Тогтоол №20214

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Орон сууц хууль бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэх, шударга өмчлөгч болохыг тогтоолгох маргаан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож, хариуцагчийг орон сууцны хууль ёсны өмчлөгчөөр тогтоосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хянуулахаар буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааг хуульд заасан журмаар явуулаагүй, нэхэмжлэгчийн эрхийг зөрчсөн, хэргийн оролцогчдын эрх зүйн байдлыг тодорхойгүй орхисон тул шийдвэр нь хууль ёсны болон үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь өөрийн эзэмшлийн орон сууцыг чөлөөлүүлж, ордер гаргуулахыг шаарджээ. Хариуцагчийн өмчлөлийн улмаас маргаан үүссэн байна. АНХАН ШАТ: Анхан шатны шүүхээс хариуцагчийг тухайн орон сууцны шударга эзэмшигчээр тогтоож, нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгожээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хуулийг буруу хэрэглэсэн, нотлох баримтыг дутуу үнэлсэн гэх үндэслэлээр эсэргүүцжээ. Давж заалдах шатны шүүхээс анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль ёсны бус, үндэслэлгүй гэж үзэн хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан байна. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх нь анхан шатны шүүх хэргийн оролцогчдын эрх зүйн байдлыг тодорхойлоогүй, хариуцагч, бие даасан шаардлага гаргагчийг нэгэн зэрэг оролцуулах хууль зүйн үндэслэлгүй байхад шийдвэр гаргасан, нэхэмжлэлийн шаардлагыг тодруулаагүй, нотлох баримтыг бүхэлд нь үнэлэх бус зөвхөн шинжээчийн дүгнэлтээр хэргийг шийдвэрлэсэн зэрэг хууль хэрэглээний ноцтой зөрчлүүд гарсныг тогтоожээ.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нар нь орон сууцны улсын бүртгэлийг хүчингүй болгуулах шаардлага гаргасан. Хариуцагч болон гуравдагч этгээд нар нь уг бүртгэл хууль ёсны бөгөөд өмчлөх эрх шударгаар олж авсан гэж тайлбарласан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийн шаардлага болох орон сууцны улсын бүртгэлийг хүчингүй болгохыг хангаж шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Гуравдагч этгээд нар нь анхан шатны шүүх нотлох баримтыг дутуу бүрдүүлсэн, хуулийг буруу хэрэглэсэн гэж гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх нь хэргийг шийдвэрлэхэд шаардлагатай нотлох баримтыг дутуу бүрдүүлсэн, Захиргааны хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн холбогдох зүйл заалтыг зөрчсөн гэж үзэн давж заалдах гомдлыг хангаж, шийдвэрийг хүчингүй болгон хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Х.Дулмаа нь өөрийн өмчлөлийн орон сууцыг Ч.Батхуяг, Б.Нийгүүсүрэн, Б.Ганхөлөг нар хууль бусаар эзэмшиж байгаа тул чөлөөлүүлэхийг шаардсан. Хариуцагч нар уг орон сууцыг хууль ёсоор худалдан авсан тул өмчлөгчөөр тогтоолгохоор сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Х.Дулмаа. 2016.03.22-ны өдөр Японы иргэн Нишино Ёошимасагаас 3 өрөө орон сууцыг худалдан авч, өмчлөгчөөр бүртгэгдсэн тул хариуцагч нараас хууль бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэх. - **Хариуцагч**: Ч.Батхуяг, Б.Нийгүүсүрэн, Б.Ганхөлөг. Б.Нийгүүсүрэн нь 2011.10.21-ний өдөр Нишино Ёошимасатай орон сууц худалдах, худалдан авах гэрээ байгуулж, төлбөрийг бүрэн төлсөн тул орон сууцны хууль ёсны өмчлөгчөөр тогтоолгох. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-11-13, **Дугаар**: 183/ШШ2019/02436 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг хангаж, орон сууцыг хууль бус эзэмшлээс чөлөөлүүлэх; сөрөг нэхэмжлэлд холбогдох хэргийг хэрэгсэхгүй болгох. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 106.1-д зааснаар нэхэмжлэгч нь орон сууцны өмчлөгч болох нь тогтоогдсон. Хариуцагч нарт Иргэний хуулийн 89.1, 90.1-д зааснаар хууль ёсоор эзэмшил үүсээгүй. Сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагыг үндсэн нэхэмжлэлтэй харилцан тооцохооргүй тул Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 117.1-ийн дагуу хэрэгсэхгүй болгосон. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-01-17, **Дугаар**: 118 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч Ч.Батхуяг, Б.