Тогтоол №11790

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Зам тээврийн ослын улмаас автомашинд учирсан гэм хорыг хариуцагчаас гаргуулах тухай. - **Нэхэмжлэгч**: П.Ж нь өөрийн эзэмшлийн автомашинд учирсан гэмтэл, засварын зардал, орлого алдсаны төлбөр зэрэг нийт 2,600,000 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулахыг хүссэн. - **Хариуцагч**: С.Т нь ослын бурууг хүлээн зөвшөөрөх боловч нэхэмжилсэн хохирлын хэмжээг хэт өндөр гэж үзэн 400,000 төгрөгийг төлөх боломжтой гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-03-11, **Дугаар**: 153/ШШ2019/00124 - **Шийдвэр**: Хариуцагч С.Таас 1,333,300 төгрөг гаргуулж, нэхэмжлэгч П.Жт олгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 497.1, 510.1, 228.1-д заасан гэм хор арилгах болон хүү тооцох зохицуулалт. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-05-14, **Дугаар**: 26 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрээр тогтоосон хохирлын хэмжээг өндөр гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийн тогтоох хэсгийн 1 дэх заалтын “1,333,300 төгрөг” гэснийг “1,188,300 төгрөг” болгон өөрчилж, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 166.4, 167.1.2. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2019-06-25, **Дугаар**: 00705 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Магадлалаар тогтоосон хохирлын хэмжээг хэт өндөр гэж үзсэн, засварчин 400,000 төгрөгөөр засвар хийсэн тул тэр хэмжээгээр хохирлыг тооцох ёстой гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Зам тээврийн ослын улмаас нэхэмжлэгчийн автомашинд хохирол учирсан, хариуцагчийн буруутай үйлдэл тогтоогдсон нь хэрэгт авагдсан баримтаар нотлогдсон. - Иргэний хуулийн 497.1-д зааснаар бусдын эд хөрөнгөд гэм хор учруулсан этгээд уг гэм хорыг хариуцан арилгах үүрэгтэй. - Нэхэмжлэгчийн нэхэмжилсэн эвдэрсэн эд ангийг солих, засаж сайжруулсан будаг, засварын хөлс, журмын хашааны үнэ зэргийг хохиролд тооцсон нь хуульд нийцсэн. - Анхан шатны шүүх зохигчийн маргаж буй эрх зүйн харилцааг зөв тодорхойлж, шинжээчийн дүгнэлтийн дундаж үнэлгээгээр хохирлыг тооцсон нь үндэслэлтэй. - Давж заалдах шатны шүүх нь нотлох баримтыг дутуу үнэлсэн анхан шатны шүүхийн алдааг засч, шийдвэрт өөрчлөлт оруулсан нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 166.4, 167.1.2-т нийцсэн. - Хариуцагч нэхэмжлэлийн шаардлагыг үгүйсгэсэн талаарх баримтыг хэрэгт авагдаагүй тул хариуцагчийн гомдлыг хангах үндэслэл тогтоогдоогүй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: 2017 оны 07 дугаар сарын 17-ны өдөр автомашин онхолдож, зорчигч Г.Дэлгэрмаагийн биед хүндэвтэр, З.Дгийн биед хөнгөн гэмтэл учирч, А.Аын автомашинд хохирол учирсан. З.Дг Замын хөдөлгөөний дүрмийн 4.1, 4.2-ыг зөрчсөн гэж дүгнэсэн. Эрүүгийн хэргийг хөөн хэлэлцэх хугацаа дууссан үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгосон. - **Нэхэмжлэгч**: А.А нь З.Дгийн Замын хөдөлгөөний дүрэм зөрчсөний улмаас автомашиндаа учирсан 17 456 000 төгрөгийн хохирол болон үнэлгээний зардал 548 000 төгрөгийг нэхэмжилсэн. - **Хариуцагч**: З.Д нь нэхэмжлэлийн шаардлагыг хүлээн зөвшөөрөхгүй, учир нь прокурорын тогтоолоор түүнд холбогдох хэргийг гэмт хэргийн шинжгүй гэж хэрэгсэхгүй болгосон. Мөн үнэлгээний зардлыг өөрөө хариуцах ёстой гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-02-27, **Дугаар**: 137/ШШ2019/00053 - **Шийдвэр**: Хариуцагч З.Дгаас 12 814 000 төгрөгийг гаргуулж, А.Аад олгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 497.1, 510.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-04-23, **Дугаар**: 202/МА2019/00010 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч З.Д - **Гомдлолын шалтгаан**: Шийдвэрийг хүлээн зөвшөөрөхгүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг 7 800 300 төгрөг болгон өөрчилж, бусад заалтыг хэвээр үлдээсэн. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 510.1, 514.1. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2019-06-25, **Дугаар**: 210/МА2019/00010 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч З.