Тогтоол №18991

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: "И м" ХХК нь Б.Б-тэй байгуулсан барилга угсралтын ажлын гэрээний дагуу үүргээ биелүүлсэн боловч Б.Б нь төлбөрөө төлөөгүй тул үлдэгдэл төлбөр болон алданги нэхэмжилжээ. Хариуцагч Б.Б нь гэрээний үүргийг "И м" ХХК биелүүлээгүй, ажлын чанар муу, зураг төсөл зөрчсөн гэж үзэн гэрээг цуцлах, алданги болон хохирол гаргуулахаар сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: "И м" ХХК, Б.Б-ээс гэрээний үүргийн 1 549 904 110 төгрөг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Б.Б, гэрээг цуцлуулах, "И м" ХХК-аас 1 867 216 091 төгрөг гаргуулах. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-11-29, **Дугаар**: 181/ШШ2018/02482 - **Шийдвэр**: Б.Б-ээс 613 669 871 төгрөг гаргуулж "И м" ХХК-д олгож, нэхэмжлэлийн үлдэх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож, гэрээг цуцалж, "И м" ХХК-аас 184 320 000 төгрөг гаргуулж Б.Б-д олгож, сөрөг шаардлагын үлдэх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 343.1, 352.2.3, 232.6, 227.3. Нэхэмжлэгчийн гүйцэтгэсэн ажлын үр дүнг доголдолтой гэж үзсэн, арматурын чанарыг нотолж чадаагүй, 10 давхрын хучилтыг зураг зөрчиж хийсэн зэргийг үндэслэсэн. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2019-01-02, **Дугаар**: 210/МА2019/00003 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч болон Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны хуулиар тогтоосон журмыг зөрчсөн, нотлох баримтыг буруу үнэлсэн, хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх нэхэмжлэгчийн хийж гүйцэтгэсэн ажлын хэмжээний талаар талууд маргасан байхад маргаагүй гэж дүгнэсэн нь буруу. - Шүүхийн шинжилгээний тухай хуулийн 9.1, 9.3-т заасныг зөрчиж, шүүгчийн захирамжаар томилогдоогүй байгууллага шинжээчийн дүгнэлт гаргасан нь үндэслэлгүй. - Шинжээчийн дүгнэлтэд ажлын гүйцэтгэлийг тооцохдоо ямар аргачлал, баримтыг үндэслэсэн нь тодорхойгүй байхад шүүх үүнийг үндэслэл болгосон. - Магадлашгүй ажлын зардлыг захиалагчтай тохиролцож шийдвэрлээгүй байхад шүүх уг зардлыг захиалагч хариуцахаар шийдвэрлэсэн нь буруу. - Барилгын зургийн зохиогч Ц.Н-ийг гэрчээр асууж мэдүүлэг авах нь маргаж буй үйл баримтыг тогтооход ач холбогдолтой байхад шүүх гэрчээр асуугаагүй нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.6-д заасныг зөрчсөн. - Дээрх зөрчлүүдийг давж заалдах шатны шүүх залруулах боломжгүй тул хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаах нь зүйтэй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Ажил гүйцэтгэх гэрээний үүрэгт 31,500,000 төгрөг гаргуулах тухай нэхэмжлэл. АНХАН ШАТ: Ажлын хөлсний үлдэгдлийг гаргуулах тухай нэхэмжлэлийг хангасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүх нотлох баримтыг бүрэн үнэлж дүгнээгүй, ажлын онцлог, гүйцэтгэлийг тогтоож чадаагүй, хууль зүйн үндэслэлгүй шийдвэр гаргасан гэх үндэслэлээр анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгон хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Гүйцэтгэсэн ажлын хэмжээ, түүний үнэлгээ, төлбөр тооцоо нь тодорхой тогтоогдоогүй, талуудын маргаантай байсан тул нэхэмжлэгчийн үйлдсэн ажлын хэмжээнд ногдох төлбөрийг тогтоолгох, гэрээний гүйцэтгэл, санхүүжилттэй холбоотой бичиг баримтыг тогтоох шаардлагатай гэж үзсэн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч “Д” ХХК-тай 240 м.кв хоёр айлын амины орон сууц барих гэрээ байгуулсан боловч барилгын ажил хугацаандаа дуусаагүй, чанарын шаардлага хангахгүй байсан тул гэрээг цуцалж, илүү төлсөн төлбөр болон хохирлыг нэхэмжилжээ. - **Нэхэмжлэгч**: Д.Н нь “Ажил гүйцэтгэх гэрээ”-г цуцалж, илүү төлсөн 34,409,911 төгрөг, хохирлын 19,785,564 төгрөг, нийт 54,195,475 төгрөгийг “Д” ХХК болон Д.Ц нараас гаргуулах. - **Хариуцагч**: “Д” ХХК нь гэрээний үүргээ зөрчөөгүй, захиалагч төлбөрөө хугацаандаа төлөөгүй тул нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй. Д.Ц нь компанийн ажилтан байсан тул нэхэмжлэлийн шаардлагад хамааралгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-04-23, **Дугаар**: 184/ШШ2018/01006 - **Шийдвэр**: “Д” ХХК-аас 1,826,360 төгрөг гаргуулж, үлдэх 52,369,115 төгрөгийн шаардлага болон Д.Цд холбогдох нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 343.1, 355.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2018-07-06, **Дугаар**: 1583 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг ноцтой зөрчиж, нотлох баримтыг дутуу бүрдүүлсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. - **Үндэслэл**: ИХШХШТХуулийн 167.1.5, 168.1.7. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2018-10-18, **Дугаар**: 00720/2018 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч “Д” ХХК - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн, шинжээчээр томилогдоогүй этгээдийг шинжээч гэж үзэн дүгнэлт гаргасан. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Талууд ажлын гүйцэтгэлийн хэмжээний талаар маргаантай байсан. - Анхан шатны шүүх нэхэмжлэгчийн “Гангар инвест” ХХК-ийн үнэлгээг баримтлаагүй шалтгаанаа заагаагүй нь ИХШХШТХ-ийн 40.1, 40.2, 116.2-т нийцээгүй. - Шүүх “Хөрөнгийн үнэлгээний төв” ХХК-ийн дүгнэлтийг эргэлзээтэй гэж үзсэн атлаа дахин шинжилгээ хийх эсэхийг шийдвэрлээгүй нь ИХШХШТХ-ийн 111.3, 38.6-г зөрчсөн. - Зохигчид гүйцэтгэсэн ажлын өртгийн талаар маргаантай байхад шүүхээс томилсон шинжээчийн дүгнэлт хуульд заасан нотлох баримтын шаардлага хангаагүй. - Шүүх нотлох баримтыг дутуу бүрдүүлсэн гэх үндэслэлээр шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан давж заалдах шатны шүүхийн магадлал ИХШХШТХ-ийн 166.4, 168.1.7-д нийцсэн. - Хэрэгт цугларсан нотлох баримтын хүрээнд дүгнэлт хийж, хэргийг эцэслэн шийдвэрлэх боломжгүй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: "УБТЗ" ХНН болон "*******" ХХК нь Зүүн хараа дахь Ачааны вагон депогийн вагон угсрах цехийн өргөтгөлийн барилгын бетон шал өнгөлөх ажил гүйцэтгэх гэрээ байгуулсан. Бетон шалны чанараас шалтгаалж ажлыг "бетон шал будах" болгон өөрчилсөн боловч ажилд доголдол үүссэн. - **Нэхэмжлэгч**: "*******" ХХК нь гэрээний үүрэгт 29.400.000 төгрөг гаргуулахыг шаардсан. Ажлын доголдол нь хариуцагчийн буруутай үйл ажиллагаанаас үүдэлтэй гэж тайлбарласан. - **Хариуцагч**: "УБТЗ" ХНН нь гэрээнээс учирсан хохиролд 179.122.911 төгрөг гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. Нэхэмжлэгч ажлыг технологийн дагуу гүйцэтгээгүй, ажлын чанарт муугаар нөлөөлөх нөхцөл байдлыг мэдэгдээгүйгээс доголдол үүссэн гэж тайлбарласан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-06-04, **Дугаар**: 102/ШШ2019/01680 - **Шийдвэр**: Хариуцагчаас 29.400.000 төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэгчээс 103.794.621 төгрөг гаргуулан хариуцагчид олгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 343.1, 352.2.2. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-08-19, **Дугаар**: 1536 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хэргийг шийдвэрлэхдээ доголдол нь захиалагч талын буруутай үйл ажиллагааны улмаас бий болсон талаар дүгнэлт хийгээгүй, хэрэгт цугларсан нотлох баримтыг тал бүрээс нь бодитойгоор үнэлж чадаагүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 162.4. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2019-11-06, **Дугаар**: 00515 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүх хэрэгт цугларсан нотлох баримтыг тал бүрээс нь бодитойгоор үнэлж чадаагүй, доголдол үүссэн шалтгааныг захиалагчийн буруутай үйл ажиллагаанаас болсон гэж дүгнээгүй. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг тус тус хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан болон давж заалдах шатны шүүх зохигчийн хооронд үүссэн маргааны үндэслэл, үйл баримтыг тодруулаагүйгээс хэрэгт ач холбогдол бүхий нөхцөл байдал бүрэн тогтоогдоогүй. - Сөрөг нэхэмжлэлийн үндэслэл, шаардлагын агуулга тодорхой бус байхад шүүх хэргийг шийдвэрлэж Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хууль, Иргэний хуулийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. - Нэхэмжлэгчийн "ажлыг ямар нэгэн доголдолгүй зохих ёсоор гүйцэтгэсэн" гэж ажлын хөлс шаардсан үндсэн нэхэмжлэлийн, хариуцагчийн "ажлын гүйцэтгэл нь бүхэлдээ доголдолтойн улмаас ажлыг шинээр гүйцэтгүүлсэн" гэж зардал буюу хохирол шаардсан сөрөг нэхэмжлэлийн үндэслэлүүд эсрэг агуулгатай байхад эдгээр нэхэмжлэлийн аль алиныг хангаж шийдвэрлэсэн нь зөрчилдөөнтэй. - Доголдол үүссэн шалтгааныг нэхэмжлэгч, хариуцагч талууд харилцан өөрөөр тайлбарлаж байхад шүүх аль талын буруугаас доголдол үүссэн болохыг тогтоох үүргээ биелүүлээгүй. - "Бетон шал будах" ажлын үр дүн ямар хэмжээнд доголдолтой, уг доголдол нь бетоны бүтэц цутгалт анхнаасаа тэгшилгээ муу, чанаргүй байдалтай холбоотой эсэх, эсвэл дээврээс ус гоожсон, эсхүл ажлын гүйцэтгэлийг техникийн дагуу гүйцэтгээгүй аль нөхцөл байдлаас шалтгаалсныг тодруулж, ач холбогдол бүхий байдлыг тогтоох нь зүйтэй. - Хоёр шатны шүүх нөхцөл байдлыг анхаараагүй, нэхэмжлэгчийг "будгийн ажлыг технологийн дагуу гүйцэтгээгүй, урьдчилан анхааруулах үүргээ биелүүлээгүй" гэж дүгнэсэн нь учир дутагдалтай, хуулийг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн гэж үзэх боломжгүй. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 115.2-т заасан шийдвэрийн аль нэгийг гаргахын тулд дээрх байдлыг тодруулж зохигчийг мэтгэлцүүлэх шаардлагатай.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Б.Ц нь хариуцагч С.Э-тэй 2022.09.09-ний өдөр ажил гүйцэтгэх гэрээ байгуулж, 4 ширхэг карказан гэр бариулахаар тохиролцон, нийт 30,822,000 төгрөгийг ажлын хөлсөнд төлсөн боловч С.