Тогтоол №17901

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч О.Б, Р.Ц нар нь өөрсдийн өмчлөлийн 31 м.кв талбайтай, 2 өрөө орон сууцнаас хариуцагч Ш.Э-ийг албадан чөлөөлүүлэхээр шүүхэд хандсан. Хариуцагч нь уг орон сууцыг худалдан авахаар тохирч, төлбөрийн хэсгийг төлсөн тул хууль ёсоор эзэмшиж байгаа гэж маргасан. - **Нэхэмжлэгч**: О.Б, Р.Ц нар нь маргаан бүхий орон сууцны хууль ёсны өмчлөгчид бөгөөд хариуцагч нь худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулаагүй, төлбөрөө төлөөгүй тул 10 жил хууль бусаар эзэмшиж байна гэж үзсэн. - **Хариуцагч**: Ш.Э нь маргаан бүхий орон сууцыг нэхэмжлэгч нараас худалдан авахаар тохирч, 115,000,000 төгрөгийг төлсөн тул үлдэгдэл төлбөрийг төлж, өмчлөх эрхийг шилжүүлж авах хүсэлтэй байгаа бөгөөд хууль ёсоор эзэмшиж байна гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2024-07-01, **Дугаар**: 182/ШШ2024/02930 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж, хариуцагчийг орон сууцнаас чөлөөлүүлэх. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 106.1-д зааснаар хариуцагч нь 2024-01-30-ны өдрөөс эхлэн орон сууцыг хууль бусаар эзэмшсэн. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2024-09-13, **Дугаар**: 210/МА2024/01763 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нотлох баримтыг буруу үнэлж, хариуцагчийн эзэмшил хууль бус гэж үзсэн нь үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 106.1-д заасан нэхэмжлэлийн үндэслэл тогтоогдохгүй байна. Талуудын хооронд орон сууцны зээл төлөгдсөний дараа худалдах-худалдан авах гэрээ байгуулах, үлдэгдэл төлбөрийг хариуцагч төлөхөөр тохиролцсон нь хэргийн баримтаар тогтоогдож байгаа тул хариуцагчийн эзэмшил хууль бус биш. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2024-12-03, **Дугаар**: 001/ШХТ2024/01536 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал нь хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй, нотлох баримтыг тал бүрээс нь үнэлээгүй, хуулийг буруу хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг тус тус хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Нэхэмжлэгч нар Иргэний хуулийн 106.1-д үндэслэн хөрөнгөө бусдын эзэмшлээс шаардаж байгаа боловч хариуцагчийн эзэмшил хууль бус болох нь хангалттай тогтоогдоогүй. - Нэхэмжлэлийн шаардлагын үндэслэл тодорхойгүй, өөрөөр хэлбэл хариуцагчийн эзэмшлийг хууль бус гэж үзэж байгаа үндэслэл нь худалдах-худалдан авах гэрээний үүргээ биелүүлээгүй эсхүл гэрээ байгуулагдаагүй аль нь болох нь тодорхойгүй байна. - Маргаан бүхий үл хөдлөх эд хөрөнгийн хувьд талууд худалдах-худалдан авахаар тохиролцсон эсэх, үнэ болон төлөх нөхцлийг хэрхэн тохиролцсон, хариуцагч гэрээний үүргийг зөрчсөн эсэх, нэхэмжлэгч ямар үндэслэлээр гэрээнээс татгалзаж байгаа зэрэг ач холбогдол бүхий үйл баримтууд тодорхойгүй. - Давж заалдах шатны шүүх талуудын хооронд тохиролцоо байсан гэж дүгнэхдээ ямар нотлох баримтыг үндэслэсэн нь тодорхойгүй, энэхүү нөхцөл байдал нь хариуцагчийн эзэмшлийг хууль ёсны гэж үзэх хангалттай үндэслэл болох эсэхийг бүрэн дүгнээгүй. - Маргааны үйл баримтын талаар шүүхээс эцэслэн дүгнэж, эрх зүйн дүгнэлт өгөх боломжгүй, хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглэх нөхцөл бүрдээгүй байна. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 172.2.1-д заасан хууль хэрэглээний зөрүүг арилгах үндэслэлтэй байна.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь орон сууц худалдан авч, бүртгүүлсэн боловч хариуцагч байрнаас гарахгүй байгаа тул албадан чөлөөлүүлэхээр нэхэмжилсэн. Хариуцагч байрны төлбөрийг хийгээгүй гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн 106.1, 106.2-т заалтыг үндэслэн орон сууцыг хариуцагчийн хууль бус эзэмшлээс албадан чөлөөлж, улсын тэмдэгтийн хураамжийг хариуцагчаас гаргуулж нэхэмжлэгчид олгох шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн өмгөөлөгч нь өөр шүүх хуралдаанд давхацсан тул хэргийг хойшлуулах хүсэлтийг хангаагүй, эзгүйд шийдвэрлэсэн нь процессын зөрчил гэж гомдол гаргасан. Нэхэмжлэгчийн төлөөлөгч нь хойшлуулах хүсэлтээ нотлох баримтгүй, мөн хариуцагч нь хууль ёсны эзэмшилээ нотлоогүй гэж хариу тайлбарлав. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх нь хэргийн баримтыг бүрэн тогтоогоогүй, нэхэмжлэгч сууцны өмчлөгч болох нь тогтоогдсон ч хэнээс, ямар байдлаар худалдан авсан, төлбөрийг хэнд хийсэн нь тодорхойгүйгээс хариуцагчийн эзэмшил хууль ёсны эсэхийг дүгнэх боломжгүй. Иймд Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 168.1.1-д зааснаар анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Орон сууц худалдан авсан хүн, өмнөх эзэмшигчээс орон сууцыг албадан чөлөөлүүлэхээр нэхэмжилжээ. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн 106.1-д заасныг үндэслэн нэхэмжлэлийг хангаж, орон сууцыг албадан чөлөөлүүлэх, улсын тэмдэгтийн хураамжийг гаргуулж шийдвэрлэжээ. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн төлөөлөгчөөс шийдвэрийг эс зөвшөөрч, орон сууцны өмчлөх эрхийг шилжүүлэхгүй байх нөхцөлтэйгээр гэрээ байгуулсан, шүүх хуралдааны товыг мэдэгдээгүй, хэргийг хариуцагчийн эзгүйд шийдвэрлэсэн зэрэг үндэслэлээр давж заалдах гомдол гаргасан. Нэхэмжлэгч тал нь шүүх хуралдааны товыг мэдэгдсэн, хариу тайлбар ирүүлээгүй нь хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчөөгүй гэж тайлбарлажээ. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх нь маргааны үйл баримт тодорхой бус, хангалттай нотлох баримтгүй байхад хэргийг шийдвэрлэсэн нь хуульд нийцээгүй. Орон сууцны өмчлөх эрх хэрхэн шилжсэнийг тодруулах, талуудыг мэтгэлцүүлэх шаардлагатай байтал энэ ажиллагаа хийгдээгүй тул анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаав.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Д.С нь “Бизнес инвест девелопмент ББСБ” ХХК-тай үл хөдлөх хөрөнгө худалдах, худалдан авах гэрээ байгуулж, 132.3 м.кв орон сууцыг худалдан авч, улсын бүртгэлд бүртгүүлэн өмчлөгч болсон. Хариуцагч У.Б нь уг орон сууцад амьдарч байсан бөгөөд орон сууц чөлөөлж, төлбөр барагдуулах хэлцлийн дагуу төлбөрөө барагдуулаагүй тул маргаан үүссэн. - **Нэхэмжлэгч**: Д.С нь У.Б-г орон сууцнаас албадан чөлөөлүүлэхийг шаардсан. - **Хариуцагч**: У.Б нь нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч, Д.С-ын нэр дээрх үл хөдлөх хөрөнгийн гэрчилгээг хууль бус гэж үзэж, уг хэлцлийг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулахаар сөрөг нэхэмжлэл гаргах хүсэлтэй байгаагаа илэрхийлсэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-06-03, **Дугаар**: 181/ШШ2022/01328 - **Шийдвэр**: Хариуцагч У.Б-г маргаан бүхий орон сууцнаас албадан чөлөөлж, улсын тэмдэгтийн хураамжийг хариуцагчаас гаргуулж нэхэмжлэгчид олгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 106.1, 110.1-д заасныг баримтлан, нэхэмжлэгч Д.С нь орон сууцны өмчлөгч болсон тул хариуцагчийг хууль бусаар оршин сууж байгаа гэж үзсэн. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2022-09-14, **Дугаар**: 210/МА2022/01718 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Сөрөг нэхэмжлэл гаргах эрхийг хязгаарласан, хүндэтгэн үзэх шалтгаантай байхад шүүх хуралдаанд оролцуулаагүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтыг өөрчлөн найруулж, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 106.1-д заасныг баримтлан У.Б-ын хууль бус эзэмшлээс орон сууцыг албадан чөлөөлөхөөр өөрчилсөн. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2023-01-20, **Дугаар**: 210/МА2022/01718 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн өмгөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчсөн, хариуцагч болон түүний өмгөөлөгчийг шүүх хуралдаанд оролцуулаагүй. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн өмгөөлөгчийн хяналтын журмаар гаргасан гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Нэхэмжлэгч Д.С нь "Бизнес инвест девелопмент ББСБ" ХХК-тай 2021-07-29-ний өдөр үл хөдлөх хөрөнгө худалдах, худалдан авах гэрээ байгуулж, маргаан бүхий орон сууцыг худалдан авч, улсын бүртгэлд бүртгүүлж, хуулийн дагуу өмчлөгч болсон. - Д.С нь хариуцагч У.Б-тай 2021-07-30-ны өдөр "Орон сууц чөлөөлж, төлбөр барагдуулах хэлцэл" байгуулсан боловч хариуцагч төлбөрөө төлөх үүргээ биелүүлээгүй нь тогтоогдсон. - Давж заалдах шатны шүүх нь хариуцагч У.Б нь маргаан бүхий орон сууцны эзэмшлийг хууль ёсны болохыг баримтаар нотлоогүй тохиолдолд эзэмшлийг хууль бус гэж үзсэн нь үндэслэлтэй. - Орон сууцны өмчлөгч Д.С нь Иргэний хуулийн 106.1-д заасны дагуу бусдын хууль бус эзэмшлээс өмчлөлийн зүйлээ шаардах эрхтэй. - Анхан шатны шүүх хэргийг шийдвэрлэхдээ хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчөөгүй бөгөөд хариуцагчийн өмгөөлөгчийн “хүндэтгэн үзэх шалтгаантай байхад шүүх хуралдаанд оролцуулахгүйгээр хэргийг шийдвэрлэж хууль зөрчсөн” гэх гомдлыг хангах үндэслэлгүй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч О.Б нь Б.Ууганбаяраас худалдан авсан орон сууцыг хариуцагч нар хууль бусаар эзэмшиж, өмчлөх эрхийг нь зөрчиж байгаа тул орон сууцыг чөлөөлүүлэхээр шүүхэд нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: О.Б нь 2016-03-15-нд Б.Ууганбаяраас орон сууц худалдан авсан бөгөөд 2016-04-01-нд өмчлөх эрхээ улсын бүртгэлд бүртгүүлсэн. Гэтэл хариуцагч нар орон сууцыг хууль бусаар эзэмшиж байгаа тул чөлөөлүүлэхийг хүссэн. - **Хариуцагч**: Г.Н, М.М нар нь тухайн орон сууцыг Б.Чулуунхүүгээс газраар арилжаалахаар тохиролцон, 2016 оны 4 дүгээр сард нүүж орсон. О.Б-ийн худалдах-худалдан авах гэрээг мэдээгүй бөгөөд уг гэрээг хүчин төгөлдөр бусд тооцуулахаар нэхэмжлэл гаргасан тул О.Б-ийн нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2017-05-29, **Дугаар**: 101/ШШ2017/01850 - **Шийдвэр**: Орон сууцыг Г.Н, М.М нарын хууль бус эзэмшлээс чөлөөлүүлж, улсын тэмдэгтийн хураамжийг хариуцагч нараас гаргуулж нэхэмжлэгчид олгуулахаар шийдвэрлэсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 106.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2017-08-02, **Дугаар**: 1743 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч нар - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, хариуцагч нарын гомдлыг хангахгүй орхисон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 106.1. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2017-09-21, **Дугаар**: 101/ШШ2017/01850 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч нарын төлөөлөгч Б.П - **Гомдлолын шалтгаан**: Шүүх нотлох баримтууд болон хэргийн үйл баримтанд хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий дүгнэлт өгөөгүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчсөн, гэрчийн мэдүүлэг авалгүй хэргийг шийдвэрлэсэн, хэргийг түдгэлзүүлэх нөхцөл байдал үүссэн байхад хүсэлтийг хангалгүй шийдвэрлэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Хариуцагч нар нэхэмжлэлийг зөвшөөрөөгүй бөгөөд уг байрыг ажил гүйцэтгэх гэрээний хөлсөнд авсан, газраар солих тохиролцоотойгоор нүүж орсон гэх тайлбарыг нэхэмжлэгч үгүйсгэж чадаагүй. - Нэхэмжлэгч О.Б нь орон сууцыг Б.Ууганбаяраас худалдан авсан тул Иргэний хуулийн 243 дугаар зүйлд заасан үүргээ биелүүлэхийг буюу гэрээний зүйлийг бодитой шилжүүлэхийг худалдагчаас шаардах эрхтэй. - Шүүх хэргийг шийдвэрлэхдээ Иргэний хуулийн холбогдох зохицуулалтыг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. - Хэрэгт байгаа баримтын хэмжээнд нэхэмжлэлийн талаар дүгнэлт хийх, хэргийг эцэслэн шийдвэрлэх боломжгүй байна. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 176.2.5-д заасныг үндэслэн шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. - Хариуцагч нараас хяналтын журмаар гомдол гаргахдаа төлсөн улсын тэмдэгтийн хураамж 70,200 төгрөгийг буцааж олгосон.