Тогтоол №20775

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь өөрийн эцгийн орон сууцыг өмчлөх эрхийг сэргээлгэх, байр хувьчлах тухай эрхийн акт гаргах, бусдад холбогдох тогтоол, бүртгэлийг хүчингүй болгуулах шаардлага гаргасан. Хариуцагч хөөн хэлэлцэх хугацаа өнгөрсөн, үндэслэлгүй гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж, бусдад холбогдох эрхийн бичиг, тогтоол, бүртгэлийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэгчийн нэр дээр эрхийн бичиг олгох, хувьчлах эрхийн акт гаргах, бүртгэхийг даалгасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч шүүхийн шийдвэрийг үндэслэлгүй, нэхэмжлэгчийн эрх ашиг хөндөгдөөгүй, хөөн хэлэлцэх хугацаа хэтэрсэн гэж гомдол гаргасан. Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, гомдлыг хангахгүй орхисон. ҮНДЭСЛЭЛ: Нэхэмжлэгчийн эцэг нь орон сууцыг хувьчилж авсан боловч эрхийн бичиг аваагүй, улмаар нэхэмжлэгч нь хууль ёсны өвлөгч болох тул эрх нь хөндөгдсөн байна. Захиргааны байгууллагын үйлдлээр нэхэмжлэгчийн эрх хөндөгдсөн нь хууль бус бөгөөд хөөн хэлэлцэх хугацааг хэтрүүлээгүй гэж үзсэн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Ц.Энхболд нь өөрийн өмчлөлийн орон сууцыг Ц.Энхжаргалын хууль бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэхээр нэхэмжлэл гаргасан. Тус орон сууцанд Ц.Энхболдын эцэг, эх амьдарч байгаад нас барсны дараа Ц.Энхжаргалын хүү Н.Батсайхан эхнэр, хүүхдүүдийн хамт түр амьдарч байгаад Ц.Энхжаргал амьдарч эхэлсэн байна. - **Нэхэмжлэгч**: Ц.Энхболд нь Хан-Уул дүүрэг, 2 дугаар хороо, 19 дүгээр хороолол, 21 дүгээр байр, 87 тоот орон сууцны хууль ёсны өмчлөгч бөгөөд Ц.Энхжаргалын хууль бус эзэмшлээс орон сууцыг чөлөөлүүлэхийг хүссэн. - **Хариуцагч**: Ц.Энхжаргал нь тус орон сууцыг эцэг, эх нь худалдан авч, улмаар хүү Э.Батсайханд шилжүүлсэн, харин Ц.Энхболд зээл авахад баталгаа болгож түр өөрийн нэр дээр шилжүүлж авсан тул өмчлөх эрхтэй гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-09-30, **Дугаар**: 183/ШШ2019/02050 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг хангаж, Ц.Энхжаргалын хууль бус эзэмшлээс орон сууцыг чөлөөлүүлсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 106.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-12-04, **Дугаар**: 2020 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 162.4. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2021-07-22, **Дугаар**: 210/МА2025/00515 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Шийдвэр, магадлал хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй, сөрөг нэхэмжлэлийг үндэслэлгүйгээр хүлээн авахаас татгалзсан, гуравдагч этгээдийг оролцуулаагүй. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Нэхэмжлэгч нь бэлэглэлийн гэрээний үндсэн дээр орон сууцны өмчлөх эрхийг олж авсан нь шүүхийн хүчин төгөлдөр шийдвэр болон өмчлөх эрхийн улсын бүртгэлийн гэрчилгээгээр тогтоогдсон. Энэ нь Иргэний хуулийн 110.1, 183.1-д заасантай нийцнэ. - Хариуцагч Ц.Энхжаргал орон сууцыг хууль ёсоор эзэмшиж байгаа нь тогтоогдоогүй тул Иргэний хуулийн 106.1-д заасныг зөв хэрэглэсэн. - Хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэл нь үндсэн нэхэмжлэлтэй хамт тооцогдохгүй гэж шүүх үзсэн нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 73.2-т нийцсэн. Мөн сөрөг нэхэмжлэл нь бүрдүүлбэр хангаагүй, улсын тэмдэгтийн хураамж төлөөгүй байсан. - Э.Батсайханы бэлэглэлийн гэрээг хүчингүй болгуулах нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон шүүхийн шийдвэр хүчин төгөлдөр болсон тул бэлэглэгчээс эзэмшлийг шаардахгүйгээр гуравдагч этгээдээс шаардаж байгаа нь хууль бус гэх гомдол үндэслэлгүй. - Орон сууцанд Ц.Энхжаргалаас гадна Ц.Энхтуяа оршин суудаг болох нь нотлогдоогүй тул Ц.Энхтуяаг гуравдагч этгээдээр татан оролцуулах хүсэлтийг үндэслэлгүйгээр татгалзсан гэх гомдол хүлээн авах үндэслэлгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь үл хөдлөх хөрөнгийн өмчлөгчөөр тогтоолгох, бусдын эрх зөрчсөн хэлцлүүдийг хүчингүй болгуулах, мөн хөлслөгчийн давуу эрхээр худалдан авах шаардлага гаргасан. Хариуцагч нь нэхэмжлэгчийг орон сууцнаас албадан гаргаж, учирсан хохирлыг гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож, сөрөг нэхэмжлэлийг хангасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхиж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Улсын бүртгэл болон өмчлөх эрхийн гэрчилгээ нь хөрөнгийн хууль ёсны өмчлөгчийг тогтоосон. Иргэний хуулийн дагуу өмчлөгч нь хөрөнгөө захиран зарцуулах эрхтэй. Гэрээний дагуу олон жил эзэмшсэн байдал нь шууд өмчлөх эрх үүсгэхгүй, харин худалдан авах давуу эрхийг олгодог. Хэлцэл хүчингүй болгуулах шаардлага нь нэхэмжлэгчийн эрхийг хэрхэн зөрчсөнийг нотлоогүй тул үндэслэлгүй. Нэхэмжлэгч нь гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэл үндэслэлтэй. Шүүх хуралдааныг мэдэгдсэн боловч оролцоогүй тохиолдолд эзгүйд нь хэргийг хянан шийдвэрлэх боломжтой.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчийг орон сууцнаас албадан чөлөөлж, түрээсийн орлого гаргуулах шаардлага гаргав. Хариуцагч нь орон сууц, газрын өмчлөгчөөр тогтоолгох, гэрчилгээ шилжүүлэх, хувьцааны үнэ болон бэлэглэлийн гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргажээ. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийн дагуу орон сууцыг албадан чөлөөлүүлэх шаардлагыг хангаж, бусад нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгов. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчлөн, орон сууц албадан чөлөөлөх, түрээсийн орлого гаргуулах хэсгийг хангаж, хариуцагчийн орон сууц, газрын өмчлөгчөөр тогтоолгох сөрөг нэхэмжлэлийг тус тусад нь хэлэлцэхээр болгов. ХЯНАЛТЫН ШАТ: Хоёр шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхив. ҮНДЭСЛЭЛ: Нэхэмжлэгч нь улсын бүртгэлд бүртгэгдсэнээр орон сууцны өмчлөгч болох нь тогтоогдсон. Хариуцагч нь тухайн орон сууцыг хууль ёсоор эзэмшиж байгаагаа баримтаар нотлоогүй. Талуудын хооронд худалдах-худалдан авах гэрээний үүрэг үүсээгүй тул орон сууцнаас албадан чөлөөлүүлэх шүүхийн шийдвэр, магадлал хуульд нийцсэн. Хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлүүд нь үндсэн нэхэмжлэлийн шаардлагатай тооцогдох боломжгүй, харилцан адилгүй байх тул хэрэгсэхгүй болгосон нь үндэслэлтэй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь орон сууцыг өмчлөх эрхээ тогтоолгож, хариуцагчийг хууль бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэхийг шаарджээ. Хариуцагч тус орон сууцыг өмнө нь өөр этгээдээс худалдан авсан гэж маргажээ. АНХАН ШАТ: Орон сууцыг нэхэмжлэгчийн өмчлөлд тогтоож, хариуцагчийг хууль бус эзэмшлээс чөлөөлөх шийдвэр гаргажээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь орон сууцыг өмнө нь худалдан авсан, гэрээ хийгээгүй ч төлбөрийг бэлнээр өгсөн, нэхэмжлэгч нь удаан хугацаанд шаардлага гаргаагүй зэргээр гомдол гаргав. Гэвч давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээжээ. ҮНДЭСЛЭЛ: Шүүх нь улсын бүртгэлд бүртгэгдсэн өмчлөх эрхийг үндэс болгон шийдвэр гаргасан. Хариуцагч нь орон сууц худалдан авсан гэдгээ нотлох зохих баримт, гэрээ байхгүй, мөн нэхэмжлэгчийн өмчлөх эрхийг хууль бус гэх үндэслэл хангалтгүй байсан. Худалдан авалт нь өмчлөгчийн зөвшөөрөлгүй хийгдсэн, гэрээ хэлцэл байхгүй нь тогтоогдсон.