Тогтоол №5174

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Шүүгдэгч Б.Б нь хулгай, эрүүл мэндэд хөнгөн болон хүндэвтэр хохирол учруулах гэмт хэргүүдийг үйлдсэн. Шүүгдэгч Б.М нь гэмт хэргийн улмаас олсон хөрөнгийг мэдсээр байж худалдан авсан. - **Нэхэмжлэгч**: Хохирогч Б.Б-д 1,799,000 төгрөгийн хохирол учирсан. - **Хариуцагч**: Б.Б нь Эрүүгийн хуулийн 17.1, 11.6, 11.4 дүгээр зүйлүүдэд заасан гэмт хэрэгт, Б.М нь Эрүүгийн хуулийн 18.6 дугаар зүйлд заасан гэмт хэрэгт тус тус холбогдсон. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2023-01-02, **Дугаар**: 43 - **Шийдвэр**: Б.Б-д 1 жил 6 сар 14 хоногийн хорих ял, Б.М-д 3 сарын зорчих эрхийг хязгаарлах ял оногдуулж, Б.Б-ээс 1,799,000 төгрөг гаргуулсан. - **Үндэслэл**: Эрүүгийн хуулийн 17.1.1, 11.6.1, 11.4.1, 18.6.1, 2.2.3, 6.8.1, 6.8.2, 6.9.1, 6.9.2, 5.5.1, Иргэний хуулийн 497.1, 510.1. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2023-03-07, **Дугаар**: 248 - **Гомдлол гаргагч**: Шүүгдэгч Б.Б - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг өөрчлөх хүсэлттэй байсан. - **Шийдвэр**: Шийтгэх тогтоолын зарим заалтыг өөрчилж, бусад заалтыг хэвээр үлдээж, Б.Б-ийн гомдлыг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Шийтгэх тогтоолын тогтоох хэсгийн 3, 7 дахь заалтуудад нэмэлт өөрчлөлт оруулсан. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2023-04-26, **Дугаар**: 2205011322051 - **Гомдлол гаргагч**: Баянгол дүүргийн прокурорын газрын хяналтын прокурор Г.Ариунзул - **Гомдлолын шалтгаан**: Хоёр шатны шүүх Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн, Улсын дээд шүүхийн албан ёсны тайлбараас өөрөөр тайлбарлаж, хэрэглэсэн. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийтгэх тогтоол, магадлалыг тус тус хүчингүй болгож, прокурорын эсэргүүцлийг хэсэгчлэн хангасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Эрүүгийн хуулийн 18.6.1-д заасан гэмт хэрэгт 6 сараас 1 жил хүртэл хугацаагаар зорчих эрхийг хязгаарлах, эсхүл хорих ял шийтгэхээр заасан байхад шүүгдэгч Б.М-д 3 сарын зорчих эрхийг хязгаарлах ял оногдуулсан нь хуульд заасан ялын доод хэмжээнээс доогуур байсан бөгөөд үндэслэлийг тайлбарлаагүй. - Б.М-д зорчих эрхийг хязгаарлах ялыг оногдуулахдаа оршин суух хаягийн бүртгэл бус Улаанбаатар хотоос гадагш зорчихыг хязгаарласан нь ялын зорилгод нийцээгүй. - Давж заалдах шатны шүүх анхан шатны шүүхийн алдааг зөв дүгнэсэн хэдий ч Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн 4 дүгээр зүйлийг дурдаж, шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээсэн нь шүүх хуулиар олгогдсон бүрэн эрхээ хэрэгжүүлээгүй. - Шүүгдэгч Б.