Э нь гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул төлсөн мөнгө болон алданги нийт 55,822,000 төгрөг гаргуулахаар нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Ажил гүйцэтгэх гэрээний хөлсөнд төлсөн 30,822,000 төгрөг, алданги 25,000,000 төгрөг, нийт 55,822,000 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулах. - **Хариуцагч**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг эс зөвшөөрч, нэхэмжлэгчийн Б.Н-ээс авсан мөнгөнөөс өөрөө ямар ч мөнгө аваагүй, гэрээний биелэлт, алданги нь үндэслэлгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2023-09-27, **Дугаар**: 183/ШШ2023/02924 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 343.1-д заасан ажил гүйцэтгэх гэрээний үндсэн дээр мөнгө шилжүүлсэн нь тогтоогдоогүй, нэхэмжлэгч нотлох баримтаар нотолж чадаагүй. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2024-01-31, **Дугаар**: 210/МА2024/00246 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч Б.Ц - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн 1 дэх заалтыг өөрчлөн, хариуцагчаас 6,230,000 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, үлдэх 49,592,000 төгрөг гаргуулах хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 205.1-д заасныг баримтлан, талуудын хооронд ажил гүйцэтгэх гэрээ байгуулагдсан, хариуцагч үүргээ биелүүлээгүй тул нэхэмжлэгч гэрээнээс татгалзсан, гэрээ байгуулснаас хойш нэхэмжлэгч 6,230,000 төгрөгийг ажлын хөлсөнд төлсөн. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2024-05-07, **Дугаар**: 001/ИХ2024/00384 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч Б.Ц, Хариуцагч С.Э - **Гомдлолын шалтгаан**: Хоёр шатны шүүхийн шийдвэр, магадлал нь хуулийг зөрүүтэй хэрэглэж, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны ноцтой зөрчил гаргасан. - **Шийдвэр**: Анхан шатны болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг тус тус хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Хоёр шатны шүүх маргааны үйл баримтад зөрүүтэй дүгнэлт хийж, зохигчийн тайлбарын үндэслэл, шалтгаан, тэдгээрийн агуулгыг зөв тодруулаагүй. - Хийвэл зохих эрх зүйн дүгнэлтийг хийж чадаагүй, зарим үйл баримтын талаар мэтгэлцүүлээгүй. - Хэрэглэвэл зохих хуулийг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн гэж үзэх боломжгүй. - Анхан шатны шүүх гэрээний зүйл нь хоорондоо хамааралтай эсэхийг буюу маргааны зүйлийг тодорхойлж чадаагүй. - Давж заалдах шатны шүүх хариуцагчийн татгалзлын үндэслэлд дүгнэлт хийлгүй орхигдуулсан, хэлцлийн хүчин төгөлдөр байдлын талаар буруу дүгнэсэн. - Зохигчийн хооронд дансаар шилжүүлсэн олон гүйлгээнүүдээс түүвэрлэн нийт 6,230,000 төгрөгийг ажлын хөлсөнд төлсөн гэж тооцохдоо бусад гүйлгээг ямар эрх зүйн харилцаанд хамааруулж байгаа үндэслэлээ заагаагүй нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.1, 40.2-т нийцээгүй. - Нэхэмжлэгчийн тайлбар болон хариуцагчийн хүсэлтийг хангаагүй нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.6, 168.1.7-д заасныг зөрчсөн. - Хэрэгт ач холбогдол бүхий нөхцөл байдлыг тодруулаагүй, эрх зүйн асуудал тодорхой бус нөхцөлд маргааны үйл баримт бүрэн тогтоогдоогүй, хууль хэрэглэх үндэслэл бүрдээгүй.