Тогтоол №11259

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Иргэн нэхэмжлэгч нь талийгч болсон хүүгийн эд хөрөнгөөс хувь авахыг шаардсан. Хариуцагч нь тухайн хөрөнгүүд нь өөрийн өмчлөлийн болон худалдаж авсан, бэлгэнд авсан эд хөрөнгө тул нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрч маргасан. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэгчийн нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хангаж, хариуцагчаас тодорхой хэмжээний мөнгийг гаргуулан олгох шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагчийн өмгөөлөгч анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь хэргийн баримтыг буруу дүгнэж, хуулийг буруу тайлбарласан, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчсөн гэж гомдол гаргав. Мөн нэхэмжлэгч Ц. нас барснаас хойш түүний эрх залгамжлал болон эд хөрөнгийн үнэлгээг тогтоох ажиллагааг хуульд нийцүүлэн хийгээгүй гэж үзсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүхээс анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн хууль ёс, үндэслэлтэй байх шаардлагыг хангаагүй, хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журам зөрчсөн гэж дүгнэн анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаахаар тогтоосон. Нэхэмжлэлийн үндэслэл болон эд хөрөнгийн үнэлгээг тогтоохдоо эрх бүхий этгээдээр тогтоолгоогүй, нэхэмжлэлийн үйл баримтыг бүрэн тогтоож, хуулийн зохицуулалтыг зөв хэрэглээгүй нь тогтоогдсон.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь талийгаач нөхрийнхөө хүүхдээс өвлөх хөрөнгийг гаргуулах, гуравдагч этгээд нь гэр бүлийн дундын өмчийг тогтоолгох шаардлага гаргасан. Хариуцагч нь хөрөнгийн өмчлөл, хамтран өмчлөх болон өвлөх эрхийг эсэргүүцсэн. АНХАН ШАТ: Нэхэмжлэгчийн хүүг өвлөгчөөр тогтоолгож, тодорхой мөнгөн хөрөнгийг гаргуулах, харин малын өвийг хэрэгсэхгүй болгож, гэр бүлийн дундын өмчийг хэсэгчлэн тогтоож, үлдсэнийг нь хэрэгсэхгүй болгосон. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Нэхэмжлэгч, өмгөөлөгч нар анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хууль буруу хэрэглэсэн, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг зөрчсөн гэж үзэн давж заалдсан. Давж заалдах шатны шүүх нэхэмжлэгч, өмгөөлөгчийн гомдлыг хангаж, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгон хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Давж заалдах шатны шүүх хэргийг бүхэлд нь хянан үзэхдээ анхан шатны шүүхийн шийдвэр нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн шаардлагыг хангаагүй гэж үзсэн. Нэхэмжлэгч нь нас барсны хууль ёсны төлөөлөгч болохыг нь тогтоох, улмаар өвлөх эрхийг нь хамгаалах зорилготой нэхэмжлэл гаргасан. Шүүхийн захирамж нь нэхэмжлэлийн шаардлагатай хамааралгүй гэх үндэслэлээр нотлох баримт гаргуулах тухай хүсэлтийг хангахаас татгалзсан нь нэхэмжлэгчийн эрхийг зөрчсөн. Хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад шүүх хуралдааны тэмдэглэл, шүүгчийн захирамжийн огноо болон агуулга зөрчсөн гэх мэт алдаанууд байсныг тогтоосон. Иймд хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны журмыг ноцтой зөрчсөн гэх үндэслэлээр анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаажээ.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Ж.А нь хариуцагч А.Ж-ийн нас барсан эцэг Б.А-д зээлүүлсэн 161,200,000 төгрөгийг өвлөгч хүүгээс гаргуулахаар нэхэмжилжээ. - **Нэхэмжлэгч**: Ж.А нь талийгаач Б.