Тогтоол №19494

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Иргэн эрүүл мэндэд нь учруулсан гэм хорын улмаас учирсан зардлыг нэхэмжилсэн. АНХАН ШАТ: Эрүүл мэндэд учирсан гэм хорын хохиролд 6,145,753 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулж, үлдсэн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, нотлох баримтыг буруу үнэлсэн, нэхэмжлэлийн хэмжээнээс хэтэрсэн шийдвэр гаргасан, төлсөн мөнгө болон зарим зардлыг хасч тооцоогүй гэх үндэслэлээр гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Хариуцагч нь бусдын эрүүл мэндэд гэм хор учруулсан нь шүүхийн тогтоолоор тогтоогдсон. Нэхэмжлэгч нь учруулсан гэм хорын улмаас учирсан зардлыг холбогдох баримтаар нотлох үүрэгтэй. Давж заалдах шатны шүүх нэхэмжлэгчийн ажилгүй байсан хугацааны цалингийн зардлыг хөдөлмөрийн хөлсний доод хэмжээгээр тооцож, шатахууны зардлыг зайлшгүй гарах зардалд тооцон анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээжээ.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Ц.Төмөрхуягт гэм хор учруулсны улмаас эрүүл мэндэд нь хүнд хохирол учирсан тул эмчилгээ, сувилгаа, оношилгооны болон бусад зардал, цалингийн зөрүү, олох ёстой байсан орлогыг нэхэмжилжээ. - **Нэхэмжлэгч**: Ц.Төмөрхуягаас гэм хорын хохиролд 81,094,300 төгрөг гаргуулах. Үүнд, эмчилгээ, сувилгаа, оношилгоо, унааны зардал 11,999,000 төгрөг; хөдөлмөрийн чадвараа 90 хувь алдсанаас үүссэн цалингийн зөрүү 18,000,000 төгрөг; хүнсний дэлгүүр ажиллуулж олох ёстой байсан бизнесийн орлого 50,000,000 төгрөг. - **Хариуцагч**: Нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч, өмнөх шүүхийн шийдвэрээр хохирлыг бүрэн барагдуулсан, эмчилгээний зорилго болон зардал тодорхойгүй, өмнө нь татгалзсан нотлох баримтыг дахин гаргасан гэж маргажээ. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-05-15, **Дугаар**: 133/ШШ2020/00360 - **Шийдвэр**: Ц.Төмөрхуягаас эмчилгээний зардалд 2,837,818 төгрөг, замын зардалд 917,600 төгрөг, нийт 3,755,418 төгрөгийг гаргуулж, үлдэх 77,338,882 төгрөгийн нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 497.1, 505.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-07-24, **Дугаар**: 22 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийг бүрэн хангаагүй, хууль буруу хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсэгт өөрчлөлт оруулж, эмчилгээний зардлыг 10,896,900 төгрөг, замын зардлыг 1,193,400 төгрөг, нийт 12,090,300 төгрөг гаргуулж, үлдэх 69,004,000 төгрөгийн нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 497.1, 505.1. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-09-07, **Дугаар**: 210/МА2025/00515 - **Гомдлол гаргагч**: Зохигчид (Нэхэмжлэгч болон Хариуцагч) - **Гомдлолын шалтгаан**: Нэхэмжлэгч Иргэний хуулийн холбогдох заалтуудыг зөрчиж, хууль буруу хэрэглэсэн гэж үзсэн. Хариуцагч өмнөх шийдвэр, магадлалыг бүхэлд нь эс зөвшөөрч, хохирлыг бүрэн барагдуулсан гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, зохигчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүх хэрэгт цугларсан нотлох баримтуудыг тал бүрээс нь үнэлж, үйл баримтын талаар үндэслэл бүхий дүгнэлт хийн, Иргэний хуулийн 497.1, 505.1-д заасан зохицуулалтыг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн. - Нэхэмжлэгчийн эмчилгээ хийлгэсэн байдал нь учирсан гэмтэлтэй хамааралтай