2025 - Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Даатгалын нөхөн төлбөр — тээврийн хэрэгслийн даатгалын гэрээнд заасан эрсдэлд хамаарах эсэх. Даатгуулагч тээврийн хэрэгслээр замын хөдөлгөөнд оролцож явах үедээ мал мөргөсөн бөгөөд үүсээд хохирлыг даатгагчаас нөхөн төлбөрөөр авах хүсэлт гаргасан.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Даатгалын гэрээнд заасан хүн, тээврийн хэрэгсэл, биет зүйл мөргөх эрсдэлийг хамгаалахаар заасан тул мал мөргөсөн тохиолдлыг нөхөн төлбөр олгох ёстой гэж үзсэн.
• Хариуцагч: Гэрээний нэр томьёонд "биет зүйл" гэдэгт мал амьтан хамаарахгүй, харин хатуу биет (ган, төмөр, чулуу гэх мэт) гэж тодорхойлсон тул мал мөргөсөн нь гэрээнд заагаагүй эрсдэл гэж үзэн нөхөн төлбөр олгохоос татгалзсан.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж шийдвэрлэв. Хариуцагчийн "биет зүйл" гэх тайлбар нь мал амьтныг хамааруулахгүй гэсэн өөрийн талын тайлбар төдий байсан тул нэхэмжлэлийн шаардлагыг няцаах үндэслэл болохгүй. Даатгуулагч замын хөдөлгөөний дүрмийн дагуу аюул, хохирол учруулахгүй зорчих үүргээ зөрчиж мал мөргөсөн тул энэ нь даатгалын гэрээний замын хөдөлгөөнд оролцох үеийн эрсдэл үүссэн гэж үзнэ. Даатгалын эрсдэл нь гэнэтийн, санамсаргүй байх ёстой бөгөөд тухайн ослын үед даатгуулагчийн санаатай үйлдлээр хохирол учруулсан баримт тогтоогдоогүй тул энэ нь даатгалын гэрээнд заасан эрсдэлд хамаарна. Иймд даатгагч гэрээнд заагаагүй эрсдэл гэж үзэн нөхөн төлбөр олгохоос татгалзсан нь үндэслэлгүй юм.

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Даатгалын эрсдэл нь урьдчилан таамаглах боломжгүй, гэнэтийн, санамсаргүй байх ёстой тул даатгуулагчийн санаатай үйлдлээр хохирол учруулсан баримт байхгүй бол даатгалын гэрээний эрсдэлд хамаарна гэж үзнэ.
• Даатгалын гэрээний нэр томьёог өөрийн талын тайлбараар хязгаарлан мал амьтныг хамааруулахгүй гэж үзэх нь даатгалын гэрээнд заасан эрсдэлийг няцаах үндэслэл болно.
• Замын хөдөлгөөнд оролцож байх үед мал мөргөсөн тохиолдол нь даатгалын гэрээний замын хөдөлгөөнд оролцох үеийн эрсдэлд хамаарах тул нөхөн төлбөр олгох үүрэг үүснэ (Даатгалын тухай хууль 8.5, 8.5.3).