Б нь урьд гурван удаа ял шийтгүүлсэн байх бөгөөд сүүлчийн ял шийтгүүлсний дараа одоогийн гэмт хэргүүдийг үйлдсэн нь Эрүүгийн хуулийн шударга ёсны зарчимд үл нийцсэн. - Шүүхийн шийдвэр нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.2.3-т заасан "тодорхой, ойлгомжтой, түүнийг биелүүлэхэд ямар нэгэн эргэлзээ төрүүлэхгүй байхаар бичигдсэн байна" гэсэн шаардлагыг хангаагүй. - Эрүүгийн хариуцлага нь гэмт хэргийн нийгмийн аюулын шинж чанар, хэр хэмжээ, гэм буруугийн хэлбэрт тохирсон байх ёстой. - Шүүх ял оногдуулахдаа Эрүүгийн хуулийн 6.1.2-т заасан нөхцөл байдлуудыг харгалзан үзэх ёстой.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Шүүгдэгч Б.О нь ганцаараа хоёр удаагийн үйлдлээр насанд хүрээгүй хохирогчдоос гар утас дээрэмдэж, мөн хамтран амьдрагчийнхаа эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол учруулсан. Б.О, Ч.Л нар нь бүлэглэн насанд хүрээгүй хохирогч Б.Орхонбатад хүч хэрэглэн гар утас дээрэмдсэн хэрэгт холбогджээ. - **Нэхэмжлэгч**: Прокурор О.Багшбаяр нь анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгохыг хүссэн. - **Хариуцагч**: Б.О, Ч.Л нар болон тэдний өмгөөлөгчид анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээхийг хүссэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2019-02-15, **Дугаар**: 271 - **Шийдвэр**: Б.Оыг Эрүүгийн хуулийн 17.2.2, 11.6.2-т зааснаар гэм буруутайд тооцож, 3 жил 3 сарын хорих ял, Ч.Лийг Эрүүгийн хуулийн 18.6.1-т зааснаар гэм буруутайд тооцож, 6 сарын хорих ял оногдуулсан. - **Үндэслэл**: Ч.Лийн үйлдлийг дээрэмд оролцоогүй гэж үзэн зүйлчлэлийг хөнгөрүүлэн Эрүүгийн хуулийн 18.6.1-т зааснаар өөрчилсөн. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2019-04-22, **Дугаар**: 44 - **Гомдлол гаргагч**: Прокурор О.Багшбаяр - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх Ч.Лийн дээрэмдсэн үйлдлийн зүйлчлэлийг өөрчлөхдөө нотлох баримтуудыг үгүйсгэсэн үндэслэлийг дурдаагүй, хууль зүйн үндэслэлгүй дүгнэлт хийсэн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр тухайн шүүхэд буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Давж заалдах шатны шүүх прокурорын эсэргүүцэлд заасан асуудлаар хязгаарлахгүйгээр хэргийн бүх ажиллагаа, шийдвэрийг бүхэлд нь хянаж үзсэн. - Анхан шатны шүүх шүүгдэгч Б.О, Ч.Л нарын насанд хүрээгүй хохирогч Б.Орхонбатад хүч хэрэглэн гар утас дээрэмдсэн гэх үйлдэлд үндэслэл бүхий хууль зүйн дүгнэлт хийгээгүй. - Хохирогч Б.Орхонбат болон гэрч Д.Золбоо нарын мэдүүлгүүдийг үгүйсгэсэн үндэслэлийг нотлох баримтад тулгуурлан заалгүйгээр, Ч.Лийн үйлдлийг Эрүүгийн хуулийн 18.6.1-т өөрчилсөн нь үндэслэлгүй. - Гэмт хэрэг үйлдэх санаа зорилго, гүйцэтгэсэн үүрэг, оролцоо, хохирогчид сэтгэхүйн болон бие махбодид хүч хэрэглэсэн байдал зэргийг анхааран үзэж, бүлэглэсэн байдалд хууль зүйн дүгнэлт өгөх шаардлагатай. - Анхан шатны шүүхийн тогтоолд заасан үндэслэл нь хэргийн бодит байдалтай нийцээгүй, Эрүүгийн хуулийг буруу хэрэглэсэн тул хүчингүй болгох үндэслэлтэй. - Хэргийг анхан шатны шүүхээр дахин хэлэлцэх хүртэл шүүгдэгч Б.