Тогтоол №20596

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь орон сууц, газраа хууль бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэх, түрээсийн орлого гаргуулах, хариуцагч нь орон сууц, газрын өмчлөх эрхийг өөртөө тогтоолгох, хэлцлийн үнэд илүү төлсөн мөнгөө буцаан гаргуулах гэсэн нэхэмжлэлтэй. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэгчийн орон сууц, газрыг чөлөөлүүлэх шаардлагыг хангаж, түрээсийн орлого гаргуулах шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. Хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүх хэргийн баримтыг дутуу бүрдүүлж, нэхэмжлэлийн шаардлагын үнийн дүн тодорхой бус байхад хэргийг хянан шийдвэрлэсэн гэж үзэж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Талуудын маргааны зүйл болох орон сууцны үнэ тодорхой бус, энэ нь нэхэмжлэлийн үнийн дүнг тодорхойлоход чухал ач холбодолтой. Улсын тэмдэгтийн хураамжийг зохистой төлсөн эсэх нь тодорхой бус. Мөн талуудын хооронд хэлцэл хийгдсэн эсэх, орон сууцны үнэ ханш ямар байсан нь хэргийг эцэслэн шийдвэрлэхэд чухал ач холбодолтой бөгөөд анхан шатны шүүх энэ талаар зохигчдыг бүрэн мэтгэлцүүлээгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчийг орон сууц болон газраа чөлөөлж, учирсан хохирлыг барагдуулахаар шаарджээ. Хариуцагч нь орон сууц, газрыг өөрийн болгох, өмчлөх эрхийн гэрчилгээг шилжүүлэхийг шаардсан сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийг хангаж, сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгожээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүх нь хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад журмыг зөрчсөн, хариуцагчийн эрх зүйн туслалцаа авах эрхийг хангаагүй, нотлох баримт бүрдүүлэх ажиллагааг дутуу хийсэн гэж үзэн анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаажээ. ҮНДЭСЛЭЛ: Шүүх нь өмгөөлөгчийн шүүх хуралдаан давхцсан тухай хүсэлтийг үндэслэлгүй хэмээн үзэж хангахаас татгалзсан нь үндэслэлгүй байна. Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад хариуцагчийн гаргасан нотлох баримт гаргуулах хүсэлтүүдийг хангаагүй нь шүүхэд нотлох баримт бүрдүүлэх ажиллагааг дутуу хийсэн гэж үзэхэд хүргэсэн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч нар өөрсдийн өмчлөлийн орон сууцыг хариуцагчийн хууль бус эзэмшлээс гаргуулахыг шаардсан. Хариуцагч орон сууцыг худалдан авсан тул өмчлөгчөөр тогтоолгох сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Д.М-гийн эрх залгамжлагч, М.Б-, М.Г- нар нь 28 мкв талбай бүхий 2 өрөө орон сууцыг хамтран өмчилдөг бөгөөд хариуцагч Ж.Ц- хууль бусаар эзэмшиж байгаа тул орон сууц болон улсын бүртгэлийн гэрчилгээг гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: Ж.Ц- нь 1999 онд орон сууцыг 480,000 төгрөгөөр худалдан авч, улсын бүртгэлийн гэрчилгээг авсан ч, нэхэмжлэгч тал өмчлөх эрхийг шилжүүлж өгөөгүй тул өмчлөгчөөр тогтоолгохыг хүссэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2017-12-05, **Дугаар**: 103/ШШ2017/00498 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг хангаж, орон сууцыг Ж.Ц-ын хууль бус эзэмшлээс чөлөөлж, өмчлөх эрхийн гэрчилгээг гаргуулан, Ж.Ц-ыг орон сууцнаас албадан гаргаж, сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 154.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2018-01-12, **Дугаар**: 180 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн заалтуудыг өөрчлөн найруулж, бусад хэсгийг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 106.1, 110.1. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2018-03-29, **Дугаар**: 00234 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч Ж.Ц- - **Гомдлолын шалтгаан**: Хоёр шатны шүүх талуудын хооронд үүссэн гэрээ, хэлцлийн харилцааг тодруулалгүй, нотлох баримтуудыг дутуу үнэлсэн, шүүх хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хянан хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан болон давж заалдах шатны шүүх маргааны зүйлийг зөв тодорхойлж чадаагүй. - Нэхэмжлэл гаргаж буй этгээдүүдийн эрх зүйн байдал, маргааны зүйл болж буй орон сууцыг өмчлөх эрхийн асуудал тодорхой бус байна. - Орон сууцыг хувьчилж авсан өмчлөгчдийн тоо, бүртгэл зөрүүтэй байгаа нь өмчлөгч хэн болохыг тодорхойгүй болгосон. - Хэрэгт Ц.Хандсүрэн, Г.