Тогтоол №20632

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Б.Ц нь хариуцагч С.Э-тэй 2022.09.09-ний өдөр ажил гүйцэтгэх гэрээ байгуулж, 4 ширхэг карказан гэр бариулахаар тохиролцон, нийт 30,822,000 төгрөгийг ажлын хөлсөнд төлсөн боловч С.Э нь гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул төлсөн мөнгө болон алданги нийт 55,822,000 төгрөг гаргуулахаар нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Ажил гүйцэтгэх гэрээний хөлсөнд төлсөн 30,822,000 төгрөг, алданги 25,000,000 төгрөг, нийт 55,822,000 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулах. - **Хариуцагч**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг эс зөвшөөрч, нэхэмжлэгчийн Б.Н-ээс авсан мөнгөнөөс өөрөө ямар ч мөнгө аваагүй, гэрээний биелэлт, алданги нь үндэслэлгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2023-09-27, **Дугаар**: 183/ШШ2023/02924 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 343.1-д заасан ажил гүйцэтгэх гэрээний үндсэн дээр мөнгө шилжүүлсэн нь тогтоогдоогүй, нэхэмжлэгч нотлох баримтаар нотолж чадаагүй. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2024-01-31, **Дугаар**: 210/МА2024/00246 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч Б.Ц - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн 1 дэх заалтыг өөрчлөн, хариуцагчаас 6,230,000 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, үлдэх 49,592,000 төгрөг гаргуулах хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 205.1-д заасныг баримтлан, талуудын хооронд ажил гүйцэтгэх гэрээ байгуулагдсан, хариуцагч үүргээ биелүүлээгүй тул нэхэмжлэгч гэрээнээс татгалзсан, гэрээ байгуулснаас хойш нэхэмжлэгч 6,230,000 төгрөгийг ажлын хөлсөнд төлсөн. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2024-05-07, **Дугаар**: 001/ИХ2024/00384 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч Б.Ц, Хариуцагч С.Э - **Гомдлолын шалтгаан**: Хоёр шатны шүүхийн шийдвэр, магадлал нь хуулийг зөрүүтэй хэрэглэж, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны ноцтой зөрчил гаргасан. - **Шийдвэр**: Анхан шатны болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг тус тус хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Хоёр шатны шүүх маргааны үйл баримтад зөрүүтэй дүгнэлт хийж, зохигчийн тайлбарын үндэслэл, шалтгаан, тэдгээрийн агуулгыг зөв тодруулаагүй. - Хийвэл зохих эрх зүйн дүгнэлтийг хийж чадаагүй, зарим үйл баримтын талаар мэтгэлцүүлээгүй. - Хэрэглэвэл зохих хуулийг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн гэж үзэх боломжгүй. - Анхан шатны шүүх гэрээний зүйл нь хоорондоо хамааралтай эсэхийг буюу маргааны зүйлийг тодорхойлж чадаагүй. - Давж заалдах шатны шүүх хариуцагчийн татгалзлын үндэслэлд дүгнэлт хийлгүй орхигдуулсан, хэлцлийн хүчин төгөлдөр байдлын талаар буруу дүгнэсэн. - Зохигчийн хооронд дансаар шилжүүлсэн олон гүйлгээнүүдээс түүвэрлэн нийт 6,230,000 төгрөгийг ажлын хөлсөнд төлсөн гэж тооцохдоо бусад гүйлгээг ямар эрх зүйн харилцаанд хамааруулж байгаа үндэслэлээ заагаагүй нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.1, 40.2-т нийцээгүй. - Нэхэмжлэгчийн тайлбар болон хариуцагчийн хүсэлтийг хангаагүй нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.6, 168.1.7-д заасныг зөрчсөн. - Хэрэгт ач холбогдол бүхий нөхцөл байдлыг