Тогтоол №10554·Иргэн · Хяналт шат
### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА
- **Үйл явдал**: "А" ХХК нь Н-д холбогдуулан У төвийн 2, 3-р блокийн барилгад хийсэн засан сайжруулалтын зардлыг нэхэмжилсэн. Хариуцагч Н нь үүнийг эс зөвшөөрч, түрээсийн төлбөр болон алданги гаргуулахаар сөрөг нэхэмжлэл гаргасан.
- **Нэхэмжлэгч**: "А" ХХК нь У төвийн 2, 3 дугаар блокийн барилгад хийсэн засан сайжруулалтын зардлыг эд хөрөнгийг буцааж өгөх үеийн үнэлгээ болох 4,095,780,949 төгрөгийг гаргуулахаар шаардсан.
- **Хариуцагч**: Н нь "А" ХХК-ийн нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч, 2013-2019 оны түрээсийн төлбөр 752,937,000 төгрөг, алданги 376,468,500 төгрөг, нийт 1,129,405,500 төгрөг гаргуулах тухай сөрөг нэхэмжлэл гаргасан.
### 🏛️ АНХАН ШАТ
- **Өдөр**: 2020-05-26, **Дугаар**: 181/ШШ2020/01239
- **Шийдвэр**: Н-аас 477,304,107 төгрөгийг гаргуулж "А" ХХК-д олгож, нэхэмжлэлийн үлдэх 3,618,476,842 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. Мөн "А" ХХК-аас 664,051,842 төгрөгийг гаргуулж Н-д олгож, сөрөг нэхэмжлэлийн үлдэх 465,353,658 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон.
- **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 318.1, 289.2.5-д зааснаар нэхэмжлэгчийг түрээсийн зүйлийг засан сайжруулахад анх гаргасан зайлшгүй зардал 477,304,107 төгрөгийг шаардах эрхтэй. Хариуцагчийн гэрээний үүргээ зөрчсөн гэм буруутай үйлдэл тогтоогдоогүй тул хохирол учирсан шалтгаант холбоо байхгүй. Иргэний хуулийн 318.1, 232.6-д зааснаар түрээсийн гэрээ сунгагдсанд тооцогдож, нэхэмжлэгч түрээсийн төлбөр төлөх үүрэгтэй.
### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ
- **Өдөр**: 2020-09-07, **Дугаар**: 1900
- **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч
- **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх үндсэн нэхэмжлэлийн хууль зүйн үндэслэлийг зөв тодорхойлсон боловч нэхэмжлэлийн шаардлагын үнийн дүнгийн тал хувийг гаргасан нь Иргэний хуулийн 94.4-т заасан хуулийн хэм хэмжээг дутуу хэрэглэсэн.
- **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтыг өөрчилж, Н-аас 2,010,683,200 төгрөгийг гаргуулж "А" ХХК-д олгож, нэхэмжлэлийн үлдэх 2,085,097,749 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож, шийдвэрийн бусад хэсгийг хэвээр үлдээсэн.
- **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 94.4-т заасан засан сайжруулалтын улмаас эд хөрөнгийн үнэ нэмэгдсэн бол уг эд хөрөнгийг буцааж өгөх үеийн засан сайжруулалтын үнэлгээгээр шаардлагын хэмжээг тодорхойлох ёстой. Шинжээч "Т" ХХК-ийн өртөг зардлын хандлагын аргаар гаргасан 2,010,683,200 төгрөгийн үнэлгээг үндэслэл болгосон.
### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ
- **Өдөр**: 2020-12-07, **Дугаар**: 00515/210/МА2025
- **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч, Хариуцагч, Гуравдагч этгээд
- **Гомдлолын шалтгаан**: Нэхэмжлэгч нь давж заалдах шатны шүүхийн магадлал нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 116.2-т заасан шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй. Хариуцагч болон гуравдагч этгээд нь давж заалдах шатны шүүх хэрэглэх ёсгүй хуулийг хэрэглэсэн, хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн гэж үзсэн.
- **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хүчингүй болгож, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн.
### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ
- Талуудын хооронд Иргэний хуулийн 318.1-д нийцсэн түрээсийн гэрээ байгуулагдсан. 1998.08.01-ний өдрийн "Түрээсийн барилгад их засвар хөрөнгө оруулалт хийлгэх тухай" гэрээ нь түрээсийн гэрээний дагуу засвар үйлчилгээ хийх, засан сайжруулалттай холбоотой нөхцөлийг тодруулж, тодорхойлсон хэлбэр юм.
- 1994 оны Иргэний хуулийн 265.2, 242.1-д зааснаар түрээслэгч нь хөлсөлж авсан эд хөрөнгөө хөлслүүлэгчийн зөвшөөрөлтэйгээр өөрийн зардлаар засаж сайжруулсан бол гэрээ дуусгавар болсны дараа түүнд оруулсан зайлшгүй зардлаа төлүүлэхээр шаардах эрхтэй. Энэ нь одоо үйлчилж буй Иргэний хуулийн 318.5, 289.1.3, 289.2.5-д нийцнэ.
- Н-ын 2013.11.28-ны өдрийн 13/49 дүгээр тогтоолоор маргаан бүхий барилгыг хувьчлах хөрөнгийн жагсаалтаас хассан нь нийтийн эрх ашгийн үүднээс гаргасан шийдвэр тул гэрээ цуцалж, дуусгавар болсонд хариуцагчийг буруутай гэж үзэх үндэслэлгүй.
- Хариуцагчийг үндэслэлгүй хөрөнгөжсөн гэж үзэх нөхцөл байдал тогтоогдоогүй. НӨ-аас "А" ХХК-ийн хийсэн хөрөнгө оруулалт 477,304,107 төгрөг болохыг батламжилсан гэрчилгээ олгосон. Шинжээчийн дүгнэлтүүдээр маргаан бүхий хөрөнгийн одоогийн зах зээлийн нийт үнийг тогтоосноос өөрөөр нэхэмжлэгчээс гаргасан зардлын улмаас эд хөрөнгийн үнэ өссөнийг нотлоогүй тул уг үнэлгээг эд хөрөнгийг буцааж өгөх үеийн засан сайжруулалтын үнэ гэж үзэх боломжгүй.
- Гэрээний 2.5-д зааснаар гэрээ цуцлагдаж дуусгавар болоход барилгыг засан сайжруулахад гаргасан зардлыг төлөгдөөгүй хэмжээгээр төлөхөөр тохиролцсон бөгөөд барилгын зах зээлийн үнэлгээгээр хөрөнгийг үнэлж зардлыг буцаах агуулгагүй.
- Иймд хариуцагчийг үндэслэлгүй хөрөнгөжсөн гэж үзэхгүй тул нэхэмжлэгчээс гаргасан зардал буюу хөрөнгө оруулалт 477,304,107 төгрөгийн хэмжээгээр нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангасан анхан шатны шүүхийн дүгнэлт зөв.
- Сөрөг нэхэмжлэлийн хувьд талууд 1998.07.14-ний өдөр түрээсийн гэрээг бичгээр байгуулж, 2008.03.03-ны өдөр дахин гэрээг бичгээр байгуулсан. Нэхэмжлэгч эд хөрөнгийг үргэлжлүүлэн ашиглаж байсан тул Иргэний хуулийн 318.1, 296.1-д зааснаар түрээсийн төлбөр төлөх үүрэгтэй.
- Хоёр шатны шүүх 2013-2019 оны түрээсийн төлбөрийг нийт 714,768,600 төгрөгөөр тогтоож, нэхэмжлэгчээс төлсөн 50,716,758 төгрөгийг хасаж 664,051,842 төгрөг гэж тодорхойлсон нь хэргийн баримтад үндэслэсэн, нотлох баримтыг үнэлэх хуульд заасан журмыг зөрчөөгүй.
- Нэхэмжлэгч 2013.10.04-нөөс 2017.08.09-нийг хүртэл түрээсийн төлбөр төлж байсан болон талууд түрээсийн гэрээг цуцалсан нөхцөл байдалд үндэслэж, хариуцагчийн түрээсийн төлбөр шаардах хөөн хэлэлцэх хугацаа дуусаагүй, тасалдсан гэж дүгнэсэн нь Иргэний хуулийн 75.2.1, 79.1, 79.7-д нийцсэн.
ХуульTech