Нямцогт нар орон сууц өмчлөх эрхээс татгалзсан, тэдгээрийг өмчлөгчдийн тооноос хассан гэх баримт байхгүй. - 2004 оны бэлэглэлийн гэрээг нотариатаар гэрчлүүлсэн боловч улсын бүртгэлд бүртгүүлээгүй нь хүчин төгөлдөр болоогүй ч, талуудын хүсэл зоригийн илэрхийллийн талаар шүүх дүгнээгүй. - Нэхэмжлэгч нарын орон сууцыг хөлслүүлсэн, хариуцагчийн худалдан авсан гэх тайлбарыг нотлох баримтын хэмжээнд эрх зүйн үүднээс эцэслэн дүгнэх, талуудын хооронд ямар төрлийн гэрээ байгуулагдсаныг тодорхойлох боломжгүй. - Иргэний хуулийн 106.1-д зааснаар өмчлөгч өөрийн эд хөрөнгийг бусдын хууль бус эзэмшлээс шаардах эрхтэй боловч, нэхэмжлэгч нарын өмчлөх эрх тодорхой бус, хариуцагчийн эзэмшил хууль бус болох нь хангалттай тогтоогдоогүй. - Шүүх Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 63.1.2, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7.1.1-д заасан журмыг анхаарах ёстой. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх ажиллагааны ноцтой алдаа гарсан, шүүх хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагч нарыг өөрийн өмчлөлийн орон сууц, авто зогсоолоос албадан нүүлгэн гаргах, эзэмшлээс чөлөөлүүлэхээр шаардсан. Хариуцагч нар нь тухайн хөрөнгүүдийг хууль ёсны дагуу худалдан авсан, эзэмшиж байгаа гэж маргасан. Нийтлэг асуудал нь О.Намнандоржтой холбоотой хөрөнгө шилжүүлэлт, гэрээ байгуулалт байв. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож, хариуцагч нарыг орон сууцнаас албадан нүүлгэх, эзэмшлээс чөлөөлүүлэх тухай шаардлагыг хангаагүй. Сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчигдсөн, талуудын мэтгэлцэх эрх хязгаарлагдсан, хэргийн нөхцөл байдал тодорхой бус гэж үзсэн. ХЯНАЛТЫН ШАТ: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахаас татгалзсан. Анхан шатны шүүх нотлох баримтыг дутуу бүрдүүлж, гэрчийн мэдүүлэг аваагүй зөрчил гаргасныг тогтоосон. ҮНДЭСЛЭЛ: Өмчлөх эрх болон эзэмших эрх хэрхэн үүссэн болохыг тодорхой тогтоох шаардлагатай. Хэрэгт авагдсан баримтаар О.Намнандоржтой холбоотой эд хөрөнгийн өмчлөх эрхийн маргаан тогтоогдсон. Анхан шатны шүүх гэрчийн мэдүүлэг аваагүй нь нотлох баримт бүрдүүлэх ажиллагааг дутуу гүйцэтгэсэн гэж үзсэн. Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал хууль зүйн үндэслэлтэй гэж дүгнэсэн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч нь өөрийн өмчлөлийн орон сууцыг хариуцагч нар хууль бусаар эзэмшиж байгаа тул чөлөөлүүлэхийг шаардсан. - **Нэхэмжлэгч**: Хууль бус эзэмшлээс орон сууц чөлөөлүүлэх. - **Хариуцагч**: Тус орон сууц нь гэр бүлийн дундын өмч бөгөөд орон сууцыг шилжүүлснийг мэдээгүй тул хүлээн зөвшөөрөхгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-12-25, **Дугаар**: 183/ШШ2019/00044 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг хангаж, орон сууцыг хариуцагч нарын хууль бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэх. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 106.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-07-31, **Дугаар**: 1426 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчсөн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 167.1.5, 168.1.1. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2019-11-04, **Дугаар**: 00044/216 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх нотлох баримтыг буруу үнэлж, хэргийг буцаасан нь үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүх хэрэгт авагдсан Хан-Уул дүүргийн 1 дүгээр хорооны Засаг даргын хоёр өөр агуулгатай тодорхойлолтыг анхаарч шалгаагүй, мөн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолын эцэслэгдсэн эсэх нь тодорхойгүй байхад шийдвэрийн үндэслэл болгосон нь буруу гэж үзсэн. - Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлд заасан хариуцагчид маргаан бүхий орон сууцанд амьдарч байгаа эсэхийг тодруулах ажиллагаа хийгээгүй, нотлох баримтыг хэрхэн үнэлсэн тухайгаа шийдвэрт заагаагүй нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 28, 116.2-т нийцээгүй. - Нэхэмжлэл нь маргаж буй орон сууцанд амьдарч байгаа хариуцагч нарт холбоотой эсэх нь тодорхойгүй байсан. - Давж заалдах шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчигдсөн гэж үзэн, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 168.1.1-д заалтыг зөрчөөгүй. - Хяналтын шатны шүүх хэрэгт цугларсан баримтын хүрээнд дүгнэлт хийж, хэргийг эцэслэн шийдвэрлэх буюу өөрчлөлт оруулах боломжгүй.