Баянгол дүүргийн Иргэний хэргийн анхан шатны шүүхийн Шийдвэр

Үйл явдал

Худалдах-худалдан авах болон арилжааны гэрээ — төрийн өмч эзэмшигч болон ашиглагч хоорондын гэрээ хүчин төгөлдөр бус байх нь эд хөрөнгийг буцаан олгох үндэслэл болох эсэх тухай. Нэхэмжлэгч байгууллагууд улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтаар нийлүүлсэн автобусуудыг хариуцагч компанитай зээлээр эзэмшүүлэх гэрээ байгуулсан байна. Хариуцагч компани гэрээний дагуу төлбөрийн зарим хэсгийг төлсөн боловч үлдэгдэл төлбөрийг төлөөгүй тул нэхэмжлэгчид төлбөрийн үлдэгдлийг мөнгөөр гаргуулж өгөхийг шаардсан юм.

Талуудын байр суурь

• Нэхэмжлэгч: Гэрээний дагуу автобусны төлбөрийг хариуцагчаас шаардах эрхтэй, учир нь гэрээний хугацаа дууссангүй бөгөөд төлбөрийг монгол төгрөгөөр тооцож байгаа нь гэрээг хүчин төгөлдөр бус болгох үндэслэл болохгүй.
• Хариуцагч: Гэрээг байгуулахдаа төрийн өмчийн тухай хууль болон бусад холбогдох хууль тогтоомжийг зөрчиж, төрийн өмчийн хорооны зөвшөөрөл авалгүй байгуулсан тул уг гэрээ нь хүчин төгөлдөр бус хэлцэл юм.

Шийдвэр ба үндэслэл

Шүүх хариуцагч компаниас автобусуудыг биет байдлаар буцаан олгох шийдвэр гаргасан. Гэрээг байгуулах үед төрийн болон орон нутгийн өмчийн тухай хууль, төлбөр тооцооны тухай хуулийн заалтуудын дагуу төрийн өмчийн хорооны зөвшөөрөл авалгүй, мөн төлбөрийг үндэсний мөнгөн тэмдэгтээр гүйцэтгэх тухай хуулийг зөрчиж гэрээ байгуулсан тул уг гэрээ нь хүчин төгөлдөр бус хэлцэл юм (Иргэний хууль 56.1.1). Хүчин төгөлдөр бус хэлцэл хийсэн талууд нь уг хэлцлээр шилжүүлсэн бүх зүйлээ харилцан буцааж өгөх үүрэгтэй тул хариуцагч компани автобусуудыг нэхэмжлэгч байгууллагад буцаан олгох ёстой (Иргэний хууль 56.5).

Хууль зүйн гол дүгнэлт

• Гэрээг байгуулах үед төрийн өмчийн тухай хууль болон төлбөр тооцооны тухай хуулийн заалтуудыг зөрчсөн тул уг хэлцэл нь байгуулагдсан цагаасаа эхлэн хүчин төгөлдөр бус хэлцэл болох (Иргэний хууль 56.1.1, 56.1.10).
• Хүчин төгөлдөр бус хэлцлийн үндсэн дээр хийсэн бусад хэлцэл нь мөн хүчин төгөлдөр бус байх бөгөөд ингэснээр гэрээний дагуу аливаа шаардлага гаргах эрх үүсэхгүй (Иргэний хууль 56.1.10).
• Хүчин төгөлдөр бус хэлцлээр эд хөрөнгө шилжүүлсэн бол талууд уг хөрөнгийг харилцан буцааж өгөх үүрэгтэй (Иргэний хууль 56.5).