **Дугаар**: 001/ХТ2021/00071 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хэрэгт цугларсан нотлох баримтыг шударга үнэнээр судлаагүй, хүчин төгөлдөр бус гэрээг үндэслэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй. И.Нэргүйг гэм буруутай эсэхийг шийдвэрлэсэн шүүхийн тогтоол хэрэгт авагдаагүй байхад Иргэний хуулийн 443, 497, 499, 513 дугаар зүйлийг хэрэглэсэн нь буруу. - Даатгалын гэрээгээр даатгагч, даатгуулагчийн үүргийг Иргэний хуулийн 431.3, 42.2, 433, Даатгалын тухай хуулийн 9.1.5, 8.4.2-т заасныг хэрэглэж шийдвэрлэх боломжгүй байна. - Нэхэмжлэгч Э.Сайханзулыг даатгуулагч гэж тодорхойлсон ч даатгалын нөхөн төлбөрийг зээлдүүлэгч Голомт банкинд шилжүүлсэн, гэтэл Э.Сайханзулын эхнэр А.Гэрэлцэцэг даатгалын компанид гэнэтийн ослын нөхөн төлбөрийн тухай өргөдөл гаргасныг нэхэмжлэгч Даатгалын тухай хуулийн 9.1.9-д зааснаар хэрхэн шийдвэрлэсэн нь тодорхойгүй байна. - Эдгээр нь хэргийг эцэслэн шийдвэрлэх боломжгүй нөхцөл байдал үүсгэсэн тул хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаав.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь зам тээврийн осол, авто машины эвдрэл, засвар, сэлбэг, бусад зардлаар учирсан хохирлыг гаргуулахаар нэхэмжилсэн. Хариуцагч нь замын хөдөлгөөний дүрэм зөрчөөгүй, өөрийн буруутай үйлдлээс осол гараагүй гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас нэхэмжлэгчийн нэхэмжилсний зарим хэсгийг гаргуулж өгсөн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль ёсны болон үндэслэл бүхий байх шаардлага хангаагүй гэж гомдол гаргасан. Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүх нь хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг ноцтой зөрчсөн тул шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх нь нэхэмжлэлийн шаардлагын зарим хэсгийг хангасан боловч тогтоол бус, шүүгчийн захирамж гаргах ёстой байсан нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн холбогдох зүйл заалтыг ноцтой зөрчсөн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Авто тээврийн хэрэгслийн даатгалын гэрээний дагуу учирсан хохирлыг хариуцагчдаас гаргуулах тухай нэхэмжлэл. Нэхэмжлэгч нь осол хэргийн улмаас даатгуулагчид төлсөн хохирлыг буруутай этгээдээс шаардах эрх шилжүүлэн авсан гэж үзсэн. Хариуцагч нар хэргийн хариуцлагыг хуваалцсан эсэх, учруулсан хохирлын хэмжээ, харилцан тохиролцоо хийсэн эсэх талаар маргасан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийг хангаж, хариуцагч Б.Э-аас хохирлын мөнгийг гаргуулж, хариуцагч Д.С-д холбогдох хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтыг үндэсэл болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хянан шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. Нэхэмжлэлийн шаардлага, үндэслэлийг тодруулаагүй, хууль хэрэглээнд алдаа гаргасан гэж үзсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлага, үндэслэлийг тодруулах шаардлагатай гэж үзсэн. Даатгалын компани нь даатгуулагчид төлсөн нөхөн төлбөрийг буруутай этгээдээс шаардах эрхтэй эсэх, мөн гэрээний үүргийг зөрчсөнтэй холбоотой хохирлыг шаардаж буй эсэх нь тодорхойгүй байсан. Иймд хэргийг дахин хянан шийдвэрлүүлэхээр буцаасан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Зам тээврийн ослын улмаас тээврийн хэрэгсэлд учирсан хохирол гаргуулах тухай үндсэн болон сөрөг нэхэмжлэлтэй хэрэг. - **Нэхэмжлэгч**: Б.Э- нь Д.Н-гийн буруугаас болж түүний машинд 4,608,000 төгрөгийн хохирол учирсан тул уг мөнгийг гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: Д.Н- нь Б.