О, Ч.Л нарт урьд авсан цагдан хорих таслан сэргийлэх арга хэмжээг хэвээр үргэлжлүүлсэн.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Ж.Б, Г.Б нар нь бүлэглэн хохирогч М.Б, А.Б нарт хүч хэрэглэн довтолж, эд зүйл болон бэлэн мөнгийг дээрэмдэн авч, нийт 555,000 төгрөгийн хохирол учруулсан. Мөн гэмт хэрэг үйлдэх явцдаа Ж.Б нь хохирогч нарын эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол санаатай учруулсан. - **Нэхэмжлэгч**: Прокурор нь Ж.Б, Г.Б нарыг бүлэглэн дээрэм хийсэн, Ж.Б нь эрүүл мэндэд хөнгөн хохирол учруулсан гэж Эрүүгийн хуулийн 17.2.2, 11.6.2-т зааснаар яллах дүгнэлт үйлдсэн. - **Хариуцагч**: Ж.Б, Г.Б нар нь гэмт хэрэг үйлдсэнээ үгүйсгээгүй. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2020-08-18, **Дугаар**: 90 - **Шийдвэр**: Ж.Б-д прокуророос Эрүүгийн хуулийн 17.2.2-т зааснаар үйлдэж ирүүлсэн хэргийг хэрэгсэхгүй болгож, Г.Б-т прокуророос Эрүүгийн хуулийн 17.2.2-т зааснаар үйлдэж ирүүлснийг мөн хуулийн 17.2.1 болгон өөрчилж, Ж.Б-ыг Эрүүгийн хуулийн 11.6.2-т зааснаар 400 цаг нийтэд тустай ажил хийлгэх ялаар, Г.Б-ыг Эрүүгийн хуулийн 17.2.1-т зааснаар хорих ял оногдуулахгүйгээр 2 жилийн хугацаагаар тэнсэж шийдвэрлэсэн. - **Үндэслэл**: Шүүгдэгч нарын яллагдагчаар өгсөн мэдүүлэг болон хохирогч М.Б-ын шүүхийн хэлэлцүүлэгт өгсөн мэдүүлгээр Ж.Б нь хохирогч нарыг зодож явсны дараа Г.Б нь дангаараа дээрэмдсэн нь тогтоогдсон. ### 🔁 ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ - **Өдөр**: 2020-10-19, **Дугаар**: 49 - **Гомдлол гаргагч**: Прокурор Г.Энэрэл - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх хэргийн бодит байдалд нийцээгүй, Эрүүгийн хуулийг буруу хэрэглэсэн тул шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгуулах. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээж, прокурорын эсэргүүцлийг хэрэгсэхгүй болгосон. - **Үндэслэл**: Шүүгдэгч нарын мэдүүлэг болон хохирогчийн мэдүүлгээр Ж.Б нь зодож явсны дараа Г.Б нь дангаараа дээрэмдсэн нь нотлогдсон тул зүйлчлэлийг өөрчилсөн нь үндэслэлтэй. ### ⚖️ ХЯНАЛТЫН ШАТ - **Өдөр**: 2020-12-15, **Дугаар**: 210/МА2025/00515 - **Гомдлол гаргагч**: Прокурор Г.Энэрэл - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүх хэргийн үйл баримтыг буруу тогтоож, Эрүүгийн хуулийг буруу хэрэглэсэн. Ялангуяа бүлэглэж гэмт хэрэг үйлдсэн байхад зүйлчлэлийг өөрчилж, Ж.Б-ын торгох ялыг хорих ялаар солихгүй шийдвэрлэсэн нь буруу. - **Шийдвэр**: Анхан болон давж заалдах шатны шүүхийн шийтгэх тогтоол, магадлалыг тус тус хүчингүй болгож, хэргийг анхан шатны шүүхээр дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Анхан шатны шүүх шүүгдэгч Г.