Д - **Гомдлолын шалтгаан**: Эрүүгийн хэрэг эцэслэн шийдвэрлэгдээгүй байхад иргэний хэргийг шийдвэрлэсэн, прокурорын тогтоол хүчингүй болсон. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан болон давж заалдах шатны шүүх Иргэний хуулийн 497.1, 510.1, 514.1-д заасан гэм хор учруулснаас үүсэх үүргийн харилцааг зөв тайлбарлаж, хэрэглэсэн. - Давж заалдах шатны шүүх нотлох баримтыг бүх талаас нь үнэлж, маргааны үйл баримтын талаар үндэслэл бүхий дүгнэлт хийж, Иргэний хуулийн 514.1-т зааснаар хариуцагчийн үүргийг багасгасан нь хуульд нийцсэн. - Осол гарахад нэхэмжлэгч А.А нь Замын хөдөлгөөний дүрмийн 2.3 б-г, хариуцагч З.Д нь 4.2 в-г тус тус зөрчсөн бөгөөд гэм хор учрахад аль алины гэм буруу байгаа нь тогтоогдсон. - Хоёр шатны шүүх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааг хуульд заасан журмын дагуу явуулж, хэргийн оролцогчдын мэтгэлцэх эрхийг хязгаарласан алдаа гаргаагүй. - Хариуцагчийн хяналтын гомдлын агуулга нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 172.2-т заасан үндэслэлд хамаарахгүй. Шүүх хэрэглэвэл зохих хуулийг хэрэглээгүй, хэрэглэх ёсгүй хуулийг хэрэглэсэн, хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, эсхүл хуулиар тогтоосон хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчсөн байдал тогтоогдоогүй. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.5-д зааснаар анхан шатны шүүхэд гаргаагүй нотлох баримтыг давж заалдах болон хяналтын журмаар гаргасан тохиолдолд шүүх түүнийг үнэлэхгүй тул хяналтын гомдолд хавсаргасан прокурорын тогтоолыг үндэслэн шийдвэр, магадлалыг хүчингүй болгох үндэслэлгүй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Д.М- нь тээврийн хэрэгсэл жолоодон явган хүний гарцаар гарч явсан Я.Б-г мөргөж, эрүүл мэндэд нь хохирол учруулсан. - **Нэхэмжлэгч**: Я.Б- нь Д.М-аас эмчилгээний зардал, рашаан сувиллын зардал, олох байсан орлого болон сэтгэл санааны хохирол нийт 8.243.700 төгрөгийг гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: Д.М- нь нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч, эмчилгээний зардлын тодорхой хэсгийг төлсөн, нэхэмжлэгчийн гэмтэл нь хөнгөн зэргийн гэмтэлд хамаардаг, мөн зарим эмчилгээний баримт нь эргэлзээтэй тул нэхэмжлэлийг хэрэгсэхгүй болгохыг хүссэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-11-22, **Дугаар**: 102/ШШ2018/03519 - **Шийдвэр**: Д.М-аас 1.776.500 төгрөгийг гаргуулж Я.Б-д олгож, нэхэмжлэлийн үлдсэн 6.467.200 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 230.1, 497.1, 505.1, 511.2. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-01-18, **Дугаар**: 161 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Сэтгэл санааны хохирол гаргуулсан нь хууль бус. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчилж, Д.М-аас 776.500 төгрөгийг гаргуулж Я.Б-д олгож, нэхэмжлэлийн үлдсэн 7.467.200 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 230.2, 497.1, 505.1. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2019-03-22, **Дугаар**: (дугаар байхгүй) - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Б.Баярмаа - **Гомдлолын шалтгаан**: "Энэрэлт Манал" эмнэлгийн эмчилгээний зардлын 401.500 төгрөгийн баримтыг үнэлсэн нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.1, 40.2, 40.3 дахь хэсгүүдийг буруу тайлбарлан хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Нийслэлийн Иргэний хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Д.М- нь замын хөдөлгөөний дүрмийн 7.7-г зөрчиж, Я.Б-г мөргөсөн нь тогтоогдсон. - Я.