А-д зээлүүлсэн нийт 500,000,000 төгрөгөөс 338,800,000 төгрөгийг төлүүлсэн, үлдэх 161,200,000 төгрөгийг талийгаачийн өвлөгч хүү А.Ж-оос гаргуулах. - **Хариуцагч**: А.Ж нь эцгийнхээ бизнест оролцдоггүй байсан бөгөөд өвлөх хөрөнгө, авлага, өглөгийн талаар мэдээлэлгүй, өвийг хууль ёсоор хүлээн аваагүй тул нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2024-07-01, **Дугаар**: 130/ШШ2024/00650 - **Шийдвэр**: Хариуцагч А.Ж-оос 71,600,000 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгч Ж.А-д олгож, нэхэмжлэлийн 89,600,000 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 520.1, 535.1-д зааснаар хариуцагч нь нас барагчийн хууль ёсны өвлөгч бөгөөд өв хүлээн авсан нь тогтоогдсон. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2024-10-25, **Дугаар**: 212/МА2024/00086 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч А.Ж - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг Иргэний хуулийг буруу тайлбарлаж, нотлох баримтыг зөв үнэлээгүй гэж үзсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн давж заалдах гомдлыг хангахгүй орхисон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 518.1, 528.1, 535.1-д зааснаар хариуцагчийг өвийг хүлээн авсанд тооцох хууль зүйн үндэслэлтэй. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2024-12-18, **Дугаар**: 001/ШХТ2024/01614 (хянан хэлэлцэх тогтоол) - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч А.Ж - **Гомдлолын шалтгаан**: Иргэний хуулийн өв хүлээн авах, өвлөгчийн хариуцлагын зохицуулалтыг буруу хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, магадлалыг тус тус хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Хоёр шатны шүүх маргааны үйл баримтыг зөрүүгүй тогтоосон хэдий ч Иргэний хуулийн өв хүлээн авах, өвлөгчийн хариуцлагын талаарх зохицуулалтыг зөв тайлбарлан хэрэглэсэн эсэх нь тодорхойгүй байна. - Иргэний хуулийн 515.2, 535.1-д зааснаар өвлөгч нь өвлөн авсан өвийн хэмжээгээр өвлүүлэгчийн үүргийг хүлээнэ. - Талийгаач Б.А-ын төлбөл зохих үүргийн хэмжээ болон хариуцагч А.Ж-ын хүлээн авсан өвийн хэмжээ тодорхойгүй байна. - Нэхэмжлэгчийн ирүүлсэн банкны дансны хуулга нь зээлүүлсэн мөнгөний нийт хэмжээ, төлөгдсөн хэсэг, үлдэгдэл төлбөрийн хэмжээг бүрэн тодорхойлох боломжгүй байна. - Өвлүүлэгч Б.А-ын өөр бусад үүргийн хэмжээ, хууль ёсны бусад өвлөгчдийн байр суурь зэрэг хэрэгт ач холбогдол бүхий үйл баримтууд тодорхойгүй байна. - Хариуцагчийн өвийн зарим хэсгийг худалдан борлуулж, өвлүүлэгчийн бусдад төлөх үүргийг төлсөн тухай тайлбар нь хүлээн авсан өвийн хэмжээг тодорхойлоход ач холбогдолтой эсэхийг хоёр шатны шүүх дүгнээгүй, зохигч энэ талаар мэтгэлцээгүй. - Маргааны үйл баримтын талаар шүүхээс эцэслэн дүгнэж, хуулийг хэрэглэх нөхцөл бүрдээгүй байна.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь нас барагчийн хууль ёсны өвлөгч гэдгээ тогтоолгож, түүний эд хөрөнгийг өвлөх эрхтэй болохыг тогтоолгох, хариуцагч нар нь хууль ёсны өвлөгч болон эд хөрөнгө өвлөх эрхгүй гэж үзэж, сөрөг нэхэмжлэл болон бие даасан шаардлага гаргасан. АНХАН ШАТ: Шүүх нь нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хангаж, бусдыг нь хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хянан хэлэлцүүлэхээр анхан шатны шүүхэд буцаасан. ХЯНАЛТЫН ШАТ: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, бие даасан шаардлага гаргасан гуравдагч этгээдийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ҮНДЭСЛЭЛ: * Давж заалдах шатны шүүх нь хэргийн баримт, хуулийн