Нийгүүсүрэн - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглээгүй, хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг ноцтой зөрчсөн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 2 дахь заалтыг өөрчилж, сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагуудыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож, шийдвэрийн бусад хэсгийг хэвээр үлдээх. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 243.1-д заасан үндэслэлгүй тул сөрөг нэхэмжлэлийн шаардлагуудыг хэрэгсэхгүй болгосон. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-05-18, **Дугаар**: 001/ХТ2020/00473 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч Ч.Батхуяг, Б.Нийгүүсүрэн - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглээгүй, хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг ноцтой зөрчсөн. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг тус тус хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаах. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Хоёр шатны шүүх зохигчийн маргаж буй үйл баримтыг үндэслэл бүхий тогтоогоогүй. - Хэрэгт цугларсан нотлох баримтыг тухайн хэрэгт хамааралтай, ач холбогдолтой талаас нь бүрэн гүйцэд үнэлээгүй. - Нэхэмжлэгч Х.Дулмаа нь орон сууцыг Нишино Ёошимасагаас худалдан авч, 2016 онд өмчлөгчөөр бүртгэгдсэн гэж тайлбарласан бол хариуцагч нар 2011 онд худалдан авахаар тохирч, төлбөрийг төлж дуусгасан гэж маргасан. - Зохигч хэн аль нь орон сууцыг худалдах-худалдан авах гэрээний үндсэн дээр өмчлөгч болсон гэж маргаж байгаа тул гэрээ хуулийн дагуу хэрэгжсэн эсэхийг нягтлах шаардлагатай. - Иргэний хуулийн 106.1-д зааснаар өмчлөгч нь хууль ёсны байх, эзэмшил хууль бус болох нь эргэлзээгүй тогтоогдсон байх ёстой. - Маргаантай үйл баримт тогтоогдоогүй байхад шүүх улсын бүртгэл үнэн зөв гэх үндэслэлээр нэхэмжлэлийг хангаж шийдвэрлэсэн нь учир дутагдалтай. - Хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлд хууль зүйн дүгнэлт хийгээгүй. - Шүүхийн шийдвэр, магадлал нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 116.2-т заасан шаардлагыг хангаагүй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Хариуцагч С.Г нар 2001 онд Хэнтий аймгийн Бор-Өндөр сумын 49-06 тоот орон сууцыг хувьчлан авч, улсын бүртгэлд бүртгүүлсэн. Гэвч нэхэмжлэгч Н.Б нар уг орон сууцыг 2010 онд дахин хувьчлан авч, өмчлөх эрхийн гэрчилгээ гаргуулсан байна. Захиргааны хэргийн шүүхээс нэхэмжлэгч нарын 2010 оны бүртгэлийг хүчингүй болгосон тул талууд өмчлөх эрхийн талаар маргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Н.Б нарын 4 хүн. Орон сууцны хууль ёсны өмчлөгчөөр тогтоолгох. - **Хариуцагч**: С.Г нарын 4 хүн. Орон сууцны хууль ёсны өмчлөгч мөн болохыг тогтоолгох сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-11-18, **Дугаар**: 157/ШШ2022/00157 - **Шийдвэр**: Үндсэн нэхэмжлэлийг хангаж, сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн. - **Үндэслэл**: Орон сууц хувьчлах тухай хуулийн 4.1. Хариуцагч С.Г нар Улаанбаатар хотод өөр орон сууц хувьчлан авсан тул Бор-Өндөр сумын орон сууцыг өмчлөх эрхгүй, нэхэмжлэгч нар хуулийн дагуу өмчлөх эрх олж авсан гэж дүгнэсэн. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2023-01-13 (Хүлээн авсан), **Дугаар**: 226/2021/00002/И - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч Г.Э - **Гомдлолын шалтгаан**: Захиргааны хэргийн шүүх нэхэмжлэгч нарын өмчлөх эрхийн бүртгэлийг хүчингүй болгосон байхад иргэний шүүх тэднийг өмчлөгчөөр тогтоосон нь үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож, сөрөг нэхэмжлэлийг хангасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Эд хөрөнгийн эрхийн улсын бүртгэлийн тухай хуулийн 5.1-д зааснаар хариуцагч С.Г нар 2001 онд өмчлөх эрхээ бүртгүүлснээр хууль ёсны өмчлөгч болсон бөгөөд уг бүртгэл хүчин төгөлдөр байна. - Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн 2021-06-16-ны өдрийн 10 дугаар шийдвэрээр нэхэмжлэгч Н.Б нарын нэр дээрх өмчлөх эрхийн бүртгэлийг хүчингүй болгож шийдвэрлэсэн нь тогтоогдсон. - Иргэний хуулийн 110.1-д зааснаар үл хөдлөх эд хөрөнгийн өмчлөх эрх хэлцлийн үндсэн дээр бүртгүүлснээр шинэ өмчлөгчид шилжих бөгөөд хариуцагч нарын өмчлөх эрх дуусгавар болсон гэх үндэслэл тогтоогдоогүй. - Хариуцагч С.Г хожим өөр орон сууц хувьчилж авсан нь түүний 2001 онд үүссэн хууль ёсны өмчлөх эрхийг шууд үгүйсгэх үндэслэл болохгүй. - Анхан шатны шүүх Иргэний хуулийн 106.2-ыг зохигчдын шаардлагад нийцүүлэлгүй буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн байна.