Тогтоол №17073

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч түрээсийн гэрээний дагуу төлбөр, алданги, ашиглалтын зардал гаргуулах, хариуцагч барьцааны мөнгийг буцаан гаргуулах шаардлагатай. Хариуцагч нь төлбөр төлөх үүргээ биелүүлээгүй, нэхэмжлэгч нь гэрээний нөхцлийг зөрчсөн гэх маргаантай. АНХАН ШАТ: Түрээсийн гэрээний үүрэг, ашиглалтын зардлыг хариуцагчаас гаргуулж, барьцааны мөнгийг нэхэмжлэгчээс гаргуулж хариуцагчид олгох шийдвэр гаргасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаах гомдол гаргасан. Учир нь анхан шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчсөн, тухайлбал гэрчээс мэдүүлэг авах, сөрөг нэхэмжлэлийн нэмэгдүүлсэн шаардлагыг хүлээн авахаас татгалзахдаа улсын тэмдэгтийн хураамжийг дутуу төлсөн алдааг залруулах боломж олгоогүй гэж үзжээ. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүх Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн гэрчээс мэдүүлэг авах ажиллагааны журмыг зөрчсөн, улсын тэмдэгтийн хураамжийг буруу тооцсон, талуудын эрхийг хязгаарласан гэх үндэслэлээр анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь түрээсийн гэрээний үүргээ биелүүлээгүйн улмаас учирсан хохирлыг гаргуулах, хариуцагч нь гэрээний үүргийн зөрчлөөс болж учирсан хохирлоо нэхэмжилсэн. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэгчийн гомдлоор хариуцагчаас түрээсийн төлбөр, алданги, цахилгааны төлбөр гаргуулах, хариуцагчаас сөрөг нэхэмжлэлийг хангаж, нэхэмжлэгчээс улсын тэмдэгтийн хураамж гаргуулахаар шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэргийн нотлох баримтыг буруу үнэлсэн, талуудыг буруу тодорхойлсон, хуулийг буруу хэрэглэсэн үндэслэлээр эсэргүүцэж, шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх нь түрээсийн гэрээний зүйл болох үл хөдлөх хөрөнгийн өмчлөгчийг зөв тодорхойлоогүй, шүүхэд оролцогчийг буруу тодорхойлсон, Мэргэжлийн хяналтын газрын шинжээчийн дүгнэлтийг баталгаажуулалгүй хүчингүйд тооцсон, хэргийн оролцогчийн эрхийг хязгаарласан, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг зөрчсөн үйлдлүүд нь шүүхийн шийдвэрт нөлөөлсөн тул анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Э ХХК нь хариуцагч Б А ХХХК-тай ажлын байр түрээслэх болон ажлын байрны талбай хадгалах гэрээ байгуулсан. Нэхэмжлэгч түрээсийн гэрээг цуцалж, барьцаа болон хадгалалтын гэрээний үүрэг зөрчсөнөөс учирсан хохирлыг нэхэмжилсэн. Хариуцагч сөрөг нэхэмжлэл гаргаж, гэрээг хугацаанаас өмнө цуцалснаас учирсан хохирол болон талбайн тохижилтын зардлыг шаардсан. - **Нэхэмжлэгч**: Э ХХК, барьцаанд төлсөн 6,106,800 төгрөг, хадгалалтын гэрээний үүрэг зөрчсөнөөс учирсан хохирол 18,435,000 төгрөг, нийт 24,541,800 төгрөг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Б А ХХХК, гэрээг хугацаанаас өмнө цуцалснаас учирсан хохирол барьцаа төлбөрөөс хасч үлдсэн зөрүү 2,014,970 төгрөг, олох байсан орлого 14,804,660 төгрөг, зардал 15,853,000 төгрөг, нийт 32,672,630 төгрөг гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2021-09-28, **Дугаар**: 102/ШШ2021/02432 - **Шийдвэр**: Хариуцагч Б А ХХХК-аас 6,106,800 төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгч Э ХХК-д олгож, нэхэмжлэлийн үлдэх 18,435,000 төгрөгийг, мөн сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 492.1.1, 236.1.1-д заасан үндэслэлээр нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хангаж, үлдсэнийг болон сөрөг нэхэмжлэлийг гэрээний үүрэг дуусгавар болсон гэх үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгосон. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2022-01-28, **Дугаар**: 210/МА2022/00234 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч, Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Нэхэмжлэгч хохирлын шаардлагыг бүрэн хангаагүйд, хариуцагч сөрөг нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгож, барьцааг буцаан олгосон нь үндэслэлгүй гэж гомдол гаргасан. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх маргааны үйл баримтад хамааралтай хуулийг хэрэглээгүй. - Иргэний хуулийн 318.3-т заасан үл хөдлөх эд хөрөнгө түрээслэх гэрээг бүртгүүлэх шаардлага нь бие даасан өмчлөх эрхийн гэрчилгээтэй хөрөнгөд хамаарах эсэх, маргааны зүйл болсон талбай нь бие даасан үл хөдлөх эд хөрөнгө мөн эсэх нь тодорхойгүй байхад гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж дүгнэсэн нь буруу. - Хадгалалтын гэрээний үүргийн зөрчлөөс учирсан хохирлыг шаардах эрх үүсэхгүй гэж Иргэний хуулийн 236.1.1-ийг буруу хэрэглэсэн. Шүүх хариуцагчийн гэрээний үүргийн зөрчил, нэхэмжлэгчид учирсан хохирлын хоорондын шалтгаант холбоог тодруулах ёстой байсан. - Талуудын хооронд хадгалалтын гэрээний харилцаа үүссэн эсэх, эсвэл түрээсийн гэрээ байгуулахтай холбоотой харилцаа үүссэн эсэхийг тодруулаагүй. Хэрэв эд хөрөнгө хадгалуулах гэрээний харилцаа үүссэн бол Иргэний хуульд заасан гэрээний агуулгаар талуудын хүлээх үүргийг тодорхойлох шаардлагатай. - Дээрх нөхцөл байдлууд тодорхойгүй байхад давж заалдах шатны шүүхээс эрх зүйн дүгнэлт хийх боломжгүй тул хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: "М Г" ХХК нь "Х С" ХХК-д 2 ширхэг авто ачигчийг санхүүгийн түрээсийн гэрээгээр шилжүүлсэн боловч "Х С" ХХК нь түрээсийн төлбөрөө төлөөгүй тул "М Г" ХХК нь ачигчийг буцаан авч, түрээсийн төлбөр болон сэлбэгийн үнийг нэхэмжилсэн. Хариуцагч "Х С" ХХК нь санхүүгийн түрээсийн гэрээг хүчин төгөлдөр бус гэж тооцуулах, төлсөн төлбөрөө буцаан гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. - **Нэхэмжлэгч**: "М Г" ХХК нь 242,202,500 төгрөг гаргуулахыг шаардсан. Үүнд, авто ачигчийн 12 сарын түрээсийн төлбөр 241,780,500 төгрөг, сэлбэгийн үлдэгдэл төлбөр 422,000 төгрөг багтсан. - **Хариуцагч**: "Х С" ХХК нь 2014 оны 09 дүгээр сарын 11-ний өдрийн 14/42 тоот санхүүгийн түрээсийн гэрээг Иргэний хууль болон Санхүүгийн түрээсийн тухай хуулийг зөрчсөн тул хүчин төгөлдөр бусд тооцуулах, мөн төлсөн 118,219,500 төгрөгийг буцаан гаргуулах сөрөг нэхэмжлэл гаргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-12-21, **Дугаар**: 153/ШШ2019/00001 - **Шийдвэр**: Хариуцагч "Х С" ХХК-иас 61,780,500 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгч "М Г" ХХК-д олгож, нэхэмжлэлийн үлдэх 180,422,000 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. Сөрөг нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 236.1.3, 288.2.3, 289.1.2, 289.1.5, 294.1.3, 312.1, 262.1-д заасныг баримтласан. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-02-26, **Дугаар**: 11 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх гэрээний харилцааг буруу тодорхойлж, хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 59.3-т заасныг баримтласан. Шүүх гэрээний харилцааг зөв тодорхойлоогүй, хэрэглэх хуулийн заалтыг буруу хэрэглэсэн. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2019-05-13, **Дугаар**: 00412 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Шийдвэр, магадлал хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх хуулийн шаардлагыг хангаагүй. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хянан шийдвэрлүүлэхээр буцаасан нь хууль зүйн үндэслэлтэй. - Анхан шатны шүүх эд хөрөнгө өмчлөлд шилжүүлэх зорилго, талуудын тохиролцоог анхаараагүй. - Гэрээг цуцалсан тохиолдолд түрээсийн гэрээний нөхцөлөөр үүргийг хангуулах талуудын тохиролцоо хуульд нийцсэн эсэх, түрээсийн төлбөрийн хэмжээг хэрхэн тогтоосон, хариуцагч төлбөрөө аль үүрэгт, хэзээ төлсөн зэрэг ач холбогдол бүхий байдлыг тодруулаагүй. - Зохигчийн хооронд үүссэн үүргийн төрөл, гэрээний харилцааг эрх зүйн хувьд зөв тодорхойлж чадаагүй, хэрэглэвэл зохих хэм хэмжээг хэрэглээгүй нь шийдвэрийг хүчингүй болгох үндэслэл болсон. - Шүүх үндсэн болон сөрөг нэхэмжлэлийн эрх зүйн үндэслэлийг тодорхойлж чадаагүй. - Хэргийн нөхцөл байдал тодорхой бус байх тул хэргийг эцэслэн шийдвэрлэх боломжгүй гэж үзсэн давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг буруутгах боломжгүй. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 176.2.1-д заасныг удирдлага болгосон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Түрээсийн гэрээний үүрэг болон алданги, улсын тэмдэгтийн хураамж гаргуулах тухай нэхэмжлэл. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас нийт 3 700 200 төгрөг гаргуулж, үлдэх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгож, улсын тэмдэгтийн хураамжийн хариуцагчаас гаргуулах хэсгийг шийдвэрлэв. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч өмгөөлөгчтэйгээ хэргийн материалтай танилцах боломж олголгүй, нэг талыг барьсан нь хууль зүйн туслалцаа авах эрх, шүүхийн өмнө тэгш эрхтэй байх зарчмыг зөрчсөн гэж гомдол гаргав. Хариуцагчийн давж заалдах гомдлыг хангаж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаав. ХЯНАЛТЫН ШАТ: Хяналтын шатны журмаар шийдвэрийг хэлэлцээгүй. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчсөн. Хариуцагчид хуулиар олгогдсон өмгөөлүүлэх эрхийг зөрчсөн. Мэтгэлцэх зарчим, тэгш эрхтэй байх зарчмыг баримтлаагүй. Эдгээр зөрчлийг давж заалдах шатны шүүхээс нөхөн гүйцээх боломжгүй тул хэргийг буцаасан.