болох, гарсан зардлын хэмжээг хэрэгт авагдсан нотлох баримтаар нотлогдсон. - Хариуцагчийн нэхэмжлэгчийн эмчилгээний зорилго, зардал, асран хамгаалагчгүй явсан зэрэг нөхцөл байдал эргэлзээтэй гэх тайлбар нь нотлох баримтаар тогтоогдоогүй. - Өмнөх шүүхийн шийдвэрээр цалингийн зөрүү, олох ёстой байсан орлоготой холбоотой нэхэмжлэлийг хянан шийдвэрлэсэн гэх дүгнэлт нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.1, 40.2-т заасныг зөрчөөгүй. - Иргэний хуулийн 505.2-т заасан хөдөлмөрийн чадвар алдсанаас үүссэн тэтгэврийн зөрүүг нэхэмжлэх эрх нь хэвээр байгаа. - Иймд давж заалдах шатны шүүхийн дүгнэлт нь бодит байдалд нийцсэн бөгөөд анхан шатны шүүхийн шийдвэрт оруулсан өөрчлөлт оновчтой болсон.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Д.Өлзийжаргал нь Ч.Болорчулууны эрүүл мэндэд хүнд хохирол санаатай учруулсны улмаас Ч.Болорчулуун БНСУ-д эмчлүүлж, хөдөлмөрийн чадвар алдсан тул учирсан хохирлыг нэхэмжилжээ. - **Нэхэмжлэгч**: Ч.Болорчулуун Д.Өлзийжаргалаас гэм хорын хохиролд 45,770,649 төгрөг, хөдөлмөрийн чадвар алдсаны төлбөрт сар бүр 813,794 төгрөг гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: Д.Өлзийжаргал нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгохыг хүссэн ба учирсан хохирлыг хангалттай төлсөн, нэхэмжлэгчийн эмчилгээг Монгол Улсад хийх боломжтой байсан, нотлох баримтууд нь эх хувь биш гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2021-02-05, **Дугаар**: 102/ШШ2021/00365 - **Шийдвэр**: Д.Өлзийжаргалаас 45,770,649 төгрөгийг гаргуулж Ч.Болорчулуунд олгож, хөдөлмөрийн чадвар алдсаны төлбөрт сар бүр 813,794 төгрөг гаргуулах хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 497.1, 505.1, 509.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2021-05-19, **Дугаар**: 786 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч, Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Нэхэмжлэгч нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон, хариуцагч шийдвэрийг бүхэлд нь эс зөвшөөрсөн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн 1 дэх заалтыг өөрчилж, Д.Өлзийжаргалаас 43,565,539 төгрөг, сар бүр 813,794 төгрөгийг гаргуулж Ч.Болорчулуунд олгож, үлдэх 2,205,110 төгрөгт холбогдох хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 497.1, 505.1, 507.1, 509.1. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2021-11-09, **Дугаар**: 001/ХЯ2021/01073 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч Д.Өлзийжаргал - **Гомдлолын шалтгаан**: Нэхэмжлэгчийн нотлох баримтууд нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн шаардлага хангаагүй, эмчилгээг Монгол Улсад хийх боломжтой байсан, Иргэний хуулийн 505 дугаар зүйлийг үндэслэн шаардах үндэслэлгүй гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн 786 дугаар магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Д.Өлзийжаргал нь Ч.Болорчулууны эрүүл мэндэд хүнд хохирол санаатай учруулсан нь Эрүүгийн хэргийн анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэрээр тогтоогдсон. Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.4-т зааснаар уг үйл баримтыг дахин нотлохгүй. - Иргэний хуулийн 497.1-д зааснаар бусдын эрүүл мэндэд гэм хор учруулсан этгээд гэм хорыг хариуцан арилгах үүрэгтэй. Нэхэмжлэгчийн эмчилгээний зардал болон бусад хохирол нь хариуцагчийн үйлдсэн гэмтэлтэй шалтгаант холбоотой болох нь тогтоогдсон. - Иргэний хуулийн 505.1-д зааснаар бусдын эрүүл мэндэд гэм хор учруулсан этгээд хохирогчийн хөдөлмөрийн чадвар алдсанаас дутуу авсан цалин хөлс, түүнтэй адилтгах орлого, эмчилгээ, сувилгаа, хиймэл эрхтэн хийлгэх зэрэг зайлшгүй бүх зардлыг төлөх үүрэгтэй. - Нэхэмжлэгчийн БНСУ-д эмчлүүлсэн зардал, онгоцны билет, орчуулгын зардал, авч чадаагүй цалин, цалингийн зөрүү нь гэм хор учирсантай холбоотой гарсан зайлшгүй зардалд хамаарна. - Хариуцагч нэхэмжлэгчийн гадаадад хийлгэсэн эмчилгээг Монгол Улсад хийлгэхэд гарах зардлыг нотолсон баримт ирүүлээгүй тул шүүхээс харьцуулан дүгнэх боломжгүй. - Нэхэмжлэгчийн нотлох баримтууд, түүний дотор гадаад хэл дээрх баримтуудыг албан ёсны орчуулгатай харьцуулан үнэлсэн нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 7.4-т нийцсэн. - Улсын Дээд шүүхийн 2009 оны 15 дугаар тогтоолын 6.1.3-т гэмт хэргийн улмаас эрүүл мэндэд гэм хор учирсан бол Иргэний хуулийн 505, 506 дугаар зүйлүүдэд зааснаар хохирлыг нөхөн төлөхөөр тайлбарласан нь энэ хэрэгт хамаарна. Хариуцагчийн гомдолд дурдсан уг тогтоолын 5.1-д заасан тайлбар энэ маргаанд хамааралгүй. - Хоёр шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааг хуульд заасан журмын дагуу явуулж, нотлох баримтыг тал бүрээс нь бодитойгоор үнэлж, зөв дүгнэлт хийсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэг талын эрүүл мэндэд учирсан хохирлыг нөгөө талаас гаргуулах тухай нэхэмжлэл. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтыг үндэслэн хариуцагчаас нэхэмжлэгчийн эмчилгээний зардлыг гаргуулж, зарим шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь төлбөрийн чадваргүй, учирсан хохирол бодитой бус гэх үндэслэлээр давж заалдсан боловч шүүхээс хэргийг бүхэлд нь хянаад анхан шатны шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Хариуцагчийн гэм буруутай үйлдлээс үүссэн эрүүл мэндийн хохирлыг нөхөн төлөх үүргийн харилцаанд Иргэний хуулийн зохицуулалтыг баримталсан. Гэм хор учруулсан этгээдийн эд хөрөнгийн байдлыг харгалзан хохирлыг бууруулах нөхцөл нь гэм хор учруулагч нь санаатай бус, хөнгөн хохирол учруулсан тохиолдолд хамаарна. Хариуцагч нь өөрийн төлбөрийн чадваргүй байдлаа нотлоогүй бөгөөд гэм буруутай нь тогтоогдсон тул шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй байна.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчийг гэм хор учруулсан хэргээр нэхэмжлэл гаргасан. Хариуцагч нь буруутай үйлдлээ хүлээсэн боловч учирсан хохирлын хэмжээ, эмчилгээний зардлаар маргасан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас тодорхой хэмжээний мөнгө гаргуулж, нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны болон үндэслэл бүхий байх хуулийн шаардлагыг зөрчсөн, хэргийн бодит байдлыг бүрэн тогтоогоогүй, буруу дүгнэлт хийсэн гэж гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх нь анхан шатны шүүх хэргийг хуульд заасан журмын дагуу шийдвэрлэсэн, Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтуудыг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн, шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангасан байна. Шинжээч томилох, түүний дүгнэлтийг үнэлэхдээ хууль зөрчөөгүй, хариуцагчийн давж заалдах гомдлын зарим саналууд үндэслэлгүй гэж үзэж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн.