Тогтоол №13194

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгчийн автомашин зогсоолд байхад хариуцагчийн автомашин мөргөж гэмтэл учруулсан гэх маргаан үүссэн. - **Нэхэмжлэгч**: Х.Тулга нь 2019 оны 03 дугаар сарын 18-ны өдөр өөрийн эзэмшлийн автомашиныг зогсоолд тавьсан байхад хариуцагч Ж.Ганбаатар мөргөж гэм хор учруулсан тул 1,746,830 төгрөг гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: Ж.Ганбаатар нь 2018 оны 12 дугаар сард нэхэмжлэгч утсаар дарамталж, бичлэг байгаа гэхээр нь аргагүйн эрхэнд 2019 оны 03 дугаар сарын 18-ны өдөр хуурамчаар осол болсон мэтээр даатгал дуудаж, үзлэг хийлгэсэн боловч өөрөө гэм хор учруулаагүй гэж нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрсөн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-07-08, **Дугаар**: 102/ШШ2019/01991 - **Шийдвэр**: Хариуцагч Ж.Ганбаатараас 1,746,830 төгрөгийг гаргуулан нэхэмжлэгч Х.Тулгад олгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 497.1, 510.1-д заасныг баримтлан хариуцагчийг гэм буруутай гэж үзсэн. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-09-04, **Дугаар**: 1627 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй байх шаардлагыг хангаагүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон. - **Үндэслэл**: Хариуцагчийн тайлбарыг няцааж, шинжээчийн дүгнэлтийг хүлээн зөвшөөрсөн. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2019-11-20, **Дугаар**: 00515 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлал нь хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй байх шаардлагыг хангаагүй. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Иргэний хуулийн 497.1-д зааснаар гэм хор учруулсан этгээд хариуцах үүрэгтэй. - Нэхэмжлэгч, хариуцагчийн тайлбар зөрүүтэй байгаа бөгөөд автомашинд хохирол учирсан эсэх, гэм буруугийн асуудал тодорхойгүй байна. - Анхан болон давж заалдах шатны шүүх хариуцагчийн тайлбар болон даатгалын ослын тэмдэглэлийг үндэслэн гэм буруутай гэж үзсэн нь Иргэний хуулийн 497.1-д нийцэхгүй. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 42.1-д зааснаар зохигчийн шүүхэд гаргасан тайлбар бодит үнэнд нийцсэн байх ёстой. Хариуцагчийн "хуурамчаар осол болгосон" гэх тайлбар нь гэм буруутай гэж үзэхэд хангалтгүй. - Хариуцагчийн 2018 оны 12 дугаар сард осол гарсан, нэхэмжлэгчийн машиныг засварын газруудаар үзүүлсэн гэх тайлбар болон нэхэмжлэгчийн 2019 оны 03 дугаар сарын 18-ны өдөр осол болсон гэсэн зөрүүтэй тайлбарын хэмжээнд хариуцагчийг гэм буруутай гэж үзэх нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.2, 40.3, 42.1, 25.1, 37.2-д нийцэхгүй. - Зохигчид даатгалын компаниудтай холбоотой боловч даатгалын нөхөн төлбөр авсан эсэх нь тодорхойгүй байна. - Зохигчдын хооронд үүссэн маргааны бодит байдал тогтоогдоогүй байхад хууль хэрэглээний дүгнэлт хийх боломжгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь зам тээврийн осол, түүний улмаас үүссэн эд хөрөнгийн хохирлыг нэхэмжилжээ. Хариуцагч нь нэхэмжлэлийн шаардлагыг эс зөвшөөрч, хэргийн нөхцөл байдал, учирсан хохирлын хэмжээ болон хэргийг шийдвэрлэхэд ашигласан баримтын талаар маргасан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас нэхэмжлэгчийн автомашинд учирсан хохирол, шинжээчийн дүгнэлт, өмгөөлөгчийн хөлс зэргийг гаргуулахаар шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Гомдол гаргагч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль ёсны болон үндэслэл бүхий байх шаардлагыг хангаагүй, шинжээчийн дүгнэлт болон хохирлын хэмжээг тогтоохдоо нотлох баримтыг бүрэн шалгаагүй гэж үзэн, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаав. ҮНДЭСЛЭЛ: Автомашинд учирсан хохирлын хэмжээг бодитоор тогтоосон нотлох баримт хэрэгт авагдаагүй байхад, шүүх хохирлын үнэлгээний тайланд үндэслэж шийдвэр гаргасан нь үндэслэл муутай болжээ. Зам тээврийн осол, учирсан эвдрэл гэмтлийн хэмжээ, түүнийг сэргээн засварлахад гарсан бодит зардлыг тодруулах шаардлагатай.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчийг жолоодох эрхгүй үед нь автомашин хэрэглэснээс учирсан гэм хорын хохирлыг барагдуулахаар нэхэмжилсэн. Хариуцагч нь автомашиныг засварлаж, төлбөр төлсөн гэж маргасан. АНХАН ШАТ: Хариуцагчаас нэхэмжлэлийн шаардлагатай тэнцэх хэмжээний мөнгийг гаргуулж нэхэмжлэгчид олгох шийдвэр гаргасан. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүх нь нотлох баримт бүрдүүлэх ажиллагааны явцад журмыг зөрчсөн, талуудын эрхийг ноцтой зөрчсөн, хуулийг буруу хэрэглэсэн үндэслэлээр анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Хэргийг хянан шийдвэрлэхэд зайлшгүй шаардлагатай нотлох баримтуудыг шүүх бүрдүүлээгүй буюу дутуу бүрдүүлсэн нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг зөрчсөн тул анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь автомашины үлдэгдэл төлбөр гаргуулах, эсхүл эвдэрхий автомашиныг үлдэгдэл төлбөртэй тэнцэх хэмжээний мөнгөөр гаргуулах шаардлага гаргасан. Хариуцагч нь автомашины чанарын доголдол, эвдрэлээс болж осолдсон хэмээн нэхэмжлэлийн шаардлагаас татгалзсан. АНХАН ШАТ: Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтыг баримтлан нэхэмжлэлийг бүхэлд нь хэрэгсэхгүй болгож, улсын тэмдэгтийн хураамжийг улсын орлогод хэвээр үлдээсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгчийн өмгөөлөгч нь анхан шатны шүүх нь нотлох баримтуудад зохих үнэлэлт дүгнэлт өгөөгүй, хариуцагчийн тайлбарыг нотлох баримтгүй байхад үндэс болгон шийдвэр гаргасан, шүүх хуулийг буруу тайлбарласан гэж гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх нь анхан шатны шүүхээс гэрчийн мэдүүлэг болон тэмдэглэлийн дэвтрийн үнэ, тооцооны талаарх баримтуудад үнэлэлт дүгнэлт өгөөгүй, хэт нэг талыг барьсан гэж үзэж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаахаар шийдвэрлэсэн. Учир нь шүүх нь баримтын эхийг буцаан олгож, хуулбар хувийг хэрэгт хавсаргах журмыг зөрчсөн, нэхэмжлэлийн шаардлагыг нотлох үүргийг нэхэмжлэгчид ногдуулахдаа үндэслэлээ тайлбарлаагүй, хариуцагч нь нэхэмжлэлийн шаардлагыг үгүйсгэх тайлбар болон түүнийг нотлох баримтыг бүрдүүлээгүй байхад Иргэний хуулийн заалтыг буруу хэрэглэж нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгосон байна.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэг автомашины жолооч нөгөө машиныг мөргөж эд хөрөнгөд нь хохирол учруулсан нэхэмжлэл гаргасан. Нэхэмжлэгч зам тээврийн ослын улмаас учирсан хохирлыг барагдуулахыг шаардсан. Хариуцагч осол өөрөө буруутай биш, бусад нотлох баримт хангалтгүй гэж үзсэн. АНХАН ШАТ: Шүүх Иргэний хуулийн холбогдох зүйл заалтыг үндэслэн хариуцагчаас нэхэмжлэгчийн эд хөрөнгөд учруулсан хохирол болон бусад зардлыг гаргуулж өгөхөөр шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч, хэргийг бодит байдлыг тогтоохгүй, нотлох баримтыг бүрэн үнэлэлгүй шийдвэрлэсэн, мөн хэргийн оролцогчийн эрхийг хангаагүй гэж гомдол гаргасан. Өөрийн бурууг нотлох баримт, гэрч, камерын бичлэгийг хэрэгт аваагүй, хуурамч дүгнэлт гаргасан гэж үзсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүх нь хэргийн бодит байдлыг тогтоогоогүй, гэрч, камерын бичлэг зэрэг чухал нотлох баримтыг хангалтгүй үнэлсэн, хэргийн оролцогчдын эрхийг бүрэн хангалгүй, талуудын тэгш эрхтэйгээр нотлох баримтаа бүрдүүлэх, мэтгэлзэх зарчмыг хангаагүй гэж үзсэн. Иймд анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан.