Тогтоол №125257

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч Э.Н нь хариуцагч Г.Д-д орон сууц хөлслүүлсэн боловч гэрээний хугацаа дууссан ч орон сууцыг хүлээлгэж өгөөгүй бөгөөд хөлсөө төлөөгүй. - **Нэхэмжлэгч**: Орон сууцны хөлс 14,400,000 төгрөг, алданги 1,123,200 төгрөг, нийт 15,532,200 төгрөгийг хариуцагчаас гаргуулах. - **Хариуцагч**: Г.Д нь нэхэмжлэлийн шаардлагад тайлбар гаргаагүй. ### 📌 НОТЛОХ БАРИМТУУД - Нэхэмжлэгч Э.Н нь 2024 оны 06 дугаар сарын 12-ны өдөр Г.Д-тай орон сууц хөлслөх гэрээ байгуулж, 2024.02.04-нөөс 2024.07.04-нийг хүртэл 5 сарын хугацаагаар Сүхбаатар дүүргийн 1 хороо, 0 тоот хаягт байрлах 3 өрөө орон сууцыг хөлслүүлсэн. - Гэрээ ёсоор эхний 4 сард сарын 2,800,000 төгрөг, сүүлийн 1 сард сарын 3,000,000 төгрөгөөр тооцон нийт 14,200,000 төгрөгийг 2024.07.05-ны дотор төлөхөөр тохиролцсон. - Гэрээний 3.6-д хугацаа хэтрүүлсэн тохиолдолд гүйцэтгээгүй үүргийн үнийн дүнгийн 0.3 хувиар хоног тутамд алданги төлөхөөр заасан. Хариуцагч төлбөрийг төлөөгүй 26 хоног хугацаа хэтрүүлсэн. ### 🏛️ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2024-12-10, **Дугаар**: 181/ШШ2024/05166 - Хариуцагч Г.Д-с орон сууцны хөлс 14,200,000 төгрөг, алданги 1,107,600 төгрөг, нийт 15,307,600 төгрөгийг гаргуулж нэхэмжлэгч Э.Н-д олгож, нэхэмжлэлийн 224,600 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - Хариуцагч Г.Д-с улсын тэмдэгтийн хураамжид 234,488 төгрөг гаргуулж, нэхэмжлэгч Э.Н-д олгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Иргэний хуулийн 302.1-д заасан орон сууц хөлслөх гэрээ талуудын хооронд байгуулагдсан нь тогтоогдсон. - Нэхэмжлэгч орон сууцыг хөлслүүлсэн, хариуцагч эзэмшиж ашигласан нь нотлох баримтуудаар тогтоогдсон. - Хариуцагч гэрээгээр хүлээсэн үүргээ хугацаанд нь биелүүлээгүй нь нэхэмжлэгчийн тайлбараар тогтоогдсон. - Гэрээний 3.1, 3.2 дахь заалтын дагуу түрээсийн төлбөр 14,200,000 төгрөг болсон. - Иргэний хуулийн 206.1, 222.1, 222.1.1-д заасны дагуу хариуцагч төлбөр төлөх хугацааг хэтрүүлсэн тул гэрээний 3.6-д заасны дагуу алданги тооцох үндэслэлтэй. - Алдангийг 14,200,000 x 0.3% x 26 хоног = 1,107,600 төгрөгөөр тооцсон. - Иргэний хуулийн 232.6 болон гэрээний 3.6-д нийцүүлэн алдангийг гаргуулах нь зүйтэй. - Нэхэмжлэлийн шаардлагаас үндэслэлгүйгээр илүү нэхэмжилсэн 224,600 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 60.1, 56.2, Улсын тэмдэгтийн хураамжийн тухай хуулийн 7.1.1-д заасны дагуу улсын тэмдэгтийн хураамжийг шийдвэрлэсэн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: В.Н нь П.Б-д орон сууц хөлслүүлсэн бөгөөд гэрээний хугацаа дууссан ч байрыг чөлөөлөх хугацаа хэтэрч, түрээсийн болон ашиглалтын зардлыг төлөөгүйгээс үүссэн маргаан. - **Нэхэмжлэгч**: П.Б-ээс 1,639,098 төгрөг гаргуулахыг шаардсан. - **Хариуцагч**: Нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хүлээн зөвшөөрсөн боловч алдангийг төлөхгүй, төлбөрийг хувааж төлөх хүсэлт гаргасан. ### 📌 НОТЛОХ БАРИМТУУД - В.Н нь П.Б-д 2021 оны 06 дугаар сарын 23-наас 2022 оны 08 дугаар сарын 30 хүртэл орон сууц хөлслүүлсэн. - П.Б нь байрны түрээс, цахилгаан, ус, дулаан, СӨХ-ийн төлбөр болох нийт 1,279,625 төгрөгийг төлөөгүй гэдгээ хүлээн зөвшөөрсөн. - Нэхэмжлэгч алданги нэхэмжилсэн боловч СӨХ-д алданги төлсөн баримтгүй, Эрдэнэт-Ус ДТС ОНӨХК-д төлсөн алдангийн хэмжээг хариуцагч хүлээн зөвшөөрөөгүй. ### 🏛️ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2023-01-20, **Дугаар**: 142/ШШ2023/00153 - Хариуцагч П.Б-ээс 1,279,625 төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгч В.Н-т олгож, нэхэмжлэлийн 359,473 төгрөгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - Хариуцагчаас улсын тэмдэгтийн хураамжид 35,261 төгрөг гаргуулан нэхэмжлэгчид олгосон. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Иргэний хуулийн 302.1-д заасан орон сууц хөлслөх гэрээний харилцаа зохигчдын хооронд үүссэн. - Хариуцагч байрны түрээс, ашиглалтын зардал, СӨХ-ийн төлбөр зэрэг нийт 1,279,625 төгрөгийг төлөөгүй гэдгээ хүлээн зөвшөөрсөн. - Нэхэмжлэгчийн нэхэмжилсэн алдангийн шаардлагын зарим хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон нь алданги төлсөн баримтгүй, эсхүл хариуцагч хүлээн зөвшөөрөөгүй зэрэг үндэслэлтэй байна. - Иргэний хуулийн 232.6-д зааснаар үүргээ гүйцэтгээгүй тал алданги төлөх үүрэгтэй боловч, энэ тохиолдолд нэхэмжлэгчийн алдангийн шаардлагын хэмжээг бууруулсан.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Нэхэмжлэгч өөрийн өмчлөлийн нийтийн байрны өрөөг хариуцагч нарт хөлслүүлсэн боловч хариуцагч нар түрээсийн төлбөр болон ашиглалтын зардлыг дутуу төлсөн гэх маргаан. - **Нэхэмжлэгч**: Б.П; Түрээсийн төлбөр 1,370,000 төгрөг, ашиглалтын зардалд 714,042 төгрөг, нийт 2,084,042 төгрөг гаргуулах. - **Хариуцагч**: Ц.Б, Б.Б; Зуны саруудад амраад эзгүй байсан тул төлбөр төлөхгүй, ашиглалтын зардлын тооцоолол тодорхойгүй гэж маргасан. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2018-03-22, **Дугаар**: 101/ШШ2018/01006 - **Шийдвэр**: Ц.Б-нээс 450,000 төгрөг, Ц.Б болон Б.Б нараас 500,000 төгрөг гаргуулж, нэхэмжлэлийн үлдэх 1,134,042 төгрөгт холбогдох хэсгийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Иргэний хуулийн 302.1. Хариуцагч нар өрөөндөө эд зүйлээ үлдээж, түлхүүрийг авч явсан тул ашиглаагүй хугацааны төлбөрөөс чөлөөлөгдөхгүй. Ашиглалтын зардлын баримт нотлох баримтын шаардлага хангаагүй. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2018-05-11, **Дугаар**: 210/МА2018/01117 - **Гомдлол гаргагч**: Нэхэмжлэгч - **Гомдлолын шалтгаан**: Шүүх түрээсийн төлбөрийн тооцооллыг дутуу хийсэн, ашиглалтын зардлын баримтыг буруу үнэлсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрт өөрчлөлт оруулж, хариуцагч нараас гаргуулах нийт дүнг 1,050,000 төгрөг болгон нэмэгдүүлсэн. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Иргэний хуулийн 289.1.2-т зааснаар хөлслөгч нь эд хөрөнгө ашигласны хөлсийг тохирсон хугацаанд төлөх үүрэгтэй. - Иргэний хуулийн 292.4-т зааснаар хөлслөгч өөрийн буруугаас (амралтаар явсан гэх мэт) эд хөрөнгийг ашиглаж чадаагүй нь түүнийг хөлс төлөх үүргээс чөлөөлөхгүй. Хариуцагч нар түлхүүр хүлээлгэж өгөөгүй тул тухайн хугацааны төлбөрийг төлөх ёстой. - Хэрэгт авагдсан төлбөрийн тооцооны тэмдэглэлээр хариуцагч нарын төлөөгүй үлдсэн түрээсийн төлбөр 1,050,000 төгрөг болох нь тогтоогдсон тул анхан шатны шүүхийн дутуу тооцсон дүнг засаж нэмэгдүүлсэн. - Ашиглалтын зардал (цахилгаан, ус, хог)-ын нэгдсэн тооцоо, баримтууд нь Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 44.2-т заасан нотлох баримтын шаардлага хангаагүй тул уг зардлыг хэрэгсэхгүй болгосон нь үндэслэлтэй.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагчаас түрээсийн гэрээний барьцаа болон бусад зардлыг гаргуулах нэхэмжлэл гаргасан. Хариуцагч нь түрээсийн гэрээг хугацаанаас өмнө цуцалсан, эд хөрөнгө эвдсэн, төлбөр хийгээгүй гэх үндэслэлээр нэхэмжлэлийг эс зөвшөөрсөн. АНХАН ШАТ: Хариуцагч нараас нэхэмжлэгчийн нэхэмжилсэн зарим дүнг хасаж, үлдсэн хэсгийг гаргуулж шийдвэрлэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Хариуцагч нь анхан шатны шүүхийн шийдвэрээр өөрт учирсан хохирлыг харгалзаагүй, нэхэмжлэгчийн төлөөгүй зардлыг тооцоогүй гэж гомдол гаргасан. ҮНДЭСЛЭЛ: Талуудын хооронд түрээсийн гэрээ байгуулагдсан, гэрээний дагуу шилжүүлсэн зүйлсээ харилцан буцааж өгөх үүрэгтэй. Нэхэмжлэгч гэрээний хугацаанаас өмнө түрээсийн зүйлийг буцаан өгсөн тул барьцааг буцаан олгох ёстой. Нэхэмжлэгч нь түрээсийн гэрээгээр хөдлөх эд хөрөнгө ашигласан хугацааны зардлыг хасуулсан болон үлдэх төлбөрийг хариуцагчаас гаргуулах шийдвэрийг хүлээн зөвшөөрсөн. Хариуцагч нь учруулсан хохирлоо нотлох баримтаар гэрчлээгүй тул гомдлыг хангах үндэслэлгүй. Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг хэвээр үлдээсэн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Нэхэмжлэгч нь хариуцагч нараас түрээсийн гэрээний үүрэг болон алданги гаргуулах, хариуцагч нар нь түрээслүүлэгчээс үүрэг гүйцэтгүүлэх боломжгүй байдлаас учирсан хохирол гаргуулах нэхэмжлэл гаргасан. АНХАН ШАТ: Талуудын хооронд байгуулсан түрээсийн гэрээг хүчин төгөлдөр гэж үзэж, үндсэн нэхэмжлэлийн зарим хэсэг болон сөрөг нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хангаж шийдвэрлэсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Түрээсийн гэрээг Иргэний хуулийн зохицуулалтад нийцсэн, хүчин төгөлдөр хэлцэл гэж үзсэн. Талуудын хооронд байгуулсан түрээсийн гэрээнд "давагдашгүй хүчин зүйл" тохиолдвол хариуцлага хүлээхгүй байх заалт байсан хэдий ч, үүнийг үндсэн түрээсийн төлбөрөөс чөлөөлөх үндэслэлгүй гэж үзсэн. Хөл хорионы үед түрээсийн төлбөр төлөх боломжгүй байсан гэх хариуцагч нарын тайлбарыг үндэслэлгүй гэж үзэв. Түрээслүүлэгч нь түрээслэгчид ашиглалтын шаардлага хангасан хөрөнгө шилжүүлэх үүрэгтэй бөгөөд үүргээ биелүүлээгүйгээс учирсан хохирлыг хариуцлага болгон тооцсон. Ус алдсанаас учирсан хохирлыг хэрэгт цугларсан баримтаар тогтоогдсон хэмжээгээр хангаж шийдвэрлэв. Нэхэмжлэгчийн үндсэн нэхэмжлэлийн зарим хэсэг, хариуцагчийн сөрөг нэхэмжлэлийн зарим хэсгийг хангаж, харилцан тооцож шийдвэрлэсэн.