2025 - Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Зээлийн гэрээний үүрэг биелүүлээгүй, алдангийн төлбөр тооцох маргаан. Нэхэмжлэгч нь хариуцагч талд 100 сая төгрөгийн зээл олгосон бөгөөд гэрээнд заасан хугацаанд төлөөгүй тул үндсэн төлбөр болон алдангийн төлбөр нийт 150 сая төгрөгийг гаргуулж өгөхөөс татгалзсан хариуцагч нараас нэхэмжилсэн.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Зээлийн гэрээ байгуулсан боловч хариуцагч мөнгийг хугацаанд нь төлөөгүй, гэрээнд заасан алдангийн хэмжээ хэтэрсэн тул үндсэн төлбөр болон алдангийг нэхэмжилж байна.
• Хариуцагч: Зээлийн гэрээ нь дүр үзүүлэн байгуулсан, хүчин төгөлдөр бус хэлцэл гэж үзэж байгаа бөгөөд алдангийн хэмжээ нь тохиролцсонгүй тул нэмэлт төлбөр төлөх боломжгүй гэж үзэж байна.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх хариуцагч талд зээлийн үндсэн төлбөр болон алдангийг төлөхийг шийдвэрлэв. Хариуцагч нь зээлийн гэрээнд гарын үсэг зурж, мөнгийг өөрийн дансаар хүлээн авсан тул гэрээг дүр үзүүлэн байгуулсан гэх баримт тогтоогдоогүй, учир нь мөнгөн хөрөнгийг бодит үйлдлээр хүлээн авсан байна (Иргэний хууль 40.1, 42.2, 189.1). Зээлдэгч нь мөнгийг хэрхэн зарцуулах нь зээлдүүлэгчид хамааралгүй, учир нь зээлийн гэрээ нь талуудын хүсэл зоригийн илэрхийлэл бөгөөд хүчин төгөлдөр харилцаа үүсгэсэн тул зээлийн үүргийг хариуцах ёстой (Иргэний хууль 281.1). Хариуцагч нь алдангийн тохиролцоо байгаагүй гэж маргасан боловч гэрээнд алдангийн хэмжээг заасан тул түүнийг мэдээгүй гэх тайлбар үндэслэлгүй, учир нь хариуцагч нь иргэний эрх зүйн бүрэн чадамжтай этгээд юм (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хууль 25.2.2, 38.1).

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Зээлийн гэрээнд заасан мөнгөн хөрөнгийг бодит үйлдлээр хүлээн авсан тохиолдолд гэрээг дүр үзүүлэн байгуулсан гэж үзэх үндэслэлгүй (Иргэний хууль 40.1, 189.1).
• Зээлдэгч нь гэрээгээр хүлээсэн үүргээ биелүүлээгүй тохиолдолд гэрээнд заасан алдангийн нөхцөлийг дагаж мөрдөх ёстой, учир нь иргэн бүр өөрийн хийсэн үйлдлээ болон гарын үсэг зурсан баримтаа мэдэж байх үүрэгтэй (Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хууль 25.2.2, 38.1).
• Зээлдэгчийн мөнгийг зарцуулах эрх нь зээлдүүлэгчийн эрхэд хамааралгүй тул зээлийн гэрээний үүрэг биелүүлээгүй бол үндсэн төлбөр болон алдангийг төлөх үүрэг үүснэ (Иргэний хууль 281.1, 232.6).