2025 - Баянгол, Хан-Уул, Сонгинохайрхан дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүх ийн Шийдвэр

Үйл явдал

Зээлийн маргаан — зээлийн үүрэг гүйцэтгэх, алданги тооцох, барьцаа хөрөнгийг албадан худалдаалах. Зээлдэгч компани болон хамтран үүрэг гүйцэтгэгч нь зээлийн үндсэн төлбөр болон гэрээнд заасан алдангийг төлөөгүй тул нэхэмжлэгч байгууллага зээлийн үлдэгдэл, алданги гаргуулах болон барьцаа хөрөнгийг албадан худалдаалуулах шаардлага гаргасан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Зээлдэгч гэрээний үүргээ биелүүлээгүй тул зээлийн үндсэн үлдэгдэл болон Иргэний хууль 232.4-т заасны дагуу алданги гаргуулах, үүргийн гүйцэтгэлийг барьцаа хөрөнгөөр хангуулах шаардлагатай гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Зээлийн гэрээнд алданги тооцох заалт оруулсан нь Банк, зээлийн үйл ажиллагааны тухай хуулийн 20.2, 21.2-т нийцэхгүй, хууль бус заалт тул уг заалтыг хүчин төгөлдөр бус болгох, алдангийн хэмжээг хязгаарлах шаардлагатай гэж үзсэн.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх зээлийн үндсэн үлдэгдэл болон барьцаа хөрөнгийг албадан худалдаалуулах шаардлагыг хангаж, харин зээлийн гэрээний алданги тооцох заалтыг хүчин төгөлдөр бус болгож шийдвэрлэв.

• Зээлийн үндсэн үлдэгдэл төлөгдөөгүй байсан тул хариуцагч компани болон хамтран үүрэг гүйцэтгэгч нь зээлийн үүргээ гүйцэтгэх үүрэгтэй, учир нь Иргэний хууль 281.1, 232.6-д зааснаар зээлийн гэрээний үүрэг биелээгүй тохиолдолд үүрэг гүйцэтгүүлэх эрхтэй.
• Зээлийн гэрээний 1.5 дахь заалт буюу алданги тооцох заалт нь Иргэний хууль 202.1-д заасан эрх зүйн зохицуулалт болон Банк, зээлийн үйл ажиллагааны тухай хуулийн 20.2, 21.2-ын холбогдох заалтуудад нийцэхгүй, хууль бус заалт байсан тул хүчин төгөлдөр бус гэж үзэв.
• Зээлийн үүрэг гүйцэтгэхгүй байгаа тул барьцаа хөрөнгө болох гуравдагч этгээдийн өмчлөлийн үл хөдлөх эд хөрөнгийг албадан худалдаагаар худалдаж, үүрэг гүйцэтгүүлэх нь үндэслэлтэй, учир нь Иргэний хууль 175.1-д заасан барьцааны эрх.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Зээлийн гэрээнд хууль бус, стандартын бус нэмэлт нөхцөл (алданги тооцох заалт гэх мэт) оруулсан нь тухайн заалтыг хүчин төгөлдөр бус болгох үндэслэл болно (Иргэний хууль 202.1).
• Зээлдэгч үүргээ биелүүлээгүй тохиолдолд зээл олгогч нь зээлийн үндсэн үлдэгдэл болон барьцаа хөрөнгийг албадан худалдаалуулах эрхтэй (Иргэний хууль 281.1, 175.1).
• Зээлийн үйл ажиллагаа эрхэлдэггүй ч Засгийн газрын тусгай сангийн чиг үүргийг хэрэгжүүлж буй байгууллагын зээл олгох эрх нь тухайн байгууллагыг байгуулах тухай тогтоол болон холбогдох тусгай хуулиар зохицуулагддаг (Иргэний хууль 281).