Э-г замын хөдөлгөөний дүрэм зөрчиж, хурд хэтрүүлснээс осол гарсан тул өөрийн машинд учирсан 3,985,000 төгрөгийн хохирлыг гаргуулахаар сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-01-23, **Дугаар**: 147/ШШ2019/00056 - **Шийдвэр**: Д.Н-гоос 3,686,400 төгрөгийг гаргуулж Б.Э-д олгож, нэхэмжлэлийн үлдсэн хэсэг болон сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Д.Н- хурд тохируулаагүйгээс осол гарсан боловч нэхэмжлэгчийн үйлдлээс хохирлын хэмжээ нэмэгдсэн тул 20%-р бууруулсан. Хариуцагч сөрөг нэхэмжлэл гаргах эрхгүй. (Иргэний хуулийн 497.1, 499.3, 510.1, 514.1) ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-03-29, **Дугаар**: 122/М/2019/0004 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Нэхэмжлэгч замын хөдөлгөөний дүрэм зөрчөөгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, хариуцагчаас 4,608,000 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Нэхэмжлэгч замын хөдөлгөөний дүрэм зөрчөөгүй. (Иргэний хуулийн 497.1, 499.3, 510.1) ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2019-06-21, **Дугаар**: 210/МА2019/00732 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Магадлал нь ИХШХШТХ-ийн 172.1, 172.2-т заасныг зөрчсөн, итгэмжлэлийн хугацаа дууссан гомдлыг хүлээн авсан, бодит хохирлыг тогтоох боломжгүй байсныг анхаараагүй, сөрөг нэхэмжлэл гаргах эрхгүй гэж үзсэн нь буруу. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Шүүх хариуцагчийн гэрч асуулгах, машины эвдэрсэн эд ангийн үнэлгээг дахин хийлгэх хүсэлтийг хангаагүй нь ИХШХШТХ-ийн 38.6-д нийцээгүй, давж заалдах шатны шүүх мөн хуулийн 168.1.7-г зөрчсөн. - Нэхэмжлэгчийн мэдүүлэгт дурдагдсан эвдрэлээс "Автомашины техникийн үнэлгээний тайлан"-д заасан эд ангийг засварлах шаардлагатай болсон нь болон үнэлгээний хэмжээнд нэхэмжлэлийг хангасан үндэслэл тодорхойгүй байна. - Осол болсон газар үзлэг хийсэн тэмдэглэлд "зураг авсан" гэсэн боловч хэрэгт буй фото зураг мөн эсэх нь тодорхойгүй, техникийн шинжээчийн дүгнэлтийг хариуцагчид танилцуулсан баримтгүй байна. - Шүүх сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлага тодорхой бус байхад энэ талаар тайлбар авалгүй хэрэгсэхгүй болгосон нь ИХШХШТХ-ийн 73, 65, 115.2-д нийцээгүй. - Хариуцагч нь автомашинд учирсан хохирлыг бусдад төлж барагдуулаад уг мөнгөө нэхэмжлэгчээс шаардсан эсхүл уг машины өмчлөгчийг төлөөлж сөрөг нэхэмжлэл гаргасан эсэх нь тодорхойгүй байна.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэг автомашины жолооч нөгөө машиныг мөргөж эд хөрөнгөд нь хохирол учруулсан нэхэмжлэл гаргасан. Нэхэмжлэгч зам тээврийн ослын улмаас учирсан хохирлыг барагдуулахыг шаардсан. Хариуцагч осол өөрөө буруутай биш, бусад нотлох баримт хангалтгүй гэж үзсэн. АНХАН ШАТ: Шүүх Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтыг үндэслэн хариуцагчаас нэхэмжлэгчийн эд хөрөнгөд учруулсан хохирол болон бусад зардлыг гаргуулж өгөхөөр шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, хэргийг бодит байдлыг тогтоохгүй, нотлох баримтыг бүрэн үнэлэлгүй шийдвэрлэсэн, мөн хэргийн оролцогчийн эрхийг хангаагүй гэж гомдол гаргасан. Өөрийн бурууг нотлох баримт, гэрч, камерын бичлэгийг хэрэгт аваагүй, хуурамч дүгнэлт гаргасан гэж үзсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүх нь хэргийн бодит байдлыг тогтоогоогүй, гэрч, камерын бичлэг зэрэг чухал нотлох баримтыг хангалтгүй үнэлсэн, хэргийн оролцогчдын эрхийг бүрэн хангалгүй, талуудын тэгш эрхтэйгээр нотлох баримтаа бүрдүүлэх, мэтгэлзэх зарчмыг хангаагүй гэж үзсэн. Иймд анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан.