Тогтоол №16394

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: ...ХХК (нэхэмжлэгч) нь ...ХК (хариуцагч)-д 4.4 тэрбум төгрөгийн зээл олгосон боловч хариуцагч зээлийн төлбөрөө хугацаандаа төлөөгүй тул зээлийн гэрээг цуцалж, үлдэгдэл зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг гаргуулахаар нэхэмжилсэн. - **Нэхэмжлэгч**: Хариуцагч нь зээлийн гэрээгээр хүлээсэн үүргээ зөрчиж, үндсэн зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн нийт 5.8 тэрбум гаруй төгрөгийг төлөөгүй тул зээлийн гэрээг цуцалж, төлбөрийг гаргуулах, барьцаа хөрөнгөөр хангуулах. - **Хариуцагч**: Нэхэмжлэгч нь гэрээгээр хүлээсэн үүргээ зөрчиж, зээлийг бүрэн олгоогүй тул зээлийн эргэн төлөлтийн хуваарь боломжгүй болсон. Иймд гэрээний хугацаа дуусмагц үүргээ гүйцэтгэх ёстой бөгөөд нэмэгдүүлсэн хүү тооцох үндэслэлгүй. Мөн гэрээ цуцлагдсанаас хойш хүү тооцсон нь буруу. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-06-07, **Дугаар**: 529 - **Шийдвэр**: Зээлийн гэрээг цуцалж, хариуцагчаас нийт 5,862,250,942.17 төгрөгийг гаргуулж, нэхэмжлэгчид олгох, төлбөрийг сайн дураар эс төлбөл барьцаа хөрөнгөөр хангуулах. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 225.1, 451.1, 452.2, 453.1, 175.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-09-05, **Дугаар**: 80 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн давж заалдсан гомдлыг хангахгүй орхих. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 162.4. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2019-11-20, **Дугаар**: 00515 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Нэмэгдүүлсэн хүүг гаргуулахаар шийдвэрлэсэн нь Иргэний хуулийн 453.1 болон УДШ-ийн 2006 оны 53-р тогтоолын 2.3-т заасантай зөрчилдөж байна. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхих. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Шүүх зохигчийн хооронд үүссэн эрх зүйн маргааны төрлийг зөв тодорхойлж, Иргэний хуулийн холбогдох зохицуулалтыг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн. - Иргэний хуулийн 451.1-д зааснаар банкнаас зээл олгох гэрээгээр зээлдэгч нь мөнгөн хөрөнгө, хүүг буцаан төлөх үүрэгтэй. - Иргэний хуулийн 453.1-д зааснаар зээлдэгч зээлээ хугацаанд нь төлөөгүй бол хэтэрсэн хугацааны хүү, гэрээнд заасан бол нэмэгдүүлсэн хүү төлөх үүрэгтэй. - Зээлийн гэрээний үүрэгт үл хөдлөх эд хөрөнгө барьцаалсан бөгөөд үүрэг гүйцэтгэгч үүргээ биелүүлээгүй тохиолдолд ипотекийн зүйл болох үл хөдлөх эд хөрөнгийг шүүхийн шийдвэрийн дагуу албадан худалдах үндэслэлтэй. - Хэрэгт авагдсан баримтаас үзвэл зээлдүүлэгч 4.4 тэрбум төгрөгийн зээлийг олгосон, хариуцагч 1.05 тэрбум гаруй төгрөгийг төлсөн боловч үүргээ бүрэн биелүүлээгүй, 2018 оны 1 сараас хойш төлөлт хийгээгүй болох нь тогтоогдсон. - Зээлийн гэрээний 2.1.3.3-т зааснаар зээлдэгч нь Зээлийн батлан даалтын сангаар 500 сая төгрөгийн батлан даалт гаргуулж, гурван талт гэрээ байгуулсан нөхцөлд банк нэмж 500 сая төгрөгийг олгохоор заасан тул зээлийг дутуу олгосон гэж үзэх боломжгүй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Төрийн банк ХХК нь Нямсүлд ХХК-д 2017.07.26-ны өдөр зээлийн гэрээний дагуу 970,000,000 төгрөгийг жилийн 27.60 хувийн хүүтэй, 60 сарын хугацаатай зээлсэн. Зээлдэгч нь нийт 116,215,687.92 төгрөгийг төлсөн боловч 2018.10.31-нээс хойш төлөлт хийгээгүй тул зээлийн гэрээг цуцалж, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцааны хөрөнгөөс хангуулахыг нэхэмжилжээ. - **Нэхэмжлэгч**: Төрийн банк ХХК нь зээлийн гэрээг хугацаанаас өмнө цуцалж, үндсэн зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн нийт 1,455,947,268.57 төгрөгийг гаргуулж, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцааны хөрөнгөөр хангуулах. - **Хариуцагч**: Нямсүлд ХХК нь зээлийн төлбөрт 116,000,000 төгрөг төлсөн, хүүг багасгах хүсэлтийг удаа дараа тавьсан боловч банк шийдвэрлээгүй, зээлийг хугацаанаас өмнө цуцлах үндэслэлгүй гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-01-07, **Дугаар**: 183/ШШ2020/00058 - **Шийдвэр**: Зээлийн гэрээг хугацаанаас өмнө цуцалж, хариуцагч Нямсүлд ХХК-иас 1,455,947,268.57 төгрөгийг гаргуулж, барьцаа хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулахыг даалгасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 451.1, 453.1, 225.1, 158.1, 175.1-д заасныг баримтлан нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хангасан. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-03-20, **Дугаар**: 640 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр үндэслэлгүй, зээлийн хүүг багасгах хүсэлтийг харгалзаагүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон. - **Үндэслэл**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2021-12-23, **Дугаар**: 106300140344 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Зээлийн хүү болон нэмэгдүүлсэн хүүг хасаж, үндсэн зээл 958,000,000 төгрөгийг гаргуулахаар шийдвэрт өөрчлөлт оруулах. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалд найруулгын өөрчлөлт оруулж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Зохигчдын хооронд байгуулсан зээлийн болон барьцааны гэрээ нь хуулийн шаардлага хангасан хүчин төгөлдөр хэлцэл байна. - Зээлдэгч нь гэрээний үүргээ зөрчиж, төлбөрөө хугацаанд нь төлөөгүй нь тогтоогдсон. - Нэхэмжлэгч нь зээлдэгчид үүргээ гүйцэтгэхийг удаа дараа мэдэгдсэн боловч үр дүн гараагүй тул гэрээг цуцлах эрхтэй. - Зээлийн гэрээний 6.2.1-д зааснаар зээлдэгч төлбөрийн хуваарийг зөрчсөн тохиолдолд банк гэрээг хугацаанаас өмнө нэг талын санаачилгаар цуцалж болно. - Гэрээнд заасан хэмжээгээр зээлийн хүүг тооцож нэхэмжилсэн шаардлага хууль зөрчөөгүй. - Хариуцагч хүүгийн хэмжээг багасгахыг хүссэн тайлбар, татгалзлаа баримтаар нотлоогүй тул гомдлыг хангах үндэслэлгүй. - Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагын үндэслэл болсон гэрээг шүүхийн шийдвэрээр цуцалсан нь хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн алдаа байсан ч энэ нь шийдвэрийг хүчингүй болгох ноцтой зөрчилд хамаарахгүй. - Иргэний хуулийн 225.1, 205.1-д заасныг үндэслэн нэхэмжлэгч гэрээг цуцлах эрхтэй тул шүүхээс гэрээг цуцлах тухай заалтыг шийдвэрээс хасч, найруулгын өөрчлөлт оруулсан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Банкны эрх хүлээн авагч нь зээлдэгчээс зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүү, нотариатын зардлыг гаргуулах, хангагдаагүй бол барьцаалсан хөрөнгөөр үүргийн гүйцэтгэлийг хангуулах тухай нэхэмжлэл гаргасан. Хариуцагч зээл, хүүгийн тооцоо, нэмэгдүүлсэн хүү тооцсон байдал, нэг зээлдэгч дээр нэхэмжлэл гаргасан байдал, өмнөх хэргийг хэрэгсэхгүй болгосон зэрэг үндэслэлээр гомдолтой байсан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас зээлийн үлдэгдэл, зээлийн хүү, нэмэгдүүлсэн хүү, нотариатын зардал гаргуулж, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаалсан үл хөдлөх хөрөнгөөр хангуулах шийдвэр гаргасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь анх авсан зээл, төлсөн хэмжээ, хүүгийн тооцоо, нэмэгдүүлсэн хүүгийн үндэслэл, өмнөх хэргийг хэрэгсэхгүй болгосонтой холбогдуулан гомдол гаргасан. Нэхэмжлэгч тал зээлийн гэрээ, хүү тооцох аргачлал, нэмэгдүүлсэн хүүгийн хуулийн заалт, зээлдэгчийн төлбөрийг хуваарийн дагуу хийгээгүй зэрэг үндэслэлүүдийг тайлбарласан. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь хуульд нийцсэн, үндэслэл бүхий бөгөөд зээлдэгч гэрээнд заасан үүргээ биелүүлээгүй нь тогтоогдож, Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтуудад нийцсэн гэж үзсэн. Зээлдэгч 2019 оны 3 дугаар сараас хойш төлбөр хийгээгүй бөгөөд зээлийн үлдэгдэл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүү төлөх үүрэгтэй. Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Хариуцагч Ж.******* нь ******* банкнаас авсан зээлээ гэрээний хугацаанд төлөөгүй. - **Нэхэмжлэгч**: ******* банк ХХК, хариуцагчаас 14,902,166.64 төгрөг (үндсэн зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүү) гаргуулах. - **Хариуцагч**: Ж.*******, нэхэмжилсэн дүнгээс бага буюу 12,442,485 төгрөгийг төлсөн мөнгөө хасаад төлөх боломжтой, нэхэмжилсэн дүн өндөр байна гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-10-03, **Дугаар**: 435 - **Шийдвэр**: Хариуцагч Ж.*******ээс 11,481,537 төгрөг гаргуулж, нэхэмжлэлийн шаардлагаас 3,420,630 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 451.1, 453.1 дэх хэсэгт зааснаар зээлийн гэрээний үүргийг хэсэгчлэн хангаж, төлсөн төлбөрийг хасаж тооцсон. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2022-12-26, **Дугаар**: 435 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Шүүх зээлийн хүүг хасаж тооцсон нь хууль зүйн үндэслэлгүй, мөн нэхэмжлэгчийн тооцсон төлбөрийг дахин хасаж тооцсон нь ойлгомжгүй байна гэж гомдол гаргасан. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчилж, хариуцагч Ж.*******ээс нийт 12,284,486 төгрөг гаргуулж, нэхэмжлэлийн шаардлагаас 2,617,520 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчөөгүй боловч хэргийн үйл баримтад эрх зүйн үндэслэл бүхий дүгнэлт хийгээгүй. - Талуудын хооронд Иргэний хуулийн 451.1-д заасан зээлийн гэрээ байгуулагдсан нь хүчин төгөлдөр. - Зээлийн гэрээний 452.2-д зааснаар зээлийн хүү болон нэмэгдүүлсэн хүү тооцохоор тохиролцсон нь хуульд нийцнэ. - Нэхэмжлэгч Ж.*******ийн гэрээний үүрэгт төлсөн 1,369,584 төгрөгийг нэхэмжлэлдээ хасаж тооцсон байхад анхан шатны шүүх дахин хасаж тооцсон нь үндэслэлгүй. - Хариуцагчийн санхүүгийн хүндрэл, Ковид-19 цар тахал зэрэг хувийн байдлыг харгалзан, мөн Монголбанкны мөнгөний бодлогын өөрчлөлтөөр зээлийн хүү буурсан зэргийг үндэслэн зээлийн хүүг нэхэмжлэлийн шаардлагаас 60 хувь буюу 3,926,520 төгрөгөөр тооцож, 2,617,520 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 167.1.2-т зааснаар шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгчээс хариуцагчид олгосон зээлийн гэрээний үүргийн төлбөрийг хугацаанд нь төлөөгүй тул үндсэн зээл, хүү, нэмэгдүүлсэн хүүг гаргуулахыг шаардсан. - **Нэхэмжлэгч**: ... ХХК-ийн Төв аймгийн салбар - Зээлийн гэрээний үүрэгт 19,860,120.09 төгрөг гаргуулах. - **Хариуцагч**: ... - Зээлийн үндсэн төлбөрийн үлдэгдэл 5,049,000 төгрөгийг төлөхийг зөвшөөрч, хүүгийн төлбөрийг төлөх боломжгүй тул хүүг хэрэгсэхгүй болгох. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2022-03-14, **Дугаар**: 151/ШШ2022/00290 - **Шийдвэр**: Хариуцагчаас зээлийн гэрээний үүрэгт нийт 19,860,120 төгрөгийг гаргуулж, нэхэмжлэгчид олгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 451.1, 453.1, Банк, эрх бүхий хуулийн этгээдийн мөнгөн хөрөнгө, төлбөр тооцоо зээлийн үйл ажиллагааны тухай хуулийн 20.1-д зааснаар зээлийн гэрээ хүчин төгөлдөр бөгөөд зээлдэгч үүргээ биелүүлээгүй тул төлбөрийг гаргуулах үндэслэлтэй. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2022-06-23, **Дугаар**: 223/МА2022/00033 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Банк зээлийн гэрээг хугацаанаас нь өмнө цуцлах эрхээ хэрэгжүүлээгүй, шаардах хуудас хүргүүлээгүй, мэдэгдээгүй байхад хүүгийн төлбөрийг гаргуулсан нь үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Талуудын хооронд Иргэний хуулийн 451 дүгээр зүйлд заасан зээлийн гэрээ байгуулагдсан нь тогтоогдсон. - Зээлдэгч нь зээлийн төлбөрийг гэрээгээр хүлээсэн үүргийнхээ дагуу төлөөгүй болох нь нотлох баримтуудаар тогтоогдсон тул нэхэмжлэгч Иргэний хуулийн 225.2-т зааснаар төлбөрийн үлдэгдлийг шаардах эрхтэй. - Зээлийн гэрээний 2.1.4-т заасан нэмэгдүүлсэн хүү нь Иргэний хуулийн 452.2 болон Банк, эрх бүхий этгээдийн мөнгөн хадгаламж, төлбөр тооцоо, зээлийн үйл ажиллагааны тухай хуулийн 24.3-т нийцсэн тул хариуцагч төлөх үүрэгтэй. - Хариуцагч зээлээ төлөх боломжгүй байсан гэх тайлбараа Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 25.2.2, 38.1-д зааснаар баримтаар нотолж чадаагүй. - Анхан шатны шүүх хэрэгт авагдсан нотлох баримтуудыг үнэлж, Иргэний хуулийн 451.1, 453.1, Банк, эрх бүхий хуулийн этгээдийн мөнгөн хөрөнгө, төлбөр тооцоо зээлийн үйл ажиллагааны тухай хуулийн 20.1-д зааснаар зээлийн төлбөрийг хүү, нэмэгдүүлсэн хүүгийн хамт гаргуулан шийдвэрлэсэн нь зөв. - Банк гэрээг хугацаанаас нь өмнө цуцлах эрхээ хэрэгжүүлээгүй гэх гомдол нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгох, өөрчлөх хууль зүйн үндэслэл болохгүй.