Б-т холбогдох хэргийг гэмт хэргийн шинжгүй үндэслэлээр хэрэгсэхгүй болгож, Ж.Б-д холбогдох хэргийн зүйлчлэлийг хөнгөрүүлэн өөрчлөхдөө яллах талын нотлох баримтуудыг хэрхэн үгүйсгэсэн үндэслэл, тэдгээрийн агуулгыг тусгаагүй. - Шүүгдэгч нарын гэмт үйлдэл, оролцоог хэрэгт цугларсан нотлох баримтын хүрээнд үндэслэлтэй зөв дүгнэж чадаагүй, шийдвэр нь хэргийн жинхэнэ байдалд нийцээгүй байна. - Энэ нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.6.1.3-т заасан "...дүгнэлтэд онцгой ач холбогдол бүхий нотлох баримт харилцан зөрүүтэй байхад аль нэгийг нь авахдаа бусдыг нь үгүйсгэсэн тухай үндэслэлийг заагаагүй" ноцтой зөрчил юм. - Шүүгдэгч Ж.Б-ын өмнөх шийтгэх тогтоолоор оногдуулсан торгох ялыг биелүүлсэн эсэх талаар прокурорын эсэргүүцэлд заасан үндэслэлийг хүлээн авах боломжгүй. Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх тухай хуульд заасан үндэслэл журмын дагуу торгох ялыг хорих ялаар солих талаарх прокурорын санал ирээгүй, анхан шатны шүүхээр хэрэг хянан хэлэлцэх цаг хугацаанд торгох ял нэгэнт төлөгдсөн үйл баримтанд тулгуурлан хийсэн анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг буруутгах үндэслэл тогтоогдохгүй.

### 📄 ХЭРГИЙН ТОВЧ ТАНИЛЦУУЛГА - **Үйл явдал**: Э.Т, Ц.Т, Ш.А нар нь бүлэглэн "S Sign" ХХК-ийн агуулахаас их хэмжээний эрэгтэй костюм хулгайлж, Э.Т, Э.Ө нар бүлэглэн иргэн Б.А-г дээрэмдэж, эд хөрөнгийг нь авсан. - **Нэхэмжлэгч**: Прокурор нь анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг Эрүүгийн хуулийг буруу хэрэглэсэн, Өршөөлийн хуулийг хэрэглээгүй, хохирлын хэмжээг буруу тогтоосон, хохирогчийн эрхийг зөрчсөн гэж үзэн хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхийг хүссэн. - **Хариуцагч**: Шүүгдэгч нар болон тэдний өмгөөлөгчид анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хэвээр үлдээхийг хүссэн. ### 🏛️ АНХАН ШАТ - **Өдөр**: 2017-08-09, **Дугаар**: 300 - **Шийдвэр**: Э.Т, Ц.Т, Ш.А нарыг хулгайн, Э.Ө-г дээрмийн гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, Э.Т-д 3 жил, Ц.Т-д 1 жил 2 сар, Ш.А-д 1 жил, Э.Ө-д 1 жил хорих ял оногдуулж, хохирлыг Э.Т, Ц.Т, Ш.А нараас гаргуулахаар шийдвэрлэсэн. - **Үндэслэл**: 2002 оны Эрүүгийн хуулийн 145.3, 147.2 дахь хэсгүүдийг 2015 оны Эрүүгийн хуулийн 17.1.2.1, 17.2.2 дахь хэсгүүдээр өөрчлөн зүйлчилж, Ц.Т, Ш.А нарт Эрүүгийн хуулийн 6.7.1.3-т заасныг баримтлан хөнгөн ял оногдуулсан. ### ⚖️ ДАВЖ ЗААЛДАХ ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР - **Өдөр**: 2017-10-02, **Дугаар**: 210/МА2017/01150 - **Гомдлол гаргагч**: Прокурор - **Гомдлолын шалтгаан**: Анхан шатны шүүх Эрүүгийн хуулийг буруу хэрэглэсэн, Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийг ноцтой зөрчсөн. - **Шийдвэр**: Анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хүчингүй болгож, хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан. ### 📚 ҮНДЭСЛЭЛ - Шүүх Э.Т-ийг дээрмийн гэмт хэрэгт хамтран оролцоогүй гэж үзсэн нь хэргийн бодит байдалтай нийцээгүй, яллагдагч Э.Ө, Э.Т нарын мэдүүлэг, гэрчүүдийн мэдүүлгийг хэрхэн үнэлж дүгнэсэн нь тодорхойгүй байна. - Эрүүгийн хуулийн 6.7.1.3-т заасан хохирлоо нөхөн төлсөн хүнд ялыг хөнгөрүүлэх заалтыг хохирол төлөөгүй Ц.Т, Ш.А нарт хэрэглэсэн нь хуулийг буруу хэрэглэсэн. - Хулгайлах гэмт хэрэг нь Өршөөл үзүүлэх тухай хууль үйлчлэх хугацаанд үйлдэгдсэн байхад энэ хуулийг хэрэглэх эсэх талаар хууль зүйн дүгнэлт хийгээгүй. - Шүүх гэм буруутайд тооцсон үндэслэл болсон нотлох баримтын агуулга, тэдгээрийг хэрэгт хамааралтай гэж үзсэн үндэслэлээ заагаагүй, хорих ял оногдуулах үндэслэлээ тодорхой дүгнээгүй нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 36.7.2.3, 36.7.3.1 дэх заалтуудыг зөрчсөн. - Хохирлын хэмжээг тогтоосон нотлох баримтууд зөрүүтэй байхад шүүх хохирлын хэмжээний талаар дүгнэлт хийгээгүй нь Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 39.6.1.2-ыг зөрчсөн. - Анхан шатны шүүх шүүх хуралдааны товыг хохирогчийн төлөөлөгчид мэдэгдээгүй, шийдвэрийг гардуулаагүй зэргээр хохирогчийн хуулиар олгогдсон эрхийг зөрчсөн.

ХЭРГИЙН ТАНИЛЦУУЛГА: Хоёр шүүгдэгч нь хулгайлах болон мөнгө угаах гэмт хэрэг үйлдсэн хэргээр буруутгагдсан. Анхан шатны шүүх хоёр шүүгдэгчийг гэм буруутайд тооцон ял шийтгэсэн. Шүүгдэгч нар болон тэдний өмгөөлөгчид анхан шатны шүүхийн шийдвэрийг эс зөвшөөрч давж заалдах гомдол гаргасан. АНХАН ШАТ: Шүүгдэгч Б.Б-г орон байранд нэвтэрч хулгайлах гэмт хэрэг үйлдсэн, О.У-г гэмт хэргийн улмаас олсон хөрөнгийг мэдсээр байж авч мөнгө угаах гэмт хэрэг үйлдсэн гэм буруутайд тооцож, тус тус ял шийтгэсэн. ДАВЖ ЗААЛДАХ ШАТ: Гомдол гаргагчид нь хохирлын хэмжээг тогтоохдоо алдаа гаргасан, шүүх хэргийн бодит байдлыг бүрэн шалгаж тогтоогоогүй, хуулийг зөрүүтэй хэрэглэсэн гэж үзсэн. Шүүх хуралдаанаар анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоол хууль ёсны болон үндэслэл бүхий болж чадаагүй, хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны ноцтой зөрчлүүд байсан тул тогтоолыг хүчингүй болгож, хэргийг анхан шатны шүүхээр дахин хэлэлцүүлэхээр шийдвэрлэсэн. ҮНДЭСЛЭЛ: Анхан шатны шүүх нь хөрөнгийн үнэлгээг тогтоохдоо нийцэлгүй, бусад нотлох баримттай уялдаагүй байдлаар шинжээчийн дүгнэлтийг үндэсэлсэн. Хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 34.14 дүгээр зүйлийг зөрчиж, прокуророос шүүхэд шилжүүлсэн хэргийн хүрээнд гэм бурууг хэлэлцэх боломжгүй болсон. Мөн шүүх нь ял шийтгэхдээ ялтай холбоотой нөхцөл байдлыг бүрэн дүгнэлгүй орхигдуулсан. Эдгээр ноцтой зөрчлүүд нь шүүхийн шийдвэрт нөлөөлсөн тул хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр болсон.