хэрэглээнд тулгуурлан зөв дүгнэлт хийсэн. * Анхан шатны шүүхийн хэргийг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны алдаатай үйлдлүүд нь нэхэмжлэгч, хариуцагч нарын эрхийг зөрчсөн. * Нэхэмжлэгч нь хүүхдийнхээ өмнөөс шаардлага гаргаснаар төлөөлөн нэхэмжлэгч болсон ч, өөрийн нэрийн өмнөөс шаардлага гаргах нь түүнийг бие даасан шаардлага гаргасан гуравдагч этгээд гэж үзэх үндэслэл болохгүй. * Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн заалтуудыг анхан шатны шүүх буруу хэрэглэсэн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Насанд хүрээгүй У нь талийгаач аав Х-ийн өвлөгдөх эд хөрөнгө болох амины орон сууц, газрын хамт өвлөн авах эрхтэй байсан боловч өвөг эцэг Д.Хатанбаатар нь өвлөх эрхийн гэрчилгээг өөр дээрээ гаргуулж авсан тул У-д ногдох хэсгийг гаргуулах тухай маргаан үүссэн. - **Нэхэмжлэгч**: Ц (насанд хүрээгүй У-ын хууль ёсны төлөөлөгч) нь талийгаач Х-ийн өмчлөлийн үл хөдлөх хөрөнгөөс У-д ногдох 55,000,000 төгрөгийг Д.Хатанбаатараас гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: Д.Хатанбаатар нь өвлөх эрхийн хуулийн хугацаа өнгөрсөн тул өөрөө өв залгамжилж авсан нь хууль ёсны тул нэхэмжлэлийг хүлээн зөвшөөрөхгүй гэжээ. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-11-22, **Дугаар**: 1209 - **Шийдвэр**: Д.Хатанбаатараас 52,918,831 төгрөг гаргуулж Ц-д олгож, 2,081,169 төгрөгийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 520.1.1, 520.5, 535.1. Өвлөгчид өвлөгдөх эд хөрөнгийг адил тэнцүү хэмжээгээр өвлөх эрхтэй. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2019-01-21, **Дугаар**: 14 - **Гомдлол гаргагч**: Хариуцагч - **Гомдлолын шалтгаан**: Нэхэмжлэлийн шаардлага өөрчлөгдсөнийг хариуцагчид мэдэгдээгүй, мэтгэлцэх зарчмыг зөрчиж, шинжээчийн дүгнэлтийг дахин гаргуулах хүсэлтийг хүлээж аваагүй. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгож, хэргийг дахин шийдвэрлүүлэхээр буцаасан. - **Үндэслэл**: Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 116.2. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2019-03-21, **Дугаар**: 00515 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлал нь хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх шаардлага хангаагүй, анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хүчингүй болгосон нь үндэслэлгүй. - **Шийдвэр**: Давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээж, нэхэмжлэгчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчийн гомдлыг хангахгүй орхисон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Нэхэмжлэгч нь хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны явцад нэхэмжлэлийн шаардлагыг 3 удаа өөрчилж, хамгийн сүүлд шинжээчийн дүгнэлтээр тогтоогдсон хөрөнгийн үнийн 50 хувийг гаргуулах шаардлагыг шүүх хуралдааны үед гаргасан. - Хариуцагч нь уг шаардлагыг зөвшөөрөөгүй бөгөөд дахин үнэлгээ хийлгүүлэх хүсэлт гаргасныг анхан шатны шүүх хангахаас татгалзсан нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 6.1, 6.3-т заасан мэтгэлцэх болон талуудын тэгш эрхийн зарчмыг зөрчсөн. - Нэхэмжлэлийн шаардлагыг нэмэгдүүлэхэд хариуцагчид холбогдох нотлох баримтыг гаргах шаардлага үүссэн нөхцөл байдлыг шүүх анхаараагүй нь хэргийн оролцогчийн эрхийг ноцтой зөрчсөн гэж давж заалдах шатны шүүх дүгнэсэн нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 38.1, 38.6, 168.1-д нийцсэн. - Иймд давж заалдах шатны шүүхийн магадлалыг хэвээр үлдээх нь зүйтэй.