Иргэн · Анхан шат
Монгол Улсын Дээд шүүхийн хяналтын шатны захиргааны хэргийн шүүх хуралдааны танхимд Шүүх хуралдааны бүрэлдэхүүн: Даргалагч: Шүүгч: Илтгэгч шүүгч: Нарийн бичгийн дарга: Г.Банзрагч Д.Батсүх Д.Мөнхтуяа П.Уранзул Хариуцагчийн хяналтын журмаар гаргасан гомдлоор Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн 2024 оны 04 дүгээр сарын 02-ны өдрийн 210/МА2024/00457 дугаар тогтоолтой, Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн 2024 оны 02 дугаар сарын 09-ний өдрийн 210/ШШ2024/00227 дугаар шийдвэртэй Нэхэмжлэгч: Хариуцагч: “Дүүхүү” ХХК Улсын бүртгэлийн ерөнөнхий газар Хүсэлт гаргагч: “Дүүхүү” ХХК-ийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Г.Гантулга Өмгөөлөгч: Ц.Лхагвасүрэн Хариуцагчийн итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч: Г.Мягмардорж 2024 оны 05 дугаар сарын 23-ны өдөр болсон шүүх хуралдаанаар хэргийг хянан хэлэлцэв. Шүүх хуралдаанд: Улсын бүртгэлийн ерөнхий газрын итгэмжлэгдсэн төлөөлөгч Г.Мягмардорж, өмгөөлөгч Ц.Лхагвасүрэн нар оролцов. ТОГТООЛ Нэхэмжлэгч “Дүүхүү” ХХК нь Улсын бүртгэлийн ерөнхий газарт холбогдуулан “Улсын бүртгэлийн ерөнөнхий газрын 2023 оны 11 дүгээр сарын 28-ны өдрийн 05-2/24484 дүгээр албан бичгээр “Дүүхүү” ХХК-ийн нэрэнд “дүүхүү” гэдэг үг тохирохгүй тул уг нэрийг өөрчлөх шаардлага хүргүүлсэн нь Захиргааны ерөнхий хуулийн 4.2.3, 4.2.4 дэх хэсэгт заасан зорилго нь тодорхой байх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хөндөөгүй байх гэсэн зарчмуудыг тус тус зөрчсөн байх тул дээрх албан бичгийг хууль бус болохыг тогтоож, хүчингүй болгох тухай” нэхэмжлэл гаргасан. Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн 2024 оны 02 дугаар сарын 09-ний өдрийн 210/ШШ2024/00227 дугаар шийдвэрээр: “Улсын бүртгэлийн ерөнхий газрын 2023 оны 11 дүгээр сарын 28-ны өдрийн 05-2/24484 дүгээр албан бичгийг хууль бус болохыг тогтоож, хүчингүй болгож, хариуцагч Улсын бүртгэлийн ерөнхий газраас улсын тэмдэгтийн хураамжид урьдчилан төлсөн 70.200 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгч “Дүүхүү” ХХК-д олгож шийдвэрлэжээ. Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн 2024 оны 04 дүгээр сарын 02-ны өдрийн 210/МА2024/00457 дугаар тогтоолоор: Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн 2024 оны 02 дугаар сарын 09-ний өдрийн 210/ШШ2024/00227 дугаар шийдвэрийг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн давж заалдах журмаар гаргасан гомдлыг хангахгүй орхиж шийдвэрлэжээ. Хариуцагчийн хяналтын журмаар гаргасан гомдолд: “...Анхан шатны шүүх нэхэмжлэлийн шаардлагыг хангаж, давж заалдах шатны шүүх хэвээр үлдээсэн шийдвэр, тогтоол нь хууль хэрэглээний хувьд алдаатай, шүүхийн шийдвэр хууль ёсны бөгөөд үндэслэл бүхий байх зарчим зөрчигдсөн гэж үзэж байна. ХХК-ийн нэр нь Төрийн болон орон нутгийн өмчийн тухай хуулийн 12 дугаар зүйлийн 12.1.2-т заасныг зөрчсөн тул бид “Дүүхүү” ХХК-ийн нэрийг өөрчлөх шаардлага хүргүүлсэн. Анхан болон давж заалдах шатны шүүх хуулийг буруу тайлбарлаж хэрэглэсэн. Төрийн болон орон нутгийн өмчийн тухай хуулийн 12 дугаар зүйлийн 12.1.2 дахь хэсэгт “Төрийн өмчийн оролцоотой хуулийн этгээдийн оноосон нэрэнд “төрийн”, “нийтийн”, “улсын” гэх үг, эсхүл эдгээр утгатай үгийг хэрэглэхийг хориглоно” гэж заасан. Дээрх хуулийн зорилго нь тухайн хуулийн этгээд нь төрийн болон орон нутгийн өмчийн оролцоотой эсэхийг ялгах, эргэлзээ төрүүлэхгүй байх ач холбогдолтой. Иймд “Дүүхүү” гэдэг үг нь “улсын” гэдэг үгтэй ижил утгатай, тусгайлан заасан тохиолдолд үг тус бүрээр нь хэрэглэхийг хориглоно гэж ойлгох бус, харин “дүүхүү” гэдэг үг нь “улсын” гэсэн утгыг илэрхийлж байвал хэрэглэхийг хориглоно гэж үзэх нь зүйтэй. “Дүүхүү” гэдэг үг нь О.Намнандоржийн “Монгол хэлний тайлбар толь”-д “Эрхэмсэг, язгууртан хүний хүү, хүүхэд”, “Эхнэр нөхрийн хайрлан дуудах үг”, “Эрхлүүлж энхрийлж дуудах үг” гэж тайлбарласан байдаг. Энэ тохиолдолд нэхэмжлэгчийн “дүүхүү” гэдэг үг нь улсын гэдэг үгтэй ижил утгатай тул хууль зөрчсөн гэж үзэж, шаардлага хүргүүлсэн. Иймд Захиргааны хэргийн анхан шатны шүүхийн 2024 оны 02 дугаар сарын 09-ний өдрийн 210/ШШ2024/00227 дугаар шийдвэр, Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн 2024 оны 04 дүгээр сарын 02-ны өдрийн 210/МА2024/00457 дугаар тогтоолыг тус тус хүчингүй болгож, нэхэмжлэлийн шаардлагыг хэрэгсэхгүй болгож өгнө үү” гэжээ. ХЯНАЛТЫН ШАТНЫ ШҮҮХ ДАРААХИ ҮНДЭСЛЭЛЭЭР ШИЙДВЭРЛЭВ. Хяналтын шатны шүүхээс хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхиж, анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, тогтоолыг хэвээр үлдээх нь зүйтэй гэж үзлээ. Төрийн болон орон нутгийн өмчийн тухай хуулийн 12 дугаар зүйлийн 12.1.2-т заасан “...“улсын” гэх үг, эсхүл эдгээр утгатай үгийг хэрэглэхийг хориглоно” гэдгийг “дүүхүү” гэсэн үг нь “улсын” гэдэг үгтэй утгын хувьд ижил биш байна гэж шүүх үзлээ. “Монгол хэлний тайлбар толь”-д “дүүхүү” гэдэг үгийг “эрхэмсэг, язгууртан хүний хүү, хүүхэд”, “эхнэр нөхрийн хайрлан дуудах үг”, “эрхлүүлж энхрийлж дуудах үг” гэж тайлбарласан байна. Хэдийгээр тухайн тайлбар тольд “дүүхүү” гэдэг үг нь зарим тохиолдолд тухайн цаг үеийн нийгмийн байдалтай холбоотойгоор төрийн буюу улсын эрх мэдлийг баригч этгээдийг илэрхийлэх зорилгоор хэрэглэгдэж байсан байж болох ч, өнөөгийн утгаараа “улсын” гэдэг үгтэй адилтгаж ойлгохгүй. Түүнчлэн Төрийн болон орон нутгийн өмчийн тухай хуулийн 12 дугаар зүйлийн 12.1.2 дахь хэсгийг хууль хэрэглэгчдэд нэг мөр ойлгомжтой байдлаар тайлбарласан албан ёсны тайлбар толь, түүнтэй адилтгах баримт байхгүй тул уг заалтад заасан “...“улсын” гэх үг, эсхүл эдгээр утгатай үгийг хэрэглэхийг хориглоно” гэдгийг хариуцагч дур мэдэн тайлбарлаж, нэхэмжлэгч компанийн нэрийг өөрчлөх шаардлага хүргүүлсэн нь Захиргааны ерөнхий хуулийн 4.2.3, 4.2.4-т заасан зорилго нь тодорхой байх, хууль ёсны ашиг сонирхлыг хөндөөгүй байх зарчмуудыг зөрчсөн гэж үзэх үндэслэлтэй байна. Иймд анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийдвэр, тогтоолыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн гомдлыг хангахгүй орхих нь зүйтэй гэж хяналтын шатны шүүх үзлээ. Захиргааны хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 124 дүгээр зүйлийн 124.2.1-д заасныг удирдлага болгон ТОГТООХ нь: 1. Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн 2024 оны 04 дүгээр сарын 02-ны өдрийн 210/МА2024/00457 дугаар тогтоолыг хэвээр үлдээж, хариуцагчийн хяналтын журмаар гаргасан гомдлыг хангахгүй орхисугай. 2. Улсын бүртгэлийн ерөнхий газар нь хяналтын журмаар гомдол гаргахдаа улсын тэмдэгтийн хураамжид 70.200 төгрөг төлснийг төсвийн орлогод хэвээр үлдээсүгэй. ДАРГАЛАГЧ ШҮҮГЧ ШҮҮГЧ ШҮҮГЧ Г.БАНЗРАГЧ Д.БАТСҮХ Д.МӨНХТУЯА --- Хянасан: Г.Банзрагч, Д.Батсүх, Д.Мөнхтуяа Илтгэсэн: Д.Мөнхтуяа Нарийн бичгийн дарга: П.Уранзул 2024 оны 05 дугаар сарын 23-ны өдөр 2
