Говь-Алтай аймаг дахь сум дундын анхан шатны шүүх /Иргэний хэрэг/ийн Шийдвэр

Үйл явдал

Түрээсийн гэрээний үүрэг биелүүлээгүйгээс үүдэлтэй төлбөр болон алдангийн маргаан. Нэхэмжлэгч тал техникийн хэрэгсэл түрээслэх гэрээ байгуулж, ажлыг гүйцэтгэсний үндсэн төлбөр болон гэрээнд заасан алдангийг гаргуулах хүсэлтэй байсан. Хариуцагч тал санхүүжилт авч чадаагүй тул төлбөр төлөх боломжгүй гэж үзэн, мөн хөөн хэлэлцэх хугацаа өнгөрсөн гэх үндэслэлээр маргаан үүсгэсэн.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Техник түрээсийн гэрээний дагуу гүйцэтгэсэн ажлын хөлс болон гэрээт алдангийг гаргуулах шаардлагатай байна.
• Хариуцагч: Санхүүжилт авч чадаагүй тул төлбөр төлөх боломжгүй бөгөөд нэхэмжлэлийн шаардлага гаргах хөөн хэлэлцэх гурван жилийн хугацаа өнгөрсөн гэж үзэж байна.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагын үндсэн төлбөрийг хангаж, алдангийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож шийдвэрлэв.

• Хариуцагч тал техникийг түрээсэлж ашигласан боловч төлбөр төлөөгүй тул үндэслэлгүй хөрөнгөжих ёсгүй, учир нь техник түрээсийн гэрээ хүчин төгөлдөр бус байсан ч бодит үйл явдал болоод хөрөнгөжих ёсгүй (Иргэний хууль 493.1).
• Хөөн хэлэлцэх хугацаа өнгөрсөн гэх хариуцагчийн тайлбар үндэслэлгүй, учир нь талууд тооцооны үлдэгдлийн баталгаа байгуулж, төлбөр төлөх үүрэг хүлээсэн тул Иргэний хууль 75.1, 75.2.1-д заасны дагуу хөөн хэлэлцэх хугацаа хэтрээгүй байна.
• Алдангийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгосон, учир нь нэхэмжлэгч тал гэрээний дагуу алданги тооцох эрхтэй боловч шүүх үндсэн төлбөрийг тогтооход анхаарч, алдангийн хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Гэрээ хүчин төгөлдөр бус байсан ч бодит үйл явдал болоод хөрөнгө ашигласан бол тухайн хөрөнгийн үнийн дүнгээр нөхөн төлбөр авах эрхтэй (Иргэний хууль 493.1).
• Тооцооны үлдэгдлийн баталгаа байгуулж, төлбөр төлөх хугацааг тодорхойлсон бол энэ нь хөөн хэлэлцэх хугацааг шинэчлэн тооцох үндэслэл болно (Иргэний хууль 75.1, 75.2.1).
• Түрээсийн гэрээний үүрэг биелээгүй тохиолдолд үндсэн төлбөрийг гаргуулах нь үндэслэлтэй боловч алдангийн хэсэгт талуудын тохиролцоо болон бусад нөхцөлийг харгалзан үзнэ.