тодруулаагүй, эрх зүйн асуудал тодорхой бус нөхцөлд маргааны үйл баримт бүрэн тогтоогдоогүй, хууль хэрэглэх үндэслэл бүрдээгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Ажил гүйцэтгэх гэрээний үүрэгт 31,500,000 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэл. АНХАН ШАТ: Ажлын хөлсний үлдэгдлийг гаргуулах тухай нэхэмжлэлийг хангасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүх нотлох баримтыг бүрэн үнэлж дүгнээгүй, ажлын онцлог, гүйцэтгэлийг тогтоож чадаагүй, хууль зүйн үндэслэлгүй шийдвэр гаргасан гэх үндэслэлээр анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгон хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Гүйцэтгэсэн ажлын хэмжээ, түүний үнэлгээ, төлбөр тооцоо нь тодорхой тогтоогдоогүй, талуудын маргаантай байсан тул нэхэмжлэгчийн үйлдсэн ажлын хэмжээнд ногдох төлбөрийг тогтоолгох, гэрээний гүйцэтгэл, санхүүжилттэй холбоотой бичиг баримтыг тогтоох шаардлагатай гэж үзсэн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Д.Э нь Н.М-тэй ажил гүйцэтгэх гэрээ байгуулж, Тариат суманд биеийн тамирын талбай барьсан боловч үүргийн үлдэгдэл төлбөр болох 2,918,000 төгрөгийг аваагүй. - **Нэхэмжлэгч**: Д.Э, ажил гүйцэтгэх гэрээний үүрэгт 2,918,000 төгрөг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Н.М, нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй, учир нь гэрээ байгуулагдаагүй, хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан, өөрөө хариуцагч биш. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2017-11-16, **Дугаар**: 129/ШШ2017/00573 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэгч Д.Эын нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 343.1, 346.1, 243.1, 75.2.1-д зааснаар ажил гүйцэтгэх гэрээний хөлс тохиролцсон нь нотлогдоогүй, дүнзний үнийг нэхэмжлэх үндэслэлгүй. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2017-12-25, **Дугаар**: 210/МА2017/00573 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нотлох баримтыг дутуу үнэлж, гэрээний үнэ хөлсийг тогтоохгүйгээр нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх маргааны зүйл болох сагсан бөмбөгийн гадаа талбайг хэзээ ашиглалтад оруулсан, сумын комисс хэзээ хүлээж авсан талаарх зөрүүтэй мэдүүлгийг анхаараагүй, энэ талаарх баримтыг хэрэгт авагдаагүй байхад шийдвэрлэсэн. - Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгчийн "Тариат сумын Засаг даргын Тамгын газраас биеийн тамирын талбайг хүлээн авсан комиссын актыг шүүхийн журмаар гаргуулан авах" хүсэлтийг шүүх хангахаас татгалзсан нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.6-д заасан нотлох баримт бүрдүүлэх үүргийг зөрчсөн. - Ажлын үр дүнг хэзээ хүлээлгэн өгсөн нь тодорхойгүй байхад Иргэний хуулийн 346.1-д заасан ажлын хөлс төлөх хугацааг тогтоох боломжгүй бөгөөд хөөн хэлэлцэх хугацааг тоолох үндэслэл бүрэн тогтоогдоогүй. - Нэхэмжлэгчийн А.Баясгалангаас гэрчийн мэдүүлэг авахуулах хүсэлтийг шүүх хүлээн авахаас татгалзсан нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 25.1.3-д заасан хэргийн оролцогчийн эрхийг зөрчсөн. - Хэргийн нөхцөл байдал бүрэн тогтоогдоогүй тул давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаах нь зүйтэй гэж дүгнэсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Гэрээний дагуу өрөмдлөгийн ажил гүйцэтгэсэн эсэх, төлбөр хийх эсэх талаархи нэхэмжлэгч болон хариуцагчийн маргаан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож, хариуцагч тал гэрээний урьдчилгаа төлбөрөө буцаан шаардах эрхтэй гэж үзэн сөрөг нэхэмжлэлийг хангасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгчийн гомдлоор хэргийг хянан хэлэлцээд, анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, нэхэмжлэлийг хангаж, сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. ҮНДЭСЛЭЛ: Гэрээний дагуу ажил хийсэн эсэх, түүний үр дүн, хүлээн авсан эсэх нь эргэлзээтэй байсан. Талуудын хооронд байгуулсан гэрээний үндсэн ажил гүйцэтгэх үүрэг, хөлс төлөх үүрэг нь тогтоогдсон. Гэтэл ажлын үр дүнг хүлээлгэн өгөөгүй, зарим гэрээний нөхцөлийг биелүүлээгүй гэж үзсэн. Шинжээчийн дүгнэлт болон бусад баримтуудыг харгалзан үзээд, анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь үндэслэл бүхий болон буруу байсан гэж дүгнэв.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч “Д” ХХК-тай 240 м.кв хоёр айлын амины орон сууц барих гэрээ байгуулсан боловч барилгын ажил хугацаандаа дуусаагүй, чанарын шаардлага хангахгүй байсан тул гэрээг цуцалж, илүү төлсөн төлбөр болон хохирлыг нэхэмжилжээ. - **Нэхэмжлэгч**: Д.Н нь “Ажил гүйцэтгэх гэрээ”-г цуцалж, илүү төлсөн 34,409,911 төгрөг, хохирлын 19,785,564 төгрөг, нийт 54,195,475 төгрөгийг “Д” ХХК болон Д.Ц нараас гаргуулах. - **Хариуцагч**: “Д” ХХК нь гэрээний үүргээ зөрчөөгүй, захиалагч төлбөрөө хугацаандаа төлөөгүй тул нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй. Д.Ц нь компанийн ажилтан байсан тул нэхэмжлэлийн шаардлагад хамааралгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-04-23, **Дугаар**: 184/ШШ2018/01006 - **Шийдвэр**: “Д” ХХК-аас 1,826,360 төгрөг гаргуулж, үлдэх 52,369,115 төгрөгийн шаардлага болон Д.Цд холбогдох нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 343.1, 355.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2018-07-06, **Дугаар**: 1583 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг ноцтой зөрчиж, нотлох баримтыг дутуу бүрдүүлсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. - **Үндэслэл**: ИХШХШТХуулийн 167.1.5, 168.1.7. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2018-10-18, **Дугаар**: 00720/2018 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч “Д” ХХК - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн, шинжээчээр томилогдоогүй этгээдийг шинжээч гэж үзэн дүгнэлт гаргасан. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Талууд ажлын гүйцэтгэлийн хэмжээний талаар маргаантай байсан. - Анхан шатны шүүх нэхэмжлэгчийн “Гангар инвест” ХХК-ийн үнэлгээг баримтлаагүй шалтгаанаа заагаагүй нь ИХШХШТХ-ийн 40.1, 40.2, 116.2-т нийцээгүй. - Шүүх “Хөрөнгийн үнэлгээний төв” ХХК-ийн дүгнэлтийг эргэлзээтэй гэж үзсэн атлаа дахин шинжилгээ хийх эсэхийг шийдвэрлээгүй нь ИХШХШТХ-ийн 111.3, 38.6-г зөрчсөн. - Зохигчид гүйцэтгэсэн ажлын өртгийн талаар маргаантай байхад шүүхээс томилсон шинжээчийн дүгнэлт хуульд заасан нотлох баримтын шаардлага хангаагүй. - Шүүх нотлох баримтыг дутуу бүрдүүлсэн гэх үндэслэлээр шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан давж заалдах шатны шүүхийн магадлал ИХШХШТХ-ийн 166.4, 168.1.7-д нийцсэн. - Хэрэгт цугларсан нотлох баримтын хүрээнд дүгнэлт хийж, хэргийг эцэслэн шийдвэрлэх боломжгүй.