Тогтоол №7562·Иргэн · Хяналт шат
### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- **Үйл явдал**: С.Баярмагнай нь Ц.Ганбаатартай 2018 оны 09 дүгээр сарын 21-ний өдөр арилжааны гэрээ болон аман гэрээ байгуулж, өөрийн эзэмшлийн эд хөрөнгө, мал ахуй, үр тарианы газрыг Ц.Ганбаатарын өмчлөлийн орон сууц, автомашинтай харилцан солилцжээ. Гэрээний дараа С.Баярмагнай нь өөрийн үлдээсэн эд зүйлс болон Ц.Ганбаатараас авсан автомашины засварын зардал, татвар, малын эм тарианы мөнгө зэргийг шаардсан байна.
- **Нэхэмжлэгч**: С.Баярмагнай нь Ц.Ганбаатарт үлдээсэн 23 төрлийн эд зүйлсийг биет байдлаар, байхгүй 4 төрлийн эд хөрөнгийн үнэ 2,998,000 төгрөг, мөн үл хөдлөх эд хөрөнгийн татвар, кадастр, малын эм тариа, машины торгууль, телевизийн төлбөр нийт 420,000 төгрөгийг гаргуулахыг шаардсан.
- **Хариуцагч**: Ц.Ганбаатар нь нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч, нэхэмжилж буй мал, эд зүйлс нь арилжааны гэрээнд багтсан, зарим нь байхгүй, татвар болон бусад зардлыг төлөх үндэслэлгүй гэж маргасан.
### 🏛️ АНХАН ШАТ
- **Өдөр**: 2019-08-19, **Дугаар**: 151/ШШ2019/00946
- **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон.
- **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 274.1. Нэхэмжлэгчийн улсын тэмдэгтийн хураамжид төлсөн 224,615 төгрөгийг улсын төсвийн орлогод хэвээр үлдээсэн.
### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ
- **Өдөр**: 2019-10-31, **Дугаар**: 223/МА2019/00032
- **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хэргийн оролцогчоос гаргасан нотлох баримтыг тал бүрээс нь бодитойгоор харьцуулан үзсэний үндсэн дээр тухайн хэрэгт хамааралтай, ач холбогдолтой, эргэлзээгүй талаас нь үнэлэх хуульд заасан журмыг зөв хэрэгжүүлээгүй, нэхэмжлэлийн шаардлага, түүний агуулга, үндэслэлийг зөв тодорхойлох ажиллагаа хийхгүйгээр нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож хуулийг буруу хэрэглэсэн.
- **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. Нэхэмжлэгчийн давж заалдах гомдлыг хангасан.
- **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 167.1.5, 168.1.1. Анхан шатны шүүх маргааны эрх зүйн харилцааг зөв тодорхойлж чадаагүй, хэргийн нотлох баримтын хууль зүйн бодит үндэслэл тогтоогдоогүй.
### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ
- **Өдөр**: 2021-05-22, **Дугаар**: 205
- **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хэргийн оролцогчоос гаргасан нотлох баримтыг тал бүрээс нь бодитойгоор харьцуулан үзсэний үндсэн дээр тухайн хэрэгт хамааралтай, ач холбогдолтой, эргэлзээгүй талаас нь үнэлэх хуульд заасан журмыг зөв хэрэгжүүлээгүй, нэхэмжлэлийн шаардлага, түүний агуулга, үндэслэлийг зөв тодорхойлох ажиллагаа хийхгүйгээр нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож хуулийг буруу хэрэглэсэн.
- **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон.
### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- Нэхэмжлэгч нь түр үлдээгээд явсан эд зүйлсээ авна гэсэн үндэслэлээр шаардлага гаргасан нь өмчлөгчийн шаардах эрхийг зохицуулсан Иргэний хуулийн заалтад хамаарах үндэслэлтэй.
- Хэрэв нэхэмжлэгч эд зүйлсээ хариуцагчийн хадгалалт хамгаалалтанд үлдээсэн бол эрх зүйн өөр зохицуулалтыг хэрэглэх ёстой.
- Анхан шатны шүүх талуудын хооронд байгуулагдсан арилжааны гэрээ, уг гэрээний зүйлд нэхэмжилж буй хөрөнгүүд хамаарах эсэх, маллагаа хариуцлагыг хэн хариуцах болсон, өгсөн үхрийн тоонд нэхэмжилж буй үхэр орж тоологдсон эсэх, эдгээр үхэр малын тоо бүртгэлд хэний нэр дээр байгаа зэрэг хэрэгт ач холбогдолтой нөхцөл байдлыг тодруулахгүйгээр шийдвэрлэсэн нь учир дутагдалтай.
- Давж заалдах шатны шүүх хэргийн дээрх нөхцөл байдалд дүгнэлт хийж, нэхэмжлэлийн шаардлага, түүний үндэслэлийг тодруулаагүй, маргаанд хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглээгүй гэх үндэслэлээр шийдвэрийг хүчингүй болгож хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан нь хуулиар олгосон эрх хэмжээнд хамаарч байна.