Б-д зүүн эгмийн шөрмөсний сэмрэлт, зүүн мөр, түнхний үеийн зөөлөн эдийн няцралт, цус хуралт бүхий хөнгөн зэргийн гэмтэл учирсан нь Шүүхийн шинжилгээний үндэсний хүрээлэнгийн дүгнэлтээр тогтоогдсон. - Гэмтлийн улмаас нэхэмжлэгч эмчилгээ хийлгэсэн нь баримтаар нотлогдсон. - Иргэний хуулийн 499.1-д зааснаар тээврийн хэрэгслийг эзэмшигч бусдын эрүүл мэндэд учирсан гэм хорыг нөхөн төлөх үүрэгтэй. - Иргэний хуулийн 505.1-д зааснаар гэм хорыг арилгах үүрэгтэй. - Анхан шатны шүүх эмчилгээний зардал 776.500 төгрөгийн шаардлагыг хангасан нь зөв боловч сэтгэл санааны хохирол гаргуулахдаа Иргэний хуулийн 230.2-т заасныг буруу тайлбарласан. - Давж заалдах шатны шүүх хуулийг зөв тайлбарлан хэрэглэж, сэтгэл санааны хохирлыг хэрэгсэхгүй болгосон нь хууль ёсны байх шаардлагыг хангасан. - Хариуцагчийн гомдолд дурдагдсан "Энэрэлт Манал" эмнэлгийн баримтыг анхан болон давж заалдах шатны шүүх хэрэгт авагдсан бусад баримттай харьцуулан үнэлж шийдвэрлэсэн нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 40.1, 40.2, 40.3-т заасныг зөрчөөгүй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь зам тээврийн осолтой холбоотойгоор учирсан гэм хорын хохирлыг нэхэмжилжээ. Хариуцагч нь зарим төлбөрийг хийсэн гэж тайлбарласан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хангаж, хохирлыг тогтоож шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хуулийн шаардлагыг хангаагүй, хариуцагчийн төлсөн зардлыг тооцоогүй хэмээн гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Хариуцагчийн нэхэмжлэгчид төлсөн зарим зардлыг нэхэмжлэлийн шаардлагаас хасаагүй нь хуульд нийцээгүй тул шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, хариуцагчийн давж заалдах гомдлыг хангасан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Хариуцагч Ж.Д, Т.Ө нар нь зам тээврийн осол гаргаж, нэхэмжлэгч Э.Н, Г.Б нарын эрүүл мэндэд хүнд хохирол учруулсан тул гэм хорын хохирол нэхэмжилсэн. - **Нэхэмжлэгч**: Ж.О нь хариуцагч нараас гэм хорын хохиролд 58,322,657 төгрөгийг гаргуулахыг шаардсан. Үүнд эмчилгээний зардал, замын зардал, цалингийн зөрүү, зээлийн төлбөр, сувиллын зардал багтсан. - **Хариуцагч**: Ж.Д, Т.Ө нар нэхэмжлэлийг хүлээж авахгүй, эмчилгээний зардлыг төлөх хүсэлтэй боловч бусад зардлыг хүлээн зөвшөөрөхгүй, Э.Н, Г.Б нар БНСУ-д эмчлүүлэх зайлшгүй шаардлагагүй байсан, Г.Б Солонгост ажиллаж байсан гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-03-04, **Дугаар**: 145/ШШ2020/00231 - **Шийдвэр**: Хариуцагч Ж.Дгээс 12,596,546 төгрөг, Т.Өаас 12,596,546 төгрөгийг Э.Нд, мөн Ж.Дгээс 5,908,950 төгрөг, Т.Өаас 5,908,950 төгрөгийг Г.Бд тус тус олгож, нэхэмжлэлийн үлдэх хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 497.1, 497.3, 505.1-д зааснаар гэм хор учруулсан этгээд хохирлыг хариуцах үүрэгтэй. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-05-12, **Дугаар**: 204/МА2020/00014 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч Ж.Д, Т.Ө нарын өмгөөлөгчид - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч гомдол гаргасан. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, гомдлыг хангахгүй орхисон. - **Үндэслэл**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэлтэй байна. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2022-06-21, **Дугаар**: 2037 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч нарын өмгөөлөгч Ч.А - **Гомдлолын шалтгаан**: Нэхэмжлэлийг ИХШХШТХуулийн 65.1.5-ыг зөрчиж хүлээн авсан, Ж.О нь Г.Б-г төлөөлөх эрхгүй байхад шүүх шийдвэрлэсэн, шүүх хөндлөнгийн байр сууринаас хазайж өөрөө нотлох баримт цуглуулсан нь мэтгэлцэх зарчмыг зөрчсөн. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг хэвээр үлдээж, хариуцагч нарын өмгөөлөгчийн хяналтын гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Хоёр шатны шүүхийн шийдвэр нь хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх хуулийн шаардлагыг хангасан. - Шүүхүүд маргаанд Иргэний хуулийн 497.1, 497.3, 505.1-д заасан зохицуулалтыг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн. - Хэрэгт авагдсан нотлох баримтууд, тухайлбал, хариуцагч Ж.Д, Т.Ө нарын буруутай үйлдлийн улмаас зам тээврийн осол гарч, Э.Н, Г.Б нарын эрүүл мэндэд хүнд хохирол учирсан нь тогтоогдсон. - Нэхэмжлэгч Э.Нгийн БНСУ болон сувиллын газарт эмчилгээ хийлгэсэн, Г.Бгийн асран хамгаалахтай холбогдон гарсан зардлын баримтуудыг хуульд заасан журмын дагуу үнэлсэн. - Нэхэмжлэгч Э.Н, Г.Б нараас Ж.Од олгосон 2019-02-18-ны өдрийн итгэмжлэл хэрэгт авагдсан тул төлөөлөх эрхийн талаарх гомдол үндэслэлгүй. - Шүүх хэргийг шийдвэрлэхдээ нотлох баримт цуглуулах, бүрдүүлэх, үнэлэх талаарх хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчөөгүй.