2025 - Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Зээлийн маргаан — зээлийн гэрээний үүрэг биелүүлээгүй тул үндсэн зээл, хүү, алдангийг гаргуулж, барьцаа хөрөнгөөр хангуулах. Зээлдэгч нь зээлийн гэрээний хугацааг сунгасан боловч хугацаа дуусахад үндсэн зээл болон хүүгийн үлдэгдэл төлөөгүй тул нэхэмжлэгч зээлийн үлдэгдэл болон гэрээнд заасан алдангийг нэхэмжилсэн.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Зээлийн гэрээний дагуу үндсэн зээл, хүү, гэрээнд заасан алдангийг нийт 289 сая орчим төгрөгөөр гаргуулж, барьцаа хөрөнгөөр хангуулах шаардлага гаргасан.
• Хариуцагч: Үндсэн зээл болон хүүгийн үлдэгдлийг төлөх боловч нэхэмжлэгчийн шаардсан алдангийн хэмжээг хэтрүүлсэн тул хүүгээс анз тооцсон нь үндэслэлгүй гэж үзэн алдангийн зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгох хүсэлт гаргасан.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийг хангах үндэслэлтэй гэж үзэв. Зээлдэгч нь зээлийн гэрээний хугацаа дуусахад үндсэн зээл болон хүүгийн үлдэгдлийг төлөөгүй тул зээлийн гэрээний үүрэг биелээгүй гэж үзнэ. Алдангийн хэмжээг тооцохдоо гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүн буюу үндсэн зээл, хүүгийн нийлбэр дүнг үндсэнд авсан тул нэхэмжлэгчийн шаардсан алдангийн дүн үндэслэлтэй байна. Учир нь Иргэний хууль 232.6-д гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүн гэдэг нь үндсэн зээл, гэрээний хугацааны хүүгийн нийлбэр дүн болохыг заасан тул хүүгийн үнийн дүнгээр алданги тооцох нь зөв юм. Мөн алдангийн нийт дүн нь гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн 50 хувиас хэтэрч байгаа нь Иргэний хууль 232.4-т заасан анзын дээд хэмжээг хэтрүүлээгүй тул нэхэмжлэгч алдангийг бүрэн шаардах эрхтэй. Хариуцагч нь зээлийн үүргээ сайн дураар биелүүлээгүй тул барьцаа хөрөнгийг албадан дуудлага худалдаагаар борлуулж үүргийг хангуулах үндэслэлтэй (Иргэний хууль 174.1, 175.1).

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Зээлийн гэрээний хугацаанд төлөгдөөгүй хүү нь гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн нэг хэсэг болно тул алдангийг тооцохдоо үндсэн зээл, хүүгийн нийлбэр дээр суурилна (Иргэний хууль 232.6).
• Анзын нийт дүн нь гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн 50 хувиас хэтэрч болохгүй бөгөөд энэ хязгаар нь үндсэн зээл, хүүгийн нийлбэр дээр тогтоогдоно (Иргэний хууль 232.4).
• Мөнгөн төлбөрийн үүрэг гүйцэтгэх хугацаа хэтэрсэн тохиолдолд тухайн хүүгээс анз тооцохыг хориглодог (Иргэний хууль 222.6).