2025 - Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Худалдах-худалдан авах гэрээний үлдэгдэл төлбөр болон алданги гаргуулах маргаан. Худалдагч тал нь худалдан авагч талд хоёр өөр гэрээний дагуу дизель түлш нийлүүлсэн боловч төлбөрийн үлдэгдэл болон гэрээнд заасан алдангийн дүнг хугацаанд нь төлөөгүй тул нэхэмжлэл гаргасан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Хоёр гэрээний дагуу нийлүүлсэн барааны үндсэн төлбөр болон гэрээнд заасан хувиар тооцсон алдангийг гаргуулна гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Талууд тооцоо нийлсэн акт үйлдэж, алдангийн хэмжээг тодорхойлсон нь Иргэний хуулийн дагуу үндсэн үүргийн 50 хувиас хэтэрсэн тул хүчин төгөлдөр бус, мөн төлбөрийн хугацааг харилцан хойшлуулсан гэж үзсэн.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг бүрэн харгалзан үзэж, хариуцагчийг үндсэн төлбөр болон алданги төлөх үүрэг бүхий нийт 4.6 тэрбум орчим төгрөгийг төлөхийг шийдвэрлэв.

• Хариуцагч нь гэрээний дагуу барааг хүлээн авч, төлбөр төлөх үүргээ хугацаанд биелүүлээгүй тул төлбөр төлөх үүрэгтэй (Иргэний хууль 243.1).
• Төлбөр төлөх хугацааг хойшлуулсан гэх хариуцагчийн тайлбар нь цахим зурвас болон бусад баримтаар нотлогдоогүй, нэхэмжлэгчээс хугацааг хойшлуулах бичгээр зөвшөөрөл өгөөгүй байсан тул төлбөр төлөх хугацааг хэтрүүлсэн гэж үзсэн.
• Тооцоо нийлсэн акт дээр алдангийн дүн тусгагдаагүй байсан нь алдангиас татгалзсан гэсэн утга илэрхийлэхгүй, учир нь акт нь зөвхөн тухайн үеийн гүйлгээг хүлээн зөвшөөрсөн баримт юм.
• Хоёр дахь гэрээнд алдангийн хувь хэмжээг заасан нь Иргэний хууль 189.1-д харшгүй тул гэрээний заалтын дагуу алдангийг тооцох үндэслэлтэй.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Талуудын хооронд төлбөр төлөх хугацааг хойшлуулах тухай бичгээр тохиролцоо байхгүй, нэхэмжлэгч зөвшөөрөл өгөөгүй байсан тул үүрэг гүйцэтгэх хугацаа хэтэрсэнд тооцно.
• Тооцоо нийлсэн акт нь тухайн үеийн гүйлгээг баталгаажуулсан баримт боловч үүгээр алдангиас татгалзсан гэж шууд тайлбарлаж болохгүй (Иргэний хууль 466).
• Гэрээнд заасан алдангийн хувь хэмжээ нь хуульд заасан хязгаарлалттай зөрчилдөөгүй бол талуудын хүсэл эрх чөлөөний үндсэн дээр хүчин төгөлдөр байна (Иргэний хууль 189.1).