Тогтоол №14328

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч нь нас барсан нөхрийнхөө машиныг хариуцагч нар зөвшөөрөлгүйгээр зарсан тул автомашины үнэ 7,000,000 төгрөгийг гаргуулахыг шаардсан. Хариуцагч нар автомашиныг талийгаачийн эмчилгээний зардалд зарцуулах зорилгоор, түүний зөвшөөрлөөр зарсан гэж маргасан. - **Нэхэмжлэгч**: Нас барсан нөхрийн автомашиныг хариуцагч нар зөвшөөрөлгүй зарсан тул 7,000,000 төгрөгийг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Автомашиныг талийгаачийн зөвшөөрлөөр, эмчилгээний зардалд зарцуулсан тул нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгох. Нэхэмжлэгч нь талийгаачтай гэр бүл биш тул автомашины үнийг шаардах эрхгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-11-29, **Дугаар**: 104/ШШ2019/00431 - **Шийдвэр**: Хариуцагчаас 2,423,025 төгрөг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгож, нэхэмжлэлийн 4,576,775 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 492.1.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-01-20, **Дугаар**: 137 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй, хэргийн нөхцөл байдал тодорхой бус, нотлох баримт дутуу байхад хэргийг хянан шийдвэрлэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 168.1.7. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-10-29, **Дугаар**: 210/МА2025/00515 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хэрэгт авагдаагүй баримтаар хэргийг шийдвэрлэсэн, хууль хэрэглээний хувьд дутуу дулимаг шийдсэн, нэхэмжлэл гаргах эрхтэй эсэх талаар хууль зүйн дүгнэлт хийгээгүй, хууль ёсны өвлөгч нарын баримт бичиг байхгүй гэж үзсэн нь үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Хэргийг хянан шийдвэрлэхэд зайлшгүй шаардлагатай нотлох баримтыг зохигч өөрөө олж авах боломжгүй тохиолдолд нотлох баримтыг хэргийн оролцогчийн хүсэлтээр шүүх бүрдүүлэх ёстой. - Хариуцагчийн хүсэлт болох сувилагчийн тэмдэглэлийг гаргуулах тухай хүсэлтийг хангахгүй орхисон нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.6-д нийцээгүй. Учир нь уг баримт нь хэрэгт ач холбогдолтой байж болно. - Нэхэмжлэгч шаардах эрхтэй эсэх нь тодорхойгүй гэх давж заалдах шатны шүүхийн дүгнэлтийг буруутгах баримт байхгүй. - Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн талаарх давж заалдах шатны шүүхийн дүгнэлт Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 168.1.7-г зөрчөөгүй. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 115.2-т заасан шийдвэрийн аль нэгийг талуудын тайлбар, нотлох баримтуудыг харьцуулан дүгнэж гаргавал зохино. - Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээх нь зүйтэй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Иргэд автомашиныг гэр бүлийн хамтран өмчилсөн хөрөнгө болон өв залгамжлал үндэслэн гаргуулахаар нэхэмжилжээ. Хариуцагч нь хамтран амьдарсан гэх үндэслэлээр өөрийн оруулсан хөрөнгийг гаргуулах шаардлагатай гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Автомашиныг нэхэмжлэгч нарт шилжүүлж, улсын тэмдэгтийн хураамжийг хариуцагчаас гаргуулахаар шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль бус, үндэслэлгүй гэж гомдол гаргасан. Шүүх нотлох баримтыг бодитой үнэлээгүй, хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн гэж үзэн анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх нь хэргийн бодит байдлыг бүрэн тогтоож, нотлох баримтыг хуульд заасан журмын дагуу үнэлэн дүгнээгүй, нэхэмжлэл болон хариуцагчийн тайлбарын аль алийг нь хууль зүйн хувьд зөв тайлбарлаж хэрэглээгүйгээс шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй байна.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Г.Баяраа нь Х.Мөнхбаттай хамтран Норд-Бенз маркийн ачааны машиныг чиргүүлийн хамт худалдан авч, тээвэр хийн орлого, зардлаа хувааж байсан. Х.Мөнхбат нас барсны дараа түүний эхнэр Ж.Золзаяа нь машиныг эзэмшилдээ авч, тээврийн хөлс болох 20 сая төгрөгийг Хас банкны зээлдээ суутгуулах гэж байсан тул Г.Баяраа шүүхэд хандсан. - **Нэхэмжлэгч**: Г.Баяраа нь автомашины өмчлөгчөөр тогтоолгож, өөрт оногдох хэсгийг гаргуулах, мөн тээврийн хөлснөөс 10 сая төгрөгийг гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: Ж.Золзаяа нь нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй, учир нь автомашин нь талийгаач нөхөр Х.Мөнхбатын өмчлөлд бүртгэгдсэн, өв залгамжлалын асуудал шийдэгдээгүй тул нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгохыг хүссэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2016-12-01, **Дугаар**: 404 - **Шийдвэр**: Г.Баярааг автомашин болон чиргүүлийн тал хувийн дундаа хэсгээр хамтран өмчлөгчөөр тогтоож, 15,000,000 төгрөг, үр шим болох 10,000,000 төгрөгийг Ж.Золзаяагаас гаргуулан Г.Баяраад олгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 89.1, 101.1, 487.1, 489.2, 108.8. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2017-02-03, **Дугаар**: 03 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь хууль бус, өв залгамжлалын асуудал шийдэгдээгүй байхад хэрэг хянан шийдвэрлэх боломжгүй гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 65.1.10. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2017-03-24, **Дугаар**: 03 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Магадлал нь үндэслэлгүй, нэхэмжлэлийн шаардлагыг буруу дүгнэсэн, өв залгамжлалын асуудлаар нэхэмжлэл гаргаагүй, харин дундын өмчийг тогтоолгохыг шаардсан. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг тус тус хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэл тодорхой бус байхад шүүх хэргийг шийдвэрлэсэн нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуульд нийцээгүй. - Нэхэмжлэгч автомашиныг өөрийн өмчлөлд авч тал үнийг хариуцагчид төлөх эсхүл тээврийн хэрэгслийн тал мөнгийг хариуцагчаас гаргуулах шаардлага гаргасан эсэх нь тодорхойгүй байхад шүүх мөнгө гаргуулсан нь буруу. - Нэхэмжлэгч автомашиныг хамтран өмчлөх хөрөнгө гэсэн үндэслэлийг нэхэмжлэлийн шаардлага гэж үзсэн нь ойлгомжгүй. - Давж заалдах шатны шүүх нэхэмжлэгчийн 10 сая төгрөгийн шаардлагын талаар дүгнэлт хийлгүй хэргийг хэрэгсэхгүй болгосон нь Иргэний хууль, Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуульд нийцээгүй. - Хоёр шатны шүүх Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 62.1.4, 25.2.2, 115.2-р зүйлийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. - Шүүх хэргийг шийдвэрлэхдээ нэхэмжлэлийг тодруулж, шаардлага нь Ж.Золзаяад эсхүл Х.Мөнхбатын өвлөгчид холбоотой эсэхийг тогтоох нь ач холбогдолтой.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас автомашины үнийг нэхэмжилсэн. Нэхэмжлэгчийн нөхөр автомашинаа зээлийн барьцаанд байлгаж, нас барсны дараа хариуцагч тухайн машиныг нэхэмжлэгчийн зөвшөөрлөөр авч, төлбөрийг цалингаас суутгахаар тохиролцсон боловч бүрэн төлөөгүй гэж нэхэмжлэгч заргалджээ. Хариуцагч нь нэхэмжлэгчийн нөхөртэй хэлцэл хийж, цалингаас суутган авсан, үнийг нь төлөх үүрэггүй гэж маргажээ. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн 243 дугаар зүйлийн 243.1-д заасныг баримтлан нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч нь анхан шатны шүүх хариуцагчийн ташаа мэдүүлэгт үндэслэж, хэргийг нэг талыг барьж шийдвэрлэсэн гэж гомдол гаргасан. Анхан шатны шүүх бичмэл нотлох баримтад тавигдах шаардлагыг хангаагүй байхад үнэлсэн нь хууль зөрчсөн гэж үзээд анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 44 дүгээр зүйлийн 44.2-т заасан бичмэл баримтын шаардлагыг хангаагүй байхад үнэлсэн нь хууль зөрчсөн байна. Давж заалдах шатны шүүх хэргийг бүрэн шийдвэрлэх боломжгүй гэж үзсэн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгчийн нөхөр нас барсан бөгөөд түүний эзэмшилд байсан автомашинууд болон чиргүүлүүдийг, мөн тээвэр хийсэн ашиг, дугуйны үнийг хариуцагч компаниас гаргуулахаар нэхэмжилсэн. Талийгаач нь тээвэр хийх зорилгоор автомашинуудаа түр хугацаагаар хариуцагч компанийн нэр дээр шилжүүлсэн гэж нэхэмжлэгч тайлбарласан. - **Нэхэмжлэгч**: Ш.С- нь нас барсан нөхрийнхөө өмчлөлд байсан 58-17 ӨМА, 61-92 ӨМА улсын дугаартай Northbenz автомашинуудыг чиргүүлийн хамт өөрийн нэр дээр шилжүүлэн гаргуулах, тээвэр хийсэн ашиг 52,497,400 төгрөг, дугуйны үнэ 9,600,000 төгрөгийг Г Х ХХК-иас гаргуулах. - **Хариуцагч**: Г Х ХХК нь автомашинуудыг гуравдагч этгээд Л.Мөнхбаяр болон талийгаачаас худалдан авсан бөгөөд төлбөрийг бүрэн барагдуулсан тул нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-04-06, **Дугаар**: 143/ШШ2018/00137 - **Шийдвэр**: Нэхэмжлэгчийн шаардлагыг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож, гуравдагч этгээдийн өвлөх эрхийн гэрчилгээг хүчингүй болгох шаардлагыг хэлэлцэхгүй орхисон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 126.1-д заасан гэр бүлийн гишүүдийн хамтран өмчлөх дундын хөрөнгийн эрхийн зохицуулалтыг нэхэмжлэгчийн шаардлага гаргах эрх зүйн үндэслэл гэж үзсэн нь учир дутагдалтай. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2018-05-18, **Дугаар**: 203/МА2018/00015 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлага, үндэслэлийг зөв тодорхойлж, хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглээгүй, мөн нотлох баримтыг бүрдүүлэх хүсэлтийг хууль бусаар татгалзсан. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулиар тогтоосон нотлох баримтыг шүүхийн журмаар бүрдүүлэх эрх, холбогдох журмыг ноцтой зөрчсөн. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2018-08-01, **Дугаар**: 210/МА2018/00889 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны зөрчил, улсын тэмдэгтийн хураамжийн асуудлыг буруу дүгнэсэн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлага, үндэслэлийг зөв тодорхойлж, хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглээгүй. - Талийгаач Р.Барбаатар маргааны зүйл болсон автомашинуудыг тээвэр хийх зорилгоор хариуцагч компанийн нэр дээр шилжүүлж ажил үүрэг гүйцэтгүүлж байсан үйл баримт тогтоогдсон. - Хариуцагч нэхэмжлэлээс татгалзахдаа, гуравдагч этгээд Л.Мөнхбаяр худалдах санал тавьсны дагуу түүнд 2 автомашины үнэ, 40,000,000 төгрөг болон тээврийн тооцоог тухай бүрт өгсөн гэж тайлбарласан. - Гуравдагч этгээд мөнгийг авсан болохоо хүлээн зөвшөөрсөн байна. - Нэхэмжлэгч Ш.С-, түүний хоёр хүүхэд талийгаач Р.Барбаатарын хууль ёсны өв залгамжлагч байх бөгөөд ямар үндэслэлээр Г Х ХХК-д холбогдуулж, түүний эзэмшил, ашиглалтад байгаа 2 автомашин, чиргүүлийг, мөн ашиг гаргуулахаар нэхэмжлэл гаргасныг тодруулж, нэхэмжлэлийг хангах эсэхэд эрх зүйн бүрэн дүгнэлт хийх шаардлагатай байжээ. - Анхан шатны шүүх нэхэмжлэгчийн гаргасан “нотлох баримтыг шүүхийн журмаар бүрдүүлэх” хүсэлтийг хангахаас татгалзсан нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.6-д заасантай нийцээгүй. - Дээрх зөрчил нь шийдвэрийг хүчингүй болгох хуульд заасан үндэслэл болсон тул